Qaıyrymdylyq kómektiń qaıyry bolady

Beıbitshil el retinde Qazaqstan da bul is­ten tysqary qalmaı, qıyn jaǵdaılarǵa ushy­raǵan elderdiń halqyna qoldan kelgenshe qaıyrymdylyq kómek kórsetýde. Bul is eli­mizdiń halyqaralyq bedelin kóterip, tany­mal­dyǵyn arttyrýǵa úles bolyp qosy­lýda. Ejel­den qaıyrym men meıirimdi boıyna sińirgen qazaq halqy memleketimizdiń mun­daı isterine rızashylyq bildirip jatady. Qa­sı­etti Quranda da «kórshisi ash kezde ózi toq jat­qan adam bizden emes» (Hakım, II,15) de­gen sózder bar. Sol aıtqandaı, basyna is tús­ken jandarǵa kómek qolyn sozbasaq, adam­ger­shi­ligimiz qaısy? Sondyqtan da Qazaqstan qı­ynshylyqqa ushyraǵan jandarǵa qoldan kelgen qaıyrymdylyq kómegin únemi jasap turady.

Sońǵy jyldary ǵana Qazaqstan joǵa­ry­da aıtylǵan sebeptermen birneshe eldiń muq­taj­dyqqa ushyraǵan halqyna kómek qolyn sozdy. Sonyń ishinde birneshe jyldardan beri qarýly qaqtyǵystyń saldarynan bosqynshylyqqa ushyraǵan Sırııa halqyna BUU bastamasymen uıymdastyrylǵan qaıyrymdylyq kómekke Qazaqstan alǵashqylardyń biri bolyp úles qosty. Aqtaý qalasynan shyqqan qazaqstandyq kemeler Sırııanyń Tartýs portyna byltyr 500 tonnalyq qaıyrymdylyq kómekti aman jetkizdi. Júktiń ishinde un, makaron, et jáne sút ónimderiniń konservileri, shaı jáne t.b. bol­ǵan edi. О́zderiniń qasiretin sál de bolsa jeńil­detken Qazaqstan halqy men basshysyna Sırııa ókimetiniń ókilderi óz jurtshylyǵy atynan shyn júrekten shyqqan alǵystaryn jetkizdi.

Al 2015 jyly Qazaqstan soǵys qımyldary júrip jatqan Donesk oblysyna 300 tonna azyq-túlik jetkizip, sondaǵy halyqtyń alǵysyna kenelgen. Bul kómekti Ýkraına taraby qabyldap, eldiń shyǵysyndaǵy Donesk aýmaǵyna jetkizýge kómek berdi.

Qazaqstannyń qaıyrymdylyq kómegi týraly Ýkraınanyń aqparat quraldary jarysa jazyp, halyqtyń alǵysyn bildirdi. Eli­miz­degi ýkraın halqynyń ókilderi de bul iske rızashylyǵyn aıtty. Uzyn sany alty va­gon­nan turatyn bul júkte 128 myń dana et konservileri, 40 tonna qant, 150 tonna qa­ra­qumyq, 36 myń lıtr maı bolǵandyǵy aıtylǵan. Bulardyń bári Donesk pen Lýgansk ob­lystarynyń turǵyndaryna taratylyp berildi.

Al byltyrǵy jazda Qazaqstan tabıǵat apatyna ushyraǵan Tájikstan Respýblıkasynyń hal­qyna qaıyrymdylyq kómek retinde quny 914 myń AQSh dollaryna baǵalanǵan kómek attandyrdy. Bul júk 21 vagonǵa tolty­ryl­ǵan unnan, et jáne sút ónimderiniń konser­vi­le­rinen turdy. Jalpy salmaǵy 1320 tonna. Qazaqstandyq kómekti Tájikstan Úkimetiniń aty­nan qabyldaǵan resmı adamdar Qazaqstan basshysy men halqyna alǵystaryn aıtty.

Álemdegi baı memleketter de qaıyrym­dy­lyq kómekter jasaýǵa sońǵy kezderi qatty den qoıyp júr. Jýyrda ǵana Fransııanyń prezı­denti Emmanýel Makron Tvıtterdegi paraq­sha­syn­da Fransııanyń Sırııa turǵyndaryna 50 mln eýro kómek beretinin jazdy. «Qoly jomartqa Qudaı beredi» demekshi, qaı kezde bolsyn jomart júrekpen berilgen qaıyrymnyń qaıtary bolary sózsiz.

Qazirgi zamanda muqtaj halyqtarǵa beıbit maq­satpen berilip jatatyn qaıyrymdylyq kó­mek tek azyq-túlik, dári-dármek túrinde ǵana emes, zııatkerlik baǵytta da bolyp jatyr. Qa­zaq­­stannyń birneshe jyldan beri Prezı­de­nt­tiń bastamasymen Aýǵanstannyń myń­ǵa jý­yq aza­mattaryn ózinde tegin oqytyp, maman­dyq be­rip jatqany da qaıyrymdylyq kómektiń bir tú­ri. 2010 jyldan bastap 2020 jylǵa deıin Qazaqstanda oqyp, mamandyq alatyn osy jas­tar­dyń shyǵynyna elimiz 50 mln AQSh dollary kóleminde qarajat qarastyrǵan. Al jýyrda Nazarbaev ýnıversıtetinde «Aýǵanstannyń da­mýyna resmı kómek kórsetý aıasynda Qazaqstandy qoldaý» jobasy aıaqtaldy. Bul jo­baǵa 2015 jylǵy qazan aıynda Astanada Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev pen Japonııanyń Premer-mınıstri Sındzo Abe qol qoıǵan edi.

Joba – aýǵan áıelderiniń ekonomıkalyq turǵydaǵy derbestigin nyǵaıtýǵa, memlekettik basqarý men densaýlyq saqtaý baǵyttaryndaǵy belsendiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan. Sonymen qatar ana men bala densaýlyǵyn jaqsartý máse­lesine nazar aýdardy. Ony Nazarbaev ýnı­­versıtetimen qatar Japonııanyń Halyq­ara­lyq yntymaqtastyq agenttigi jáne BUU Damý baǵdarlamasy birlesip, semınarlarda dárister oqyp, trenıngter jasaý ádisimen ótkizdi. Alǵashqy fazasy 2017 jylǵy 8-13 shilde aralyǵynda Astana qalasynda bolyp, oǵan Aýǵanstan Islam Respýblıkasynyń mem­lekettik qyzmet jáne úkimettik emes uıym­dar sek­torynda qyzmet isteıtin 24 ókil qatys­ty. Ekin­­shi fazasy da Astana qalasynda, Nazar­ba­ev ýnıversıtetinde bıylǵy 31 naýryz ben 12 sáýir aralyǵynda ótip, Aýǵanstannan den­saý­­lyq saqtaý qyzmetinde eńbek etetin 30 ókil qa­tysty. Atalmysh salanyń 80 paıyz qyz­met­kerleri áıelder ekenin eskersek, bul se­mı­nar­dyń tolyqtaı osy qaýym ókilderine arnal­ǵa­ny belgili.

Mine osylaı, Qazaqstan muqtaj elderge barlyq formadaǵy qaıyrymdylyqtaryn jasap jatyr. «Keń bolsań kem bolmaısyń» degen­deı, bul qadamdar elimizdiń álemdik qoǵam­das­tyqtaǵy bedeliniń artýyna ári shet memle­ket­termen yntymaqtastyqtyń jan-jaqty damý­yna úlken yqpalyn tıgizýde. Al osynyń bar­lyǵy, óz kezeginde memleketimizdiń saýda-eko­nomıkalyq, mádenı baılanystarynyń qar­qyn alýyna, osylaısha ornyqty damýyna, áleý­met­tiń áleýeti arta berýine negiz bolary anyq.

Jaqsybaı SAMRAT,

«Egemen Qazaqstan»