Yntymaq júrgen jerde yrys birge júredi

Atyraý óńiriniń jurtshylyǵy, zııaly qaýymy, qoǵam qaıratkerleri, munaıshylar, halyqtyń barlyq býyn ókilderi atynan  barsha mańǵystaýlyqtarǵa, Mańǵystaý munaıshylaryna úndeýi Atyraý men Mańǵystaý – baǵzy zamannan bite qaınasyp, birge damyp kele jatqan irgeles aımaq. Erligimen kózge túsip, eldik dástúrin saqtap kele jatqan eki óńirdiń bólip-jaryp alary joq. Sodan da bolar, ár qazaq úshin qasterli mereke – Táýelsizdik kúni Jańaózendegi bolǵan qaıǵyly oqıǵadan kóńilimizdi muń shalyp, bizdi qatty qapalandyrdy. «Kıeli Mańǵystaý jerinde nege ózimizdiń azamattar egemen elimizdiń irgesin shaıqaltatyn qımylǵa bardy, uıyp otyrǵan jurttyń kóńiline qaıaý saldy» degen saýal kókeıimizde tur. Aramyz ajyramaǵan aǵaıyn edik, úlken bassyzdyqqa, qantógiske, óz baýyryn ólimge qıǵan qııanat qaı atamyzda, qashan bolyp edi? Osy oqıǵa ústinde ózimizdiń qarakóz qazaqtyń jap-jas balalary kókteı solyp, qyrshyn qıylǵany júrekti janshyp, ózekti órteıdi. Aýyzbirshilik bolmaı, ishtarlyq pen baqtalastyq beleń alyp, alaýyzdyqqa jol berilgen jaǵdaılar da, yntymaq ydyrap, birlik azyp, ha­lyq tozǵan kezder de bolǵan. Biraq, elimizdiń basynan qanshama qıyn-qys­taý kezeńder ótse de, babalarymyz baıtaq jerdi, eldiń eldigin saqtap, ur­paqtan-urpaqqa jetkizdi. Úsh ǵasyr boıy armandap ótken Táýel­siz­di­gimizdi osyndaı  jaǵdaıǵa berip qoıamyz ba? Joq. Eshqashan oǵan jol bermeımiz. Uly dana halqymyz aıtqandaı: «Baqyt – birlikte, baılyq – eńbekte».  Bizder, atyraýlyqtar, buny kórip-bilip otyrmyz, jemisin jep otyrmyz. О́zimiz ǵana qyzyǵyn kórmeı, keler urpaqtarǵa jeter ıgilikter jasap ja­tyrmyz. Alaıda, bunyń barlyǵy aıaq astynan, óz-ózinen paıda bolǵan rı­zyq emes. Beıbit ómirimizdiń, memlekettik saıasattyń, oblys halqynyń kúsh-jigeriniń, qajyrly eńbeginiń nátıjesi. Osy qalypty saqtap, yn­tymaǵymyzdy nyǵaıtý – bizderge ári paryz, ári kelisti ómirimizdiń kepili. «Eseli eldiń irgesin eser aǵym buzar» degen bar. Halyqtyń sanasyn ýlap, bılikke qarsy qoıyp, búlik salýǵa tyrysýshylar bar. Halyqtyń qamyn jegen bolyp, jalǵan uran kóterip júrgenderdiń birde-bireýi shyn máninde sol halyqqa jany ashymaıdy. Olardyń oıy tek qana bılikti alý. Bılikti alǵanda ne bolatynyn sizder de, bizder de bilmeımiz. Eń bastysy, aıdan anyq aqıqat – aramdyq oımen júrgender, qarapaıym halyqtyń  qantógisin paıdalanǵan adamdar eshqashan jaqsylyqqa aparmaıdy, mine, sol kezde naǵyz eldiń túbine jeterlik qanquıly soǵysqa jol berilýi múmkin. Ony júregimiz sezinedi. Aǵaıyndy aǵaıynǵa shaǵystyryp, alasapyranda paıda kóretin olar, al zardabyn shegetin – bizder, bizdiń týǵandarymyz. «Kúl bolmasa, búl bolsyn», dep ózderiniń aramza nıetterin júzege asyrsa, qaltasyn qalyńdatsa boldy olarǵa. Osyny oılaıyq, baýyrlar.   Túsine bilgenge,  buqara halyqtyń múddesi olardan múldem bólek. Bizder, qarapaıym adamdar, neni oılaımyz ! Atyraý men Mańǵystaý ejelden bir óńir, tóskeıde maly, aýyly aralas aǵaıyndy, «tonnyń ishki baýyndaı aralasqan» jurt. Rýhy kúshti, tarıhy mol, dástúri taza, tili men dili damyǵan óńirler retinde búkil alashqa atymyz aıan. Mańǵystaýǵa qaraǵanda Atyraýda munaıshylar sany eki ese kóp. Osy azamat­tardyń bári biraýyzdan tynyshtyq pen turaqtylyqty basty maqsat etip otyr. «Alǵa tartqan ozady, keıin ketken tozady». Osyndaı qadamǵa barmas buryn, kez kelgenniń sózine ermes buryn, anyq aqıqat – keshe men búgindi nege salystyryp qaramaımyz.  Kúni keshe, 10-15 jyl buryn búkil aýylǵa 1-2 kólik bolsa, qazir ár úıde keminde 2 mashınadan. Jaǵdaı jaqsardy, turmys kóterildi. Aýyldarǵa sý, gaz, jaryq, jylý, jol – ne kerektiń bári jetti.  Jalaqy, zeınetaqy jyl saıyn ósip keledi. Barlyq áleýmettik qoldaýlar kórsetilýde. Buryn arman bolyp kóringen kóp nársege búgin qolymyz jetip otyr. Bunyń bári – Táýelsizdigimizdiń syıy. Qazaq qazaq bolǵaly mundaı bıik mártebege jetip kórgen emes! Osynyń bárin joqqa shyǵarsaq, qıratyp, órtesek bolashaqqa ne qaldyramyz! Keler urpaq buny eshqashan keshirmeıdi. Biz bilemiz, munaıshynyń eńbegi árkezde de ońaı bolǵan emes. Qystyń aıazyna, jazdyń aptabyna tózip, jeti qat jer astynan «qara altyndy» óndirý tek naǵyz erlerdiń ǵana qolynan keledi. «Jańaózen», «Jetibaı» ataýlary  halyq sanasynda eren eńbektiń sımvoly retinde qalyptasqan. Osy óńirde qajymaı eńbek etip, el baılyǵyn eselep júrgen mańǵystaýlyq áriptesterimizdi biz árqashanda maqtan tutyp kelemiz. Daý-damaı, teketires eshqashanda jaqsylyq ákelgen emes. Qandaı da bolmasyn túıindi máseleni tarazylap, artyn oılap, aqylmen sheshý – halqymyzdyń dástúri. Barlyq máseleler beıbit jolmen sheshilýi tıis. Barlyq aksııalar, narazylyqtar, mıtıngiler kelisý, sóılesý arqyly sheshilýi qajet. Zań bar, ol – barshaǵa ortaq. Mańǵystaýlyq aǵaıyndy, búkil oblys halqyn bizdiń úndeýimizge qulaq asýǵa, sabyr saqtaýǵa, jigimizdi ajyratpaı, arandatýshylarǵa qarsy turýǵa shaqyramyz. Ardaqty aǵaıyn! Tynyshtyq bolsyn, aınalamyz aman bolsyn, eńbek etip, otbasymdy asyraıyn, balalarymdy jetildirip, bilim bereıin, úı qylaıyn, azamat qylyp ósireıin dep armandaımyz. Osy armanymyzdy iske asyrýǵa qazir barlyq jaǵdaı da jasalǵan. Bolashaǵymyz jarqyn. Alaıda ázázildiń sózine erip, teris jolǵa tússek, bunyń bári kózden bul-bul ushady, barymyzdan aıyrylamyz. «Kemedeginiń jany bir». Barlyǵymyz da bir eldiń azamattarymyz, bárimizdiń de rızyǵymyz, balalarymyzdyń bolashaǵy el tynyshtyǵyna tikeleı táýeldi.  «Tártipke bas ıgen qul bolmaıdy». Berekeli birligimizdi, jarasty tirligimizdi búldirýge jol bermeıik, azǵyrýshylarǵa ermeıik, birligimizdi saqtaıyq, bıliktiń aınalasyna toptalaıyq. Bul – ár otbasyna, árbir adamǵa kerek. Qazaqta: «Betege ketse – bel qalar, bekter ketse – el qalar, berekeń ketse – neń qalar?!» degen qanatty sóz bar. Yntymaq ketken jerden – yrys, birlik ketken jerden – bereke ketedi. En dalany erkin jaılaǵan elimiz bostandyq jolynda basyn báıgege baılaǵan. Áıtse de, olar eshqashan bas erkindigin Baıandy Eldikten joǵary qoımaǵan. Baýyrlar, sizder Qazaqstannyń damyp, órkendeýine, halyqtyń aýqatyn arttyrýǵa  aıryqsha úles qosyp otyrǵan erek kásip ıelerisizder. Sizderge búkil jurt úlken úmitpen qaraıdy. El úmitin aqtaıyq, sabyr saqtaıyq, adaspaıyq! О́zderińizdi birlik pen tynyshtyqqa shaqyrýshy atyraýlyq baýyrlaryń. Atyraý.