Rysqalı Ábdikerov: Aýylǵa baratyn mamanǵa qoldaýdy kúsheıtý kerek

Respýblıka turǵyndary, ásirese jastar qaýymy bul bastamany erekshe yqylaspen qabyldaǵan bolatyn. Atalǵan joba aıasynda aýyldyq eldi mekenderge jumys isteýge jáne turýǵa kelgen densaýlyq saq­taý, bilim berý, áleýmettik qam­syzdandyrý, mádenıet, sport jáne agroónerkásiptik ke­shen salasyndaǵy mamandarǵa 70 aılyq eseptik kórsetkishke teń kóterme járdemaqy (ol búgingi kúni 168 myń teńgeni quraıdy) jáne 1500 aılyq eseptik kórsetkishten aspaıtyn somada (ol 3,6 mln teńgeni quraıdy) turǵyn úı satyp alýǵa nemese salý­ǵa bıýdjettik nesıe túrinde áleý­mettik qoldaý sharalary kózdelgen.

Jobanyń iske asyrylýy mamandardyń aýylǵa kóptep barýyn ulǵaıtýǵa múmkindik berýde. Mysal úshin aıtar bolsaq, osy joba qolǵa alyna bastaǵan alǵashqy kezeńde aýyldyq eldi mekenderge shamamen 3300 maman barsa, qazir bul kórsetkish jylyna 6000 mamanǵa deıin ósip otyr.

Degenmen aýyldyq eldi meken­derdiń turǵyndarymen kez­desý barysynda qabyldanyp jat­qan qoldaý sharalaryna qa­ramastan, aýyldyq aımaq­tar­da áleýmettik sala men agro­óner­kásiptik keshenderiniń ma­man­daryna tapshylyq bar eke­nin baıqadyq. Bıýdjettik ne­sıe­ler­diń jyl saıyn jetkiliksiz bó­linýi saldarynan aýylǵa kelip jat­qan mamandar ýaqtyly ke­zekte turyp, áleýmettik qol­daý ala almaýda, bul óz keze­gin­­de kontıngenttiń belgili bir bóliginde tipti shıelenis tý­ǵy­zýda.

Bizdiń oıymyzsha bul má­se­le bıýdjettik nesıege qa­jet­tilikti barynsha qamtý ar­­qyly ǵana sheshiledi. О́ki­nish­­ke qaraı, 2018-2020 jyl­dar­ǵa arnalǵan respýb­lı­ka­lyq bıýdjetti qalyp­tas­tyrý sheń­­berinde jergilikti atqa­rý­shy organdardyń bıýdjettik ótinimderine sáıkes 2018 jylǵa ar­nalǵan bıýdjettik nesıelerge naqty qajettilik 19 mlrd teń­ge bola tura, ol tek 13,7 mlrd teńge kóleminde bekitildi. Osyn­daı shalalyq kimge kerek?

Búgingi kúni aýyldyq aımaq­tar­da kadr jetispeýshiligi máse­le­si bar ekeni barshamyzǵa aıan. О́ıtkeni bilikti jas mamandar turmystyq jaǵdaıdyń joqtyǵynan aýylǵa barǵysy kelmeıdi, al jasy jetken kadrlar zeınetkerlikke shyǵýda. Jalpy, elimizdiń aımaqtary qazir 2006 mamanǵa zárý, onyń ishinde bilim salasyna – 860, densaýlyq saqtaýǵa – 768, mád­enıetke – 101, sportqa – 67 jáne agroónerkásip keshenine 153 maman kerek. Bir ǵana Qaraǵandy oblysy 98 mamanǵa zárý.

Jaqynda Elbasy «Prezı­de­nttiń bes áleýmettik bastamasy» Úndeýinde el ıgiligine ar­nalǵan utymdy jobalar usyndy. Sonyń ishinde basym baǵyt – el erteńi sanalatyn jas­tarǵa baǵyttalǵan. Osyǵan oraı, «Dıplommen – aýylǵa» jo­basynyń aıasynda jas maman­dardy aýylǵa tartý arqyly shal­ǵaı eldi mekenderdiń tamy­ryna qan júgirtýge ar­nal­ǵan osy baǵdarlamany jetil­di­rý maq­satynda: 1.tıisti sarap­shy­lardyń qa­ty­sýymen monıto­rıng júr­gizip, búgingi tańda aýyl muqtaj bolyp otyrǵan ma­man­dyqtardyń tizimin jasaý; 2. aýyldyq jerlerge bilikti kadr­­lardy tartý maq­sa­tyn­da kóterme tólem­aqy­nyń 70 aı­lyq eseptik kórsetkishin 150 aı­lyq eseptik kórsetkishke deıin kóterý; 3. atalǵan jobaǵa respýb­lı­ka­lyq bıýdjetten bólinetin qar­jyny barynsha arttyrý qajet dep sanaımyz. Osy máseleler Úkimet basshysynyń atyna depýtattyq saýal retinde joldandy.

Rysqalı ÁBDIKEROV,

Senat depýtaty