Damýdyń qazaqstandyq joly rýhanı qundylyqtyń órbýinde

Almatyda Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Fılosofııa jáne saıasattaný ınstıtýtynda «Jahandyq álemdegi damýdyń qazaqstandyq joly: fılosofııalyq-dúnıetanymdyq jáne áleýmettik-saıası máseleler» degen taqyrypta dóńgelek ústel bolyp ótti. Qazaqstan Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan is-sharada negizinen alǵanda ınstıtýt ǵalymdarynyń irgeli zertteýler baǵytyndaǵy baǵdarlamalarynyń qorytyndylary týraly jan-jaqty áńgime boldy. El táýelsizdiginiń mereıli merekesi qarsańynda «Táýelsiz Qazaqstanda adamı kapıtaldy qalyptastyrý. Áleýmettik – fılosofııalyq saraptama» atty eńbekti daıyndap, shyǵarǵan qazaqstandyq ǵalymdar adamı kapıtal – eldiń bolashaǵyn boljaıtyn myqty qubylys dep esepteıdi. Instıtýt ǵalymdarynyń sońǵy úsh jyldaǵy irgeli ǵylymı izdenisteriniń nátıjesine arnalǵan basqosýda elimizdiń ekonomıkasynyń qarqyndy damýynda adamı kapıtaldyń alatyn orny aýqymdy ekendigin Fılosofııa jáne saıasattaný ınstıtýtynyń dırektory Muhtar Izotov kópshilikke jan-jaqty aıtyp ótti. Búkilálemdik banktiń málimetteri boıynsha, 192 eldiń ekonomıkasyn zertteý negizinde onyń 55 paıyzynda ekonomıkalyq damý, mine, osy derekpen anyqtalatyndyǵy dáleldendi. «Adamı kapıtal» uǵymy eń alǵash ret ekonomıka jónindegi Nobel syılyǵynyń laýreattary – Teodor Shýls jáne Gerı Bekkerdiń yqpalymen paıda bolǵandyǵy aqıqat. Ǵalymdardyń tujyrymdaýynsha, turmysy tómen adamdardyń jaǵdaıynyń jaqsarýy jerdiń emes, tehnıkanyń qaryshtap damýyna jáne olardyń kúsh-jigerine, anyǵyraq aıtqanda bilimine táýeldi. – Bizdiń pikirimizshe, joǵaryda aty atalǵan ataqty ǵalymdardyń jasaǵan teorııasy talapqa tolyqtaı saı keledi dep aıtýǵa bolmaıdy. О́ıtkeni, olar bul máselege rýhanı qundylyqtar jaǵynan emes, tek qana ekonomıkalyq jaǵynan qaraǵandyǵy jasyryn emes. Adamnyń ishki rýhanı kúsh-qýatyn tolyqtaı ashqanda ǵana belgili bir nátıjege qol jetkizýge bolady. Qazaq halqynyń uly aqyndary Abaı men Shákárim adamnyń qalyptasýynda, eń aldymen eńbektiń, sondaı-aq ar-ojdannyń, ıaǵnı adamgershilik qasıetterdiń aýadaı qajettiligin atap aıtýy kóp nárseden habar berse kerek, – dedi ınstıtýt basshysy Muhtar Izotov óz oıyn ortaǵa salyp. Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Fılosofııa jáne saıasattaný ınstıtýtynyń bir top ǵalymdary Muhtar Izotovtyń jetekshiligimen búgingi kúnniń kún tártibinde turǵan, osyndaı mańyzdylyǵy joǵary máseleler jónindegi zertteýlerin budan úsh jyl buryn bastaǵan bolatyn. Bul oraıda, ǵalymdar óz zertteýlerinde HHI ǵasyrda elimizdiń básekege qabilettiligin, Qazaqstannyń menedjment jáne basqarý júıesin qoldaı otyryp adamdardyń biliktiligin barlyq deńgeıde qalyptastyryp, arttyratyn ádisterdi de izdestirýdiń qajettiligi mol ekendigin atap kórsetedi. Qazaqstandyq ǵalymdardyń aıtýynsha, adam qoǵamda sheshýshi ról atqaratyn, sondaı-aq ónimdi eńbek etip, qoǵamǵa orasan zor paıda tıgizetin birden-bir tulǵa. Instıtýt ǵalymdary adamı kapıtal tóńiregindegi ózderiniń negizgi usynystaryn Mádenıet, Bilim jáne ǵylym mınıstrlikterine jáne ózge de memlekettik organdarǵa joldady. Sonymen, bizdiń qoǵamnyń barlyq kúsh-qýaty adamı kapıtaldy is-júzinde dáıektilikpen júzege asyrýǵa baǵyttalýy tıis. Ol búgingi tańdaǵy basty ári qajetti talap ekendigi aıtpasa da túsinikti. Baqyt BALǴARINA.