«Talıban» qozǵalysyn kelissózge shaqyrdy

Konferensııada halyq­ara­lyq qoǵamdastyqtyń qol­daýymen Aýǵan­standaǵy beıbit­shilik pen tatý­lyqqa qol jetkizý jáne ter­rorızmge qarsy áreket etý sala­syn­daǵy birlesken shara­lardy qabyldaý syndy negizgi másele­lerge erekshe nazar aýdaryldy.

Basqosýǵa NATO-ny qosa alǵanda aımaqtyq jáne halyq­aralyq uıymdar men 25 eldiń delegasııalary keldi. Al Qazaqstan tarapynan jıynǵa Syrtqy ister mınıstrliginiń Aýǵanstan boıynsha arnaıy ókili, Erekshe tapsyrmalar jónindegi elshi Sta­nıslav Vasılenko jáne Qazaq­stan Respýblıkasynyń Aýǵan­standaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi О́mirtaı Bitimov qatysty.

Jıyn barysynda Aýǵanstan prezıdenti Mohammad Ash­raf Ǵanı qarýly oppozısııa ókilderi «Talıban» qozǵalysyn beıbit kelissózge shaqyrdy, ol úkimet­tiń ymyraǵa kelý týraly negizgi jeti usynysyn jetkizdi. Olar: «Talıban» qozǵalysyn saıa­sı par­tııa retinde taný, atys­ty toq­tatý, ótpeli senim sharalary jáne keń aýqymdy saılaý ót­­­kizý­ge jol ashý, Aýǵanstan kons­­­tı­­tý­sııa­syn qaıta qaraý ne­me­se oǵan túzetýler engizý, ádil sot tóre­ligin júzege asyrý, sha­ǵym­­d­ardy qaraý men zańnyń oryndalýy.

Baıandamashylar beıbitshi­likke, ymyraǵa kelýge, aǵaıyn­dy­lar birin-biri óltiretin soǵys­ty tez arada toqtatýǵa jáne «Talı­banmen» beıbit kelis­sóz­derdi bastaýǵa shaqyrdy. Batys elderiniń ókilderi áıelder men balalardyń quqyqtaryn saqtaý máselelerin kóterdi. Pikirtalas nátıjesinde Kabýl deklarasııasy qabyldandy.

Qazaqstan Syrtqy ister mı­nıstrliginiń arnaıy ókili óz sózinde elimizdiń halyqaralyq qoǵamdastyqtyń Aýǵanstandaǵy jaǵdaıdy retteý boıynsha bar­lyq is-sharalaryn qoldaı­tyn­dyǵyn bildirdi. Ol elimiz­diń Aýǵanstanmen yntymaqtas­tyq­tyń túrli salalaryndaǵy naqty qadamdaryn atap ótti.

Jalpy alǵanda atalǵan forým Kabýldyń qarýly oppozısııa – talıbtermen beıbit prosesti bastaý boıynsha jańa kózqarastaryn kórsetti, sonymen qatar Aýǵanstandaǵy jaǵ­daı­dy retteýge múddeli qatysý­shy elder men uıymdar osy máse­lede ózderiniń qoldaýyn taǵy da bir ret rastady.

Aıta keteıik, Qazaqstan men Aýǵanstan arasyndaǵy dıplo­matııalyq qatynas shejiresi 1992 jyldyń 12 aqpanynan bas­taý alady. Sodan bergi aralyqta ekijaqty yntymaqtastyqty nyǵaıtý baǵytynda memleketter basshylary, eki el úkimeti­niń jetekshileri, parlamentter tóraǵalary, syrtqy saıası vedomstvolar deńgeıinde kóp­tegen kezdesýler ótti. Qazirgi tańda Qazaqstan Aýǵanstandaǵy jaǵdaıdy retteýge belsene qa­tysyp kele jatyr. Osy oraıda bizdiń elimiz bul memleketke bar múmkindiginshe qoldaý bildirýde. Ásirese, Aýǵanstan ekonomıka, bilim berý, gýmanıtarlyq salalar boıynsha Qazaqstan tarapynan kóp kómek alýda.

Sońǵy derekterge súıenip sóılesek, 2016 jyldyń qory­tyn­dylary boıynsha Qazaqstan men Aýǵanstan arasyndaǵy taýar aınalymy 489,4 mln AQSh dollaryn qurady: onyń ishin­de Qazaqstan eksporty – 486,8 mln dollar, ımporty – 2,6 mln dollar. Saýda-ekonomı­ka­­lyq qatynastardy damytýda úkimetaralyq komıssııa mańyz­dy ról oınap otyr.

Sonymen qatar Memle­ket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen 2009 jyldan bastap elimiz­diń oqý oryndarynda aýǵandyq 1 myń stýdentti oqytý boıynsha mem­­­lekettik baǵdarlama júzege asý­­da. Bul maqsatqa 50 mln AQSh dollary bólingen. Qazirgi tań­da shamamen aýǵandyq 750 stý­dent Qazaqstanda tálim alýda. 2016 jyly shilde aıynda qo­­sym­sha aýǵandyq 100 stýdent kezekti irikteýden ótti. Bul mem­­le­kettik baǵdarlama odan ári de jalǵasa bermek. Bu­ǵan qosa bizdiń elimiz ár jyldar­da Aýǵan­­stanǵa azyq-túlik jáne bas­qa da taýar túrlerimen gýma­­­nı­­­tar­lyq kómek kórsetti. Son­daı-aq Qazaqstan osy elge jol jó­ndeý, mektep, aýrýhana salý maq­saty­nda qarjylaı járdem berdi.

Daıyndaǵan

Joldybaı BAZAR,

«Egemen Qazaqstan»