Elimizdi bıik belesterge bastaıdy

О́ıtkeni on basymdyqtan tu­ra­tyn bıylǵy basty baǵdar­lamalyq qujattyń eń negizgi ereksheligi – ıntellektýaldy ult qalyptastyrý jolynda aqpa­rat­tyq tehnologııalarǵa negizdelgen ınnovasııalyq damyǵan qoǵam qurý.

Adamzat balasynyń qol jetkizgen uly ıgilikteriniń bar­lyǵy oqý men toqý arqyly ja­salǵan. Osy oraıda bilim salasy El­basy Nursultan Nazarbaevtyń na­zarynan eshqashan tys qalǵan emes. Bul Joldaýda bilim qoǵa­myn damytýǵa arnalǵan qundy­lyqtarǵa birneshe basymdyq berilgenin baıqaımyz. 

 Máselen, Elbasynyń «Sońǵy jyl­dary álemde qalyptasqan 7 myń termın qazaq tiline aýda­ryl­ǵan. Osyndaı aýdarmalar­dy negizdeý tásilderin qaıta qa­ras­tyryp, termınologııa tur­ǵysynan qazaq tilin halyqaralyq deńgeıge jaqyndatý kerek. La­tyn álipbıine kóshý bul máse­leni retteýge kómektesedi. 2025 jylǵa deıin bilim berýdiń bar­lyq deńgeıinde latyn álip­bıine kóshýdiń naqty kestesi ázir­lenedi», degen sózderinen latyn álipbıine kóshýdiń naqty baǵyt-baǵdary kórindi. Búgingi tańda kırıll jazýyn álemniń 12 memleketi ǵana paıdalanady. Al qalǵan memleketterdiń kóbi latyn álipbıin qoldanady. Demek, bul keń taralǵan jazý. Qarapaıym ǵana mysal keltirer bolsaq, qazir uıaly telefonda latyn qarpinde jazý ońaı, al kırıllısada qazaqsha tere almaı qınalyp jatatyndar da barshylyq. Sebebi latyn álipbıiniń bazasy qalyptasqan ári aýqymy keń. О́kinishke qaraı, latyn álipbıiniń qazaq tarıhyndaǵy ǵumyry uzaq bolmaǵany da belgili. Dese de, onshaqty jyldyń ishinde bul jazý sol ýaqyttaǵy qazaq tiliniń quldyraýyn birshama toqtatty. Sebebi latyn álipbıiniń basym bóligi fonetıkaǵa negizdeldi, ıaǵnı sózdiń taza aıtylýyn saqtap qaldy. Túrki dúnıesine ortaq zańdylyqty saqtady. Endi sol úrdisti jalǵastyryp, zamanǵa saı laıyqtap, beıimdep, ári qaraı damýyna yqpal etýimiz qajet. 
 Sonymen qatar Elbasynyń «Orta mektep pen kolledj­der jáne joǵary oqý orynda­ry úzdik oqytýshylarynyń beı­ne­sabaqtary men beıneleksııalaryn Internette ornalastyrý kerek. Bul barlyq qazaqstandyqtarǵa, onyń ishinde shalǵaıdaǵy eldi meken turǵyndaryna ozyq bilim men quzirettilikke qol jetkizýge jol ashady», degen sózderi ma­ǵan jáne áriptesterime, res­pýb­lıkalyq «Úzdik pedagog» baı­qaýynyń jeńimpazdaryna, óz is-tájirıbesimen aýqymdy kólemde bólisýge tıimdi múmkindik dep oılaımyn. 

Árıne Elbasynyń muǵalim mamandyǵynyń bedelin arttyrý maqsatynda jasap jatqan ıgilikti isteri kóp. Qazaqstan óziniń táýelsizdiginiń alǵashqy kúnderinen bastap-aq mektep damýyna qoldaý kórsetýdi nazaryna ustap keledi. Memleket basshysy Qazaqstanda jas urpaqtyń álemdik standartqa saı bilim alýy úshin qajetti jaǵdaılardyń jasalǵanyn aıta kele, «bul – mem­lekettiń damý saıasatynyń basym baǵyttarynyń biri» dep atap kórsetti. Qazaqstan álem­dik qarjy-ekonomıkalyq daǵda­rystar jaǵdaıynda da halyq­tyń ál-aýqatynyń artýyna múm­kindiginshe qoldaý jasap kele­di. Sonyń ishinde mektep muǵa­lim­deriniń jalaqysy jylma-jyl satylyp ósip jatqanyna bá­rimiz de kýámiz. Bıylǵy Jol­daýda da Elbasymyz muǵalimniń eńbek jalaqysynyń oqý baǵ­dar­lamalarynyń jańartylǵan mazmuny aıasynda oqýdan ótken muǵalimderdiń laýazymdyq jala­qysy biliktiligin dáleldeýine baılanysty 30-dan 50 paıyzǵa deıin ósetinin aıtty. 

Bul Joldaý memleketimizdi baıandy belesterge bastaıdy. Ustazdar qaýymyna úlken jaýap­kershilik artylýda. Degenmen memleketten osyndaı qoldaý bolǵan soń, árbir muǵalim bilim jáne tárbıe nárimen sýsyn­dat­qan túlekteriniń bolashaqta ja­han­dyq álemde ómir súrip, jumys isteýi úshin aıanbaıtyny da anyq. 

Zýhra ÚSENBAEVA, 
Baımyrza Besbaev atyndaǵy orta mekteptiń qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵalimi

Jambyl oblysy,
Jambyl aýdany