Kólik ınfraqurylymynyń tıimdiligi artyp keledi

Osy maqsatta el Úkimetine konteınermen tasymaldanatyn júkti 2 mıllıon konteınerge deıin kóbeıtip, jolaý­shylardy áýe kóligimen tasymaldaýdy 1,6 mıllıon tranzıttik jolaýshyǵa deıin arttyrý, sondaı-aq tranzıttik tasy­mal­daýdan túsetin tabysty jylyna 5 mıl­lıard dollarǵa deıin ulǵaıtý júkteldi.

Qazirgi tańda osy atalǵan mindet­terdi oryndaý úshin biz «Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasyn iske asyryp jatyrmyz. Baǵdarlamada otandyq avtojol jelileriniń qurylysy men rekonstrýksııasyna basymdyq beriledi.

Búginde elimizde 5 halyqaralyq temir jol jáne 6 avtomobıl dálizi qu­ryl­dy jáne qarqyndy túrde jumys is­teıdi. Osy dálizderdi damytý úshin eýra­zııalyq kólik dálizderiniń jańa ar­hı­­tek­týrasy qurylýda. Kaspıı aı­ma­ǵy­nyń Soltústik-Ońtústik jáne Transkas­pıı halyqaralyq kólik baǵyty sııaqty dálizder Qytaıdan Eýropaǵa, Úndistannan Eýropalyq odaq elderine jáne Reseıge júk tasymaldaý ýaqytyn edáýir qysqartýǵa múmkindik beredi. Sonymen birge Kaspıı aımaǵyndaǵy teńiz porttary Ázerbaıjanǵa, Túrikmen­stanǵa, Reseı men Iranǵa jáne odan ári Taıaý Shyǵysqa qol jetkizýge múmkindik týǵyzady.

Osy oraıda tilge tıek eterlik jedel jobalardyń biri «Batys Qytaı – Batys Eýropa» halyqaralyq kólik dálizi. Bul jobanyń arqasynda Qazaqstan arqyly Qytaıdan Eýropaǵa deıin júkter 10-12 kún ishinde jetkiziledi, al Ońtústik Teńiz joly boıymen 45-60 kúnde jetkizýge bolady.

Temir jol salasynda jalpy uzaqty­ǵy 112 km «Almaty – Shý» ýchaskesinde ekinshi jol jelisiniń qurylysy 2017 jyldyń sońynda aıaqtaldy. Jal­py, jobany iske asyrý ýchaskeniń ót­kizý múm­kindigin 3 esege, qozǵalys jyl­damdyǵyn 2 esege arttyrdy.

О́tken jyldyń mamyr aıynda elordada «Nurly jol» jańa vokzal kesheni paıdalanýǵa berildi. Jańa vokzal táýligine 35 myń jolaýshyny qabyldaı alady. Al Astanadaǵy qoldanystaǵy eski vokzalmen qosa alǵanda táýligine 47 myń jolaýshyǵa qyzmet kórsetiledi. Bul elordadaǵy jolaýshylar aǵynyna sapaly qyzmet kórsetýdi tolyǵymen qamtamasyz etetin kórsetkish.

Búgingi tańda Kaspıı teńizindegi Quryq portynyń jańa temir jol parom termınaly arqyly mıllıon tonna­dan astam júk óńdeldi. Avtomobılge ar­nal­ǵan bóligin damytý jalǵasýda, jos­par boıynsha qurylys bıylǵy jyl­dyń sońyna deıin aıaqtalýǵa tıis. Nátı­jesinde porttyń jyldyq jalpy qýaty 6 mln tonnaǵa deıin jetetin bolady.

Elimizdiń shyǵysynda, Qytaımen shekara mańyndaǵy aýmaqtaǵy «Qorǵas – Shyǵys qaqpasy» arnaıy ekonomıkalyq aımaq bazasynda 2015 jyly Qurlyq portynyń jáne ınfraqurylymnyń qurylysy aıaqtaldy. Qurlyq portta klıentterge «bir tereze» qaǵıdaty boıynsha kólik-logıstıka qyzmetteriniń barlyq túrin, onyń ishinde kedendik jáne brokerlik qyzmet kórsetý múmkin­dikteri qarastyrylǵan.

2017 jyly Astana qalasy áýe­jaıynda jańa termınaldyń qurylysy aıaqtaldy. Termınal aýdany 47 myń sharshy metrdi alyp jatyr. Jańa nysan­nyń jolaýshylar ótkizý múmkin­digi jylyna 5 mln adamdy quraıdy. Qoldanystaǵy burynǵy termınaldyń múmkindigi 3,2 mln adamǵa teń bolatyn. Iаǵnı termınaldyń qazirgi múmkindigi jyl saıyn bas-aıaǵy 8,2 mln jolaýshy nemese 2525 jolaýshy/saǵatty quraıdy.

Jańa termınalda LOT Polish Airlines», «WizzAir», «FinnAir», «Air China», «Lufthansa», «Air Arabia» jáne basqalar syndy sheteldik  17 áýe tasy­mal­daýshy kompanııa halyqaralyq reısterde qyzmet kórsetip keledi. Sondaı-aq Delı, Varshava, Helsınkı, Býdapesht, Beıjiń, Erevan, Kıev, Batýmı, Mıneralnye vody syndy baǵyttarǵa jańa reıster ashyldy. Qazirgi ýaqytta halyqaralyq áýe qatynastarynyń sany – 96. 2018 jyly Astana qalasynan Vılnıýs, Erevan, Ulan-Batyr, Tom, Omby, Túmen, Chelıabi baǵyttaryna halyqaralyq áýe qatynastaryn ashý josparlanýda. 2019 jyly – Tokıo men Sıngapýrǵa, 2020 jyly Shanhaı men Nıý-Iorkke áýe qatynastary ashylý­ǵa tıis. Qazirgi ýaqytta elimizde 15 áýejaı Halyqaralyq azamattyq avıasııa uıymynyń (IKAO) sanatyna saı qyzmet atqarýda.

Aldaǵy ýaqytta Qazaqstan arqyly Qytaı-Eýropa baǵyty boıynsha tran­zıt­tik júk qozǵalysy kúsheıedi dep boljam jasaýǵa bolady. Búgingi tańda kólik-logıstıkalyq qyzmetterde Qytaı – Eýropa – Qytaı turaqty konteınerlik jelileri ashylyp, 15 halyqaralyq baǵyt­ta júk aǵynyn Qytaı (Chendý, Ýhan, Chjendjoý, Chýnsın, Pýtııan, Ýrýmchı, Hefeı, Lanchjoý, Chendoý, Ivý, Sıan, Sınıng)  men Eýropa (Dýısbýrg, Kýtno, Gambýrg, Lodz, Nıýrnberg, Ktoka, Tılbýrg, Shatokaı, Madrıd, Ma­la­she­vıch, Antverpen, Terespol, Par­dýbı­se) negizgi biriktirý pýnktteri engizildi.

Qazaqstannyń tranzıttik áleýetin júzege asyrýdyń strategııalyq maqsaty – konteınerlik tasymaldy damytý. Sol sebepti 2011 jylmen salystyrǵanda Qytaı – Eýropa – Qytaı baǵyty boıynsha konteınerlik poıyzdar kólemi 100 eseden astamǵa artty. 2020 jylǵa qaraı bul kórsetkishti 2 mıllıon konteınerge deıin ulǵaıtý josparlanýda.

2017 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qytaı – Eýropa – Qytaı baǵytyn­daǵy konteınerlik tasymaldardyń kólemi 201 myń konteınerdi qurady. Ol 2016 jylǵy (104,5 myń konteıner) kezeńmen salystyrǵanda 92 %-ǵa artyq. Konteınerlik tasymaldaýdy odan ári damytý úshin búgingi kúni jyldamdyqty arttyrý, tehnologııalyq prosesterdi ońtaılandyrý, jańa mýltımodaldy tasymaldaý shemalaryn qoldaný jáne avtomattandyrylǵan júıeni engizý arqyly jetkizý ýaqytyn qysqartý úshin qosymsha jumystar júrgizilýde. Bul sharalar Shyǵys jáne Ońtústik-Shyǵys Azııanyń Japonııa, Koreıa, Vetnam jáne basqa da elderinen áleýetti jóneltýshilerdi tartýǵa jáne Eýropadan Azııaǵa keri qaıtarýdy arttyrýǵa múmkindik beretinine senimdimin. Qazir Úkimet kezeń-kezeńimen jańa tehnologııalardy engizip, syrtqy jáne ishki kóliktik-logıstıkalyq ortalyqtar arasyndaǵy tıimdi ózara árekettesýdi qamtamasyz etip, mýltımodaldy tasymaldardy júzege asyrýda. Sonymen qatar  ony tıimdi basqarý, tasymaldaý jyldamdyǵyn arttyrý, joǵary sapaly logıstıkalyq qyzmetterdi usyný jáne odan memleketke túsetin tabysty ulǵaıtý kózdelgen.

Roman SKLIаR,
Investısııalar jáne damý birinshi vıse-mınıstri