Táýelsizdik túletken óńir

Bórliniń  búgini men erteńi Bórli – Úkimetten qarjylaı kómek, sýbvensııa almaı­tyn respýblıka­da­ǵy saýsaqpen sanap alarlyqtaı nár­­­lendirýshi aýdandardyń biri. Bul óńir ár jyl saıyn respýblıka bıýdjetine úsh júz mıllıard teńgeden astam qa­ra­jat quıady eken. Árıne, mundaı salyq túsimderi men qarjy aǵynyn Qara­shy­ǵanaq ken ornyn ıgerýmen baı­la­nystyra qaraǵan oryndy. Táýelsizdik jylda­ryn­da óńi­r­­­­diń áleýmettik-ekonomıkalyq turǵydan damýy jańa sa­pa­lyq deńgeıge aıaq basty. Bórli aýdanynyń ákimi Bolat ShÁKI­MOV­PEN gazet tilshisiniń áńgimesi osyndaı óreli ózgerister tóńireginde órbidi. – Bolat Ádıetuly, Táýelsizdiktiń jıyr­ma jyly Bórli óńirine ne berdi? Aımaq buryn qandaı edi, búgin qandaı? Eń aldy­men osy bir saýal aıasynda, sonaý toqsa­nynshy jyldardyń bas kezine oısha bir sholý jasap qaıtsaq qaıter edi? – Iá, toqsanynshy jyldarǵa deıin Bórli egin egip, mal ósirip, ózimen-ózi buıyǵy, toma­ǵa-tuıyqtaý jatqan óńir edi. Keıinnen álem kar­­tasynda Qarashyǵanaq kenishi núktesiniń paıda bolýyna baılanysty osy jym-jyrt tynysh­tyq­tyń tas-talqany shyǵyp, óńir dúr silkinip sala berdi. Qazaqstan kartasynan Aq­­saı atty ásem de aıshyqty kenshiler qalasy oıyp turyp oryn aldy. Táýelsizdik tańymen birge Bórli boı­yna ınvestorlar keldi. Inves­tısııalyq qa­rajat bul óńirdiń tamyryna qan júgirtip, ósip-órkendeýine dańǵyl jol ashty. Biz bul jetistikterdi, eń aldymen, Elbasynyń alysty boljaı biletin kóregen saıasatynyń nátıjesi dep tú­sinemiz. Kenishtiń ıgerilý tarı­hynda 1997 jyly sheteldik ınvestorlarmen qol qoıylǵan ónimdi ózara bólisý jónindegi kelisimniń orny erekshe. Osynaý qomaqty ınvestısııanyń kómegimen jańa Qarashyǵanaq kesheni ómirge keldi. Búginde Bórli aýdanynyń úlesine tustastaı respýblıkada óndiriletin gaz-kondensat shıki­za­tynyń qyryq toǵyz jáne munaıdyń on segiz paıyzy tıedi. Nemese bul jylyna on bes mıllıard tekshe metr gaz jáne on eki mıllıon al­ty júz myń tonna munaı shıkizaty óndiriledi degen sóz. Salystyrmaly túrde alǵanda, bul Polsha, Vengrııa sekildi shaǵyn memleketter bir jyl boıyna tutynatyn jer qoınaýy óni­mine parapar. Oıymdy ári qaraı tarqata túser bolsam, shıki munaıdyń elý paıyzy Kaspıı Turba qu­by­ry konsorsıýmy arqyly shetelge asady. Qal­ǵan elý paıyzy Atyraý-Samara gaz quby­ry boıymen jóneltiledi. Al gaz irgedegi Or­yn­bor oblysyndaǵy gaz óńdeý zaýytyna jiberiledi. Shıkizat sonda tereń óńdelgennen keıin respýblıka turǵyndarynyń ıgiligine jumsalady. Budan birneshe jyl buryn respýblıka Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Aqjaıyq óńirine kelgen saparynda Qarashyǵanaq-Oral ma­gıs­traldy gaz qubyry qurylysyn bastap, aıaqtaý jóninde jergilikti atqarýshy organdarǵa tap­syr­­­ma bergen edi. Osynaý tap-taza áleýmettik jo­ba ótken jyly oıdaǵydaı iske asty. Sol ar­qy­ly oblystyń Bórli, Terekti, Syrym jáne Qa­ratóbe aýdandarynyń eldi mekenderine kó­gildir otyn jetkizýdiń múmkindikteri týdy. Keleshekte Qarashyǵanaq gazyn respýblıkanyń ońtústik jáne ortalyq óńirlerine jetkizý jónindegi ómir­sheń jobalardyń oılastyrylyp jatqan­dy­ǵy da tek táýelsizdiktiń nátıjesi dep túsinemiz. – Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda barlyq jerdegideı Oral óńirinde de jabaıy ýrbanızasııalyq úrdis oryn aldy. Atap aıt­qanda, Syrym, Qaratóbe jáne Shyńǵyrlaý aýdandary turǵyndarynyń úlken legi ob­lys ortalyǵy men kenshiler qalasy Aqsaı mańyna qaraı aǵyldy. О́zimiz kýá bol­ǵan­daı, munda olardy «naǵashylary» kútip tur­ǵan joq edi. Jabaıy ýrbanızasııa jaba­ıy úı salý daǵdysyn týdyra bastady. Ol jerlerde ınjenerlik-kommýnıkasııalyq jú­ıe­lerdiń on ekide bir nusqasy bolmaıtyn. Osyndaı jón-josyqsyz, eshqandaı arhıtektýra men qala qurylysynyń qalybyna syımaıtyn usqynsyz qurylystar mekeni «Shanhaı» dep atalǵanyn da biletin edik. Sol «Shanhaıdyń» búgingi jaı-kúıi qandaı? – Durys aıtasyz. Osy jyldarda ózińiz aıtqandaı stıhııalyq kórinister oryn alǵany shyndyq. Jan-jaqtan aǵylyp kelip jatqan aǵaıyndarymyzǵa toqtaý salýdyń eshqandaı joq ekenin de tereń túısingenbiz. Sóıtip, jón-josyqsyz, jappaı júrip jatqan jerge elektr energııasy men sý, gaz qubyrlaryn tartý joba­lary belgilendi. Sonymen birge «Shanhaı» kóshelerine qıyrshyq tas joldar tóseý ju­mys­tary qolǵa alyndy. Búgingi kún bıiginen qa­raǵanda, bul baǵyttaǵy ister jańa turǵyn­dardyń kóńilinen shyqqanyn aıtýdyń ózi bir mártebe. Aqsaı qalasy men onyń mańaıynyń bas josparyna sáıkes, «Shanhaıdyń» bolasha­ǵy budan da jaqsy bolmaq. Aıtalyq, Qytaı­daǵy Shanhaı qalasy álemdegi eń myqty da­myp kele jatqan qalalardyń biri. «Ondaı bol­maq qaıda dep, aıtpa ǵylym súıseńiz» dep Abaı atamyz aıtqandaı, dál qytaı qalasyndaı bolmaǵanymen, Bórli «Shanhaıy» tasada esh qalmaq emes. Onyń damýy árkez nazarymyzda. Búginde jabaıy ýrbanızasııa, ıaǵnı aǵaı­yn­darymyzdyń aldyn ala ázirliksiz, josparsyz kóshýi kúrt pyshaq keskendeı tyıyldy. «Ar­qada jyl jaqsy bolsa, arqar aýyp nesi bar» dep osyndaıda aıtylsa kerek. Iаǵnı, bul kó­rinis qaı jerde bolsyn el turǵyndarynyń ómir sú­rý deńgeıi jaqsaryp kele jatqandyǵyn ańǵar­tady. «О́tpeli kezeń» dep atalatyn jańa na­ryqtyq qarym-qatynastar týǵyzǵan kúrdeli kezeń de tarıh qoınaýyna ketip barady. Búgingi el turǵyndarynyń eńseleri bıik, kóńilderi kóterińki. О́ıtkeni olar táýelsizdiktiń alǵash­q­y nátıjeleri men ýyz dámin tata bastady. – Qalaı oılaısyz, keshegi ótken bú­kilálemdik qarjylyq-ekonomıkalyq daǵ­da­­rysty óńir turǵyndary sezindi me? – Qandaı qoǵamdyq qubylys bolsyn, onyń teris áserimen qatar, paıdasy da bolmaı qal­maıdy. Álemdik daǵdarys aýanyna da osyndaı kózqaras turǵysynan kelsek, qazaqy uǵymǵa saıǵanda, ol bosap ketken aıyldar men belbeýlerdi qaıta bir qynaı tartyp alýǵa septigin tıgizdi deýge bolady. Bul arada Elbasynyń ushqyr oıynan týyndap, áleýmetke orasan zor paıdasyn tıgizgen «Jol kartasy» baǵdar­lamasynyń shapaǵatyn qalaısha aıtpaı qala alamyz?! Osy arqyly mádenıet úıleri men balalar baqshalary, bilim berý men densaýlyq saqtaý nysandary, basqa da áleýmettik-turmystyq nysandar qaıta jańǵyrdy emes pe?! Ári osy arqyly respýblıkanyń myńdaǵan turǵyndary tabys taýyp, otbasylyq bıýdjetterin tolyqtyrǵandyǵyn qaıda qoıamyz. Bir sózben aıtqanda, bul daǵdarys tusynda ta­byl­ǵan tamasha taktıka bolǵany anyq. Sondaı-aq osy arqyly respýblıkadaǵy turalaı bastaǵan birqatar shaǵyn óndiris oryndary men fırmalar tórt aıaqtarynan teń basyp ketti. О́ıtkeni, olar memleket tarapynan tıisti tapsyrystar alyp, qarjy jaǵdaılaryn ájeptáýir túzedi. Taǵy bir aıtaıyn degenim, táýelsizdik tu­synda barlyq jerdegideı Bórli boıynda da ıpotekalyq jáne arendalyq úı qurylystary keńinen qanat jaıdy. Sóıtip, egemendi el KSRO óziniń jetpis jyldan astam tarıhynda sheshe almaǵan turǵyn úı qurylysyn ońtaıly jol­ǵa qoıdy. Táýelsizdik jyldarynda aýdan or­ta­lyǵy Aqsaı qalasynda ǵana emes, sony­men birge aýyldarda da turǵyn úı qurylysy buryn bolyp kórmegen bıik deńgeıge kóterildi. – Bórli aýdanynyń búgingi damýy men onyń keleshektegi ósip-órkendeý jolyna tán basty baǵyttar qandaı dep esepteısiz? – О́ńirde o bastan aýyl sharýashylyǵy óndi­­risin órkendetýge qolaıly faktorlar qa­lyp­tasqan bolatyn. Qarashyǵanaq kenishinde munaı-gaz shıkizaty óndirilýine baılanysty osy bir ata kásibimiz tasada qalyp qoıǵandaı nemese ekinshi-úshinshi kezekke ysyrylyp qal­ǵandaı kúı keship kelgenimiz ras. Búginde osy eki tizgindi teń us­taýǵa baǵyt ustap otyrmyz. Bul ba­ǵyt­­­ta­ǵy mindetterdi jaqynda ótken aýyl sharýa­shy­lyǵy qyzmetkerleriniń respýb­lı­kalyq ke­ńe­sinde Memleket basshysy Nur­sultan Nazarbaev belgilep bergeni málim. Qazir Bórli aımaǵynda kúrt qysqarǵan egis kólemi de, mal sany da ósip keledi. Aýyl sharýa­shy­lyǵy ónimderin óńdeý isindegi qolǵa alynǵan ister óz aldyna bir tóbe. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken  Temir QUSAIYN. Sýrette: Bórli aýdanynyń ákimi B.Á. Shákimov.   Basty maqsat – sapaly ónim shyǵarý – deıdi «NazTýr» JShS jetekshisi Lesbaı Eleýsinov  Jumsaq jıhaz – kez kelgen úıge nemese keńsege kórik berip turatyn turmysqa qajetti múlikterdiń biri. Aqsaı qalasyndaǵy atalmysh kásip­oryn sándi de sapaly jıhazdar shy­ǵarýmen aınalysyp keledi. Taıaýda biz osy ujymnyń basshysy Lesbaı ELEÝSINOVPEN kezdesip, onymen óz óndirisi jóninde pikirlesken edik. Ol bizdi kásiporyn aýlasynda jyly shyraımen qarsy alyp, ón­diris ornyn aralatyp tanystyr­dy. Eń aldymen jıhazdardy qu­rastyrý sehyna bas suqqany­myz­da, on shaqty jigit qaınaǵan ju­mys ústinde ekenine kýá boldyq. Olardyń bireýleri jıhazdyń qań­qasyn qurastyryp jatsa, kelesi toby ony paralonmen qaptap, syrt­qy «kıimin» kıgizýmen aına­lysýda. Kásiporyn janyndaǵy ar­­naıy ashylǵan salonnyń bir shetine jınalǵan daıyn ónim – ár­túrli úlgidegi dıvandar men kreslolar kózdiń jaýyn alyp tur. – «Jıhazdyń dızaıny jasa­lyp, bekitilgen soń, sol úlgi boı­ynsha qańqasyn quraıtyn aǵash­tar ustahanada kesilip-jonylsa, pishý sehynda berilgen ólshem­derge sáıkes qaptaýshy materıaldar daıyndalyp, olar tigin se­h­ynda qurastyrylady, paralon sehynda jıhazdyń jumsaq negizi kesiledi. Daıyn bolǵan quramdas bólikterdiń sapasy tehnıkalyq ba­qylaý bóliminiń bastyǵy N.Kýb­da­­­­novtyń qatań suryp­taýynan óte­di. Sóıtip, barlyq bólimshelerde ón­dirilgen ónimder qurastyrý se­hyna kelip toǵy­sady da, osy jerden ádemi jıhaz bolyp shyǵady. Sodan soń sándik jáne syrlaý se­hyna jol tartqan ónim dúkender­­ge taratylady», – dedi kásip­or­ynda atqarylatyn istiń mán-jaıyn keńinen túsin­dir­gen Lesbaı Jeksenuly. Daıyn jıhaz Aqsaı qalasyn­daǵy «Ádemi» saýda úıine, Oral qalasyndaǵy ámbebap dúkenine saýda-sattyqqa shyǵarylady. Bu­dan basqa respýblıkanyń Aqtóbe, Qaraǵandy, Qyzylorda, Shym­kent, Kókshetaý qalalaryna da jónel­tiledi. Jıhaz jasaýǵa paı­da­lanylatyn aǵash, mata, para­lon­dy, tipti jip, syrma, jap­syr­ma, túıme sekildi ýaq-túıektiń ózi Reseıden satyp alynady eken. – Otandyq óndiriske qoldaý kór­setý maqsa­tynda bastamasynda Qa­zaqstanda shyǵarylatyn mate­rıaldardy da alyp kórdik. Alaıda olar Qytaı­dan ákelingen sa­pasyz taýar bolyp shyqty. Al Reseıden alatyn taý­arlarymyz eý­ropalyq standart­tarǵa saı bolyp keledi. Basty maq­satymyz – sa­paly ónim shy­ǵarý bolǵandyqtan, Reseımen iskerlik qarym-qa­ty­nas­tamyz, – deı­di óz isinde ónim sapasyna basa mán beretin seriktestik basshysy. Degenmen, básekelestikke qa­bi­letti elý eldiń qataryna enýdi mejelep otyrǵan qazaqstandyq ón­dirýshiler de ónim sapasyn art­tyrýǵa moıyn burǵan syńaıly. Buǵan dálel – «NazTýrǵa» jetkizilgen jıhazdyq aǵashtyń sońǵy partııasy О́skemennen alynypty. О́zimizde ónim shyǵarýdyń jergilikti turǵyndar úshin bir artyq­shylyǵy – kóńiliń qalaǵan jı­hazdyń túr-túsine, dızaıny men úlgisine óz qalaýyńsha tapsyrys berýińe bolady. Mundaǵy shyǵa­rylatyn jıhazdyń 30-ǵa tarta úlgisi bar, sondyqtan patsha kó­ńildi tutynýshynyń tańdaýyna múmkindik mol. Áńgime barysynda erli-zaı­yp­ty Lesbaı jáne Qarlyǵash Eleý­sinovter óz óndiristerin da­my­tý isinde memlekettiń qoldaý­yn udaıy sezinip otyrǵandaryn aıtyp berdi. Atap aıtqanda, olar respýblıkadaǵy aǵash óńdeý sa­lasynda isteıtin óndirisshilerge arnalǵan «Damý-óndiris» baǵdar­lamasynyń kóp paıdasyn kór­gen­derin rızashylyq sezimmen jetkizdi. Budan uqqanymyz, «Sam­uryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory qarjylandyratyn bul nesıelik qarajattar nebary segiz paıyzdyq ósimmen beriledi eken. Bul biz úshin óte tıimdi. Kom­mer­sııalyq nesıe men óndiristik maq­satqa beriletin nesıelerdi bir-birimen teńgerýge bolmaıdy. Osy oraıda óndiristiń ár salasy boı­ynsha nesıe berýdiń naqty tut­qalary belgilengendigi otandyq ón­diristi alǵa damytýdyń basty al­ǵysharty bolyp tabylady deıdi olar. Naryq zańdylyqtaryn jetik meńgergen kásipkerge «Osy sala­ny tańdaýyńyzǵa ne sebep bol­dy?» degen dástúrli saýaldy qoı­ǵan edik. Áý basta kásipkerlikti Re­seıden jıhaz ákelip satýdan bastaǵan Lesbaı Jeksenuly ózge jıhazdarǵa qaraǵanda, tasy­mal­daý kezinde jumsaq jıhazdar kó­birek búlinetindigin aıtady. Son­dyqtan «Daladan tasyǵansha, nege ózimiz shyǵarmasqa?» degen oıǵa bekipti. Sóıtip, 2004 jyly qala shetinen boı kótergen ǵımaratta jańa nysannyń negizi qalandy, qajetti qural-jabdyqtar men materıaldar satyp alyp, iske kiristi. Bastapqy kezde, árıne, qı­yndaý boldy. Jańa is, tájirıbe az. Degenmen, «kóz qorqaq, qol ba­tyr» emes pe? О́z qyzmetin 15-20 adammen bastaǵan kásiporyndaǵy jumys orny búgingi tańda 140-qa jetti. Jalaqy ýaqytynda beriledi, qyzmetkerlerdiń turmystyq jaǵdaılaryn sheshý barysynda seriktestik basshysy únemi qol­daý kórsetip otyrady. Jumysqa degen yntalaryn arttyrý úshin olardyń kásibı sanattaryn kóte­rip otyrý engizilgen, soǵan oraı jalaqyǵa da ústeme qosylyp oty­rady. Kásiporynda ózderine tapsyrylǵan jumystaryn jaýapkershilikpen atqaryp júrgen jı­haz jasaýshylar О́teǵalıev Tımýr, Tólemisov Haıdar, Esmaǵulov Tilektes, Jumabaev Murat, balta­shylar Salekeshov Nurbolat, Qa­zekenov Kenje, Tastemirov Ǵızat, tiginshiler Imanǵazıeva Tolqyn, Nurabalına Qamarııa, Qusanova Aıgúl, Barsaeva Aıgúlderdiń es­im­derin atap ótken abzal. Osyn­daı jandardyń arqasynda ujym­nyń ónimi 2005 jyly respýb­lıkalyq kórmede II oryn alyp, «Sátti debıýt», «Joǵary sapa» atalymdary boıynsha marapattalsa, budan keıingi jyldary birneshe dúrkin osy kórmeniń bas júldesin jeńip aldy. Sóıtip, bórlilik óndiris­shi­ler qazaqstan­dyq jumsaq jıhaz jasaýshy­lardyń aldyńǵy qata­ry­nan kó­rinip keledi. Jyldan-jylǵa qanat jaıyp, órkendep kele jatqan «NazTýr» JShS-niń bolashaqta júzege asy­rýdy josparlap otyrǵan oramdy oılary barshylyq. Tabysqa aparar jolyn anyqtap, durys ba­ǵyt­ty tańdaı bilgen ujymnyń áli ta­laı asýlardy baǵyndyrary anyq. Aıgúl AHMETOVA, Bórli aýdandyq «Bórli jarshysy» gazeti redaktorynyń orynbasary. Sýrette: «NazTýr» JShS dı­rektory L.Eleýsinov.   Shaǵaladaı jańa aýyl – turmysy tómen otbasylar úshin Oral óńirinde ot aýyzdy, oraq tildi, tilip turyp aıtatyn, kesip turyp aıtatyn Nyǵmet Naǵymov esimdi aıtysker aqyn bolǵan edi. О́mirden erterek ketip qaldy. Sol Nákeń sonaý jetpisinshi jyldar­daǵy aıtystarynyń birinde óz qar­sylasyna: «Tereńkóldiń úıle­ri shaǵaladaı, Eshkim de kete al­maıdy baǵalamaı», – dep tógildire jyrlaǵany bar. Ol kisiniń Te­reń­kól dep otyrǵany, sol kezde ja­ńa­dan qurylǵan sharýa­shy­lyqtyń ja­ńadan boı kótergen ortalyǵy bola­­tyn. Bórli aýda­ny­nyń Bórli aýy­­lyn­da sap túzegen sándi de sapaly jańa úıler men kóshelerdi kórgen­de, Nyǵmet aǵa­myzdyń osy bir óleń joldary oıymyzǵa oralyp edi. Kottedj úlgisinde boı kóter­gen bul úıler óz qonys­ta­ný­shy­laryn qarsy alýǵa ázir. Aqsaı- Oral tas jolynyń boıynda or­na­lasqan bul úıler kez kelgen j­o­laýshynyń kóz qurtyna aınaldy dese de bolady. Jalpy sany al­pys úıdiń árqaısysynyń jalpy kó­lemi 71 sharshy metrdi quraıdy. Jańa qonys tórt bólmeden turady. – Osynaý aıyryqsha da erekshe qurylysqa qazirgi zamanǵy ja­ńa tehnologııa men qural-jabdyq­tar paıdalanyldy. «NazTýr» JShS turǵyzǵan bul baspanalar turýǵa yńǵaıly, sapaly ári myqty bo­lýy­men erekshelenedi. «Jumysp­en qamtý – 2020» memlekettik baǵ­dar­lamasy aıasynda turǵyzylǵan arnaıy qurylysqa respýblı­ka­­lyq bıýdjetten 294 mıllıon teń­ge bólindi. Búgingi kúni bul qo­maqty qarajat tolyqtaı ıgerildi, – dedi bizge Bórli aýdany ákiminiń orynbasary Talǵat Sıdyq. Atalǵan baǵdarlama respýb­lı­kanyń 2020 jylǵa deıingi Stra­tegııalyq damý josparyna saı qabyldanǵanyn aıta ketken jón. Sonymen birge, bul is údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasymen de ózara ún­destik taba alady. Tarqata aıtar bolsaq, joǵaryda atalǵan baǵ­­dar­lamalyq qujattarǵa sáıkes, ta­by­­­sy tómen, jumyssyz júrgen tur­ǵyndardy oqytyp, jańa ká­sip­ke beıimdeý, jumysqa ornalas­ty­rý isteri de ózek bolǵan eken. Os­yn­­­daı mindetter tizbegine aýyl­dyq jerde kásipkerlikti óristetý, eń­­­­­­bek resýrstaryn toptastyrý sı­ıaq­­­ty keshendi sharalar da kiredi. Bul baǵyttar 2011 jyly qa­nat­qaqty joba retinde belgilengen. Al al­daǵy jyldan bastap atal­ǵan jobalar tolyqtaı júzege asy­ryl­maq. Bul másele jóninde bizge Bórli aýdandyq jumyspen qamtý ortalyǵynyń dırektory Baýyr­jan Balmoldın aıtyp berdi. Bórli aýdanynyń Bórli aýy­lyndaǵy jańa alpys úı joǵaryda kórsetilgen baǵyttar men mindetterdi iske asyrý maqsatynda tur­ǵyzylǵan. Buǵan oblys aýdan­da­ryn­daǵy bolashaǵy joq, quryp bara jatqan eldi mekenderdiń tur­ǵyndary qonystanady dep kú­tilýde. Árıne, bul is belgilengen normatıvter men tıisti tártip boı­ynsha júrgizilmek. Sonymen qatar, joǵaryda aıtylǵandaı, ja­ńa turǵyn úı ıelerin eńbekpen qamtý, jańa mamandyqqa beıimdeý sharalary qosa atqarylmaq. Bul is Táýelsizdiktiń jıyrma jyldyq merekesi qarsańynda el­diń turmysy tómen turǵyndary úshin jasalǵan baǵa jetpes, úlken qamqorlyq ekeni belgili. Sýrette: Bórli aýylynda boı kótergen 60 úıdiń syrt­qy kórinisi.   Svetlana Bórli aýdanyndaǵy «Nur» sharýa qojalyǵynyń jetekshisi S.Maýteeva er-azamattar kótere almaıtyn aýyr júkti názik ıyǵymen arqalap júrgen arýlardyń biri. Qazaq arý­­­la­ryna tán ıbamen sál ǵana jymıyp, nurly júzine qyzyl shyraı júgirip, kúmis kúlkiniń shýaǵy shashylyp turatyn názik jandy, uıań da sulý kelinshekti bir kórgende, bıznes tizginin ustap, úlken sharýashylyqtyń isin dóńgelentip otyrǵan jan dep oılaı qoımaıtynyńyz anyq. Svetlana Burhanqyzy óz isine myǵym bolǵanmen, sózge sarań bop shyqty. Sary maıdan qyl sýyrǵandaı sýyrt­paq­tap syr tartqanda, kóńilge túıgen keıbir jaıttar tó­men­degideı. «Kásipkerlikpen aınalysam» degen oı kez kelgen qazaq áıeli sııaqty, balalaryn baǵyp, otaǵasynyń babyn taýyp, úı sharýasynda júrgen Svetlananyń ba­syna kirip te shyqpaǵan edi. Toqsanynshy jyldardyń aıaǵynda jubaıy «Omarov E» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń irgesin qalap, naryqtyq qatynastarǵa alǵash qadam basqanda, ony qolynan kelgeninshe qoldaǵan Svetlana esep-qısap jumystaryn júrgizedi. Keıin otbasyna tireý bolǵan azamaty ómirden ótkende, ashyq kúnde jaı túskendeı boldy. Qaıǵy-qasiretten bas kótere almaı qaldy. Alaıda qazadan keıin esin jıyp, aınalasyna kóz salǵanda, marqum eriniń isin jalǵastyrý qajettigin túsindi jáne ony jubaıynyń rýhynyń aldyndaǵy paryzy dep eseptedi. Tabıǵatynan bilmekke qumar, qaısar jan sharýa­shy­lyq tizginin óz qolyna aldy. Ujymdaǵy qyzmet­ker­lerine senim arta otyryp, ózinen de, ózgeden de joǵary jaýapkershilikti talap etetin Svetlana Burhan­qy­zy­nyń uıymdastyrýshylyq qabileti osy jerde anyq baıqaldy. Búginde óz ataýyn «Nur» sharýa qojalyǵy dep óz­gertip, 300-ge tarta adamdy jumyspen qamtyp otyr­ǵan kásiporyn qulashyn keńge jaıyp, Oral óńirinde kondıterlik ónim óndirýden aldyna jan salmaı keledi. «Nurdyń» balbarmaq mamandarynyń qolynan shyq­­qan dámi til úıiretin tátti toqashtar men bólkeler, bá­lish­­ter men torttar halyq senimine ıe bolǵany qa­shan?! Bul ónimder satylatyn dúkenderge bas suq­­qan adam onyń turaqty tutynýshysyna aınalady. Munda ón­diriletin 100-den asa ónim túrleri Aqsaı qalasynda «Assortı», «Gúljaýar», «Zelenyı», «Naýryz», «Saltanat» dúkenderi arqyly halyqqa usynylady. Dál os­yndaı kondıterlik seh pen eki dúkennen turatyn saý­da jelisiniń jumysy Oral qalasynda da jolǵa qoıǵan. Sondaı-aq, birneshe jyldan beri «Aqsaı» dámha­nasy qala turǵyndaryna qyzmet etip keledi. Ár otba­synyń ómirinde bolatyn toı-tomalaqtary men janaza-sadaqalaryn ótkizýge qamdanǵan aqsaılyqtar negizinen osy dámhanany tańdaıdy. О́ıtkeni, bul jer­diń taǵamy dámdi, qyzmet kórsetý deńgeıi joǵa­ry, ba­ǵa­sy da asa qymbat emes. Aınadaı jarqyraǵan ǵıma­rattyń ishki bezendirilýi de kóńilden shyǵady. «Bizdiń mindetimiz – halyqqa qýanysh syılaý. Son­­dyqtan olardyń su­ranysyn qanaǵattandyryp, ta­lapqa saı qyzmet etýge tyrysamyz. Múmkindigimizge qaraı óz qalaýymyzsha ıntererdi ózgertip otyra­myz. Eń bastysy, sapa ja­ǵyna kóp kóńil bólemiz. Sondyqtan da dámhananyń as mázi­rine paıdala­ny­la­tyn azyq-túliktiń ekologııalyq ja­ǵy­nan taza bolýy úshin keıingi jyldary eptep aýyl sha­rýa­shylyǵymen aınalysa bastadyq. Sóıtip, dastar­qan­ǵa qoıylatyn qazy-qarta, et-sút taǵamdaryn, astyq ónim­derin, kók­ónisterdi óz sharýa qojalyǵymyzdan ala­myz», – deıdi kásipker arý. О́ıtkeni, S.Maýteeva as­tyq óndirý­men, asyl tuqymdy mal basyn kóbeıtýmen, kók­ónis daqyldaryn ósirýmen de shuǵyldanady. О́ndiris ıesiniń taǵy bir aıta ketetin áleýmettik jobasy – qaladaǵy «Ardager» dúkeni. «Aǵa urpaqty syılaý – qasterli paryzymyz» dep esepteıtin jú­re­gi jumsaq, jany názik Svetlana Burhanqyzy daǵda­rys kezeńinde qarııalarymyzdy qoldaý maqsatynda áleýmettik dúken ashý týraly aýdan ákiminiń usy­ny­syn oblys boıynsha alǵashqylardyń biri bolyp qol­daǵan edi. Munda ardagerler men zeınetkerlerge kún­de­likti turmysqa qajetti birinshi kezektegi azyq-tú­lik túrlerin arzan baǵamen satylady. Jalpy, S.Maý­teeva qaıyrym­dylyq jasamaıtyn sala kemde-kem. Turmysy tómen otbasylar men muqtaj jandardy aıtpaǵannyń ózinde, aýdandaǵy musylmandar meshitine, mádenı, sporttyq sharalardyń ótkizilýine, bilim oshaqtaryna árkez demeý­shilik jasap otyrady. О́mir bir orynda turmaıdy. Ásirese, básekeles­tikke baǵyt alǵan bıznes álemi kún sanap ózgeris ús­tinde. Jańalyqqa jany qumar basshy sonyń bárin qalt jibermeı baqylap otyrady jáne qoǵamdyq ta­maq­­tan­dyrý salasyndaǵy jylt etken jańalyqty, óz­geri­s­ter­di ón­diriske engizýge tyrysady. Osy maq­satta elimizdegi, Reseıdegi, shetelderdegi iri kombınattarda bolyp, olardyń is-tájirıbesimen tanysyp qaıtty. Maman­da­ryn da ártúrli kýrstarǵa jiberip, oqytyp aldy. Shvesııadan jańa úlgidegi eki pesh satyp ákeldi. Germanııadan ákel­gen jabdyqtardyń kómegimen nemis tehnolo­gııasy boıynsha dámi bal tatyǵan torttar shyǵara bastady. «Júırikten júırik ozar jarysqanda» degendeı, 2004 jyldan bastap «Nurdyń» aspazdary ártúrli deń­geıdegi baıqaýlarǵa qatysyp, baq synap keledi. Ká­siporyn basshysy keńsesiniń qabyrǵalaryna ilingen aý­­­­dandyq, oblystyq, respýblıkalyq, álemdik deńgeı­de­gi ártúrli alǵys hattar men gramotalar, dıplomdar men kýboktar Svetlana hanym basqaryp otyrǵan ujym­nyń jarqyn jetistikteriniń kýási. Sonymen birge, Svetlana Burhanqyzy – óńir jáne el deńgeıinde ótkizilgen «Jyl adam», «Jer ıesi» atalymdarynyń da ıegeri. Kúndelikti qym-qýyt tirliktiń qazanynda qaınap júrgen kásipkerdiń ár saǵaty men ár mınóti esepteýli. Onyń kún saıynǵy isi apta buryn belgilenip qoı­y­lady. Áıtse de ol óz perzentterine analyq júreginiń shýaǵyn túsirýge árkez ýaqyt taba biledi. Uly Rahat joǵary oqý ornyn aıaqtap, qazir ekinshi mamandyq alýda. Al AQSh-taǵy bedeldi ýnıversıtetterdiń birinde bilim alyp jatqan qyzy Rabıǵa úzdik oqýymen qýan­typ keledi. Ol anasynyń boıyndaǵy eńbekqorlyq pen tabandylyq sekildi tamasha qasıetterdi boıyna sińirgen. Tárbıeli boıjetken shetelde tek oqýmen shektelmeı, mamandyǵy boıynsha qyzmet atqarady. «Ana kórgen ton pisher» degen osy da. Malıka BEIBITQYZY. Sýrette: «Nur» sharýa qojalyǵy­nyń jetekshisi S.Maýteeva. Bettiń materıaldaryn uıymdastyrǵan «Egemen Qazaqstan» gazetiniń Batys Qazaqstan oblysy boıynsha menshikti tilshisi Temir QUSAIYN. Sýretterdi túsirgen Stanıslav LARIN.