Rásim barysynda Nursultan Nazarbaevqa Lıvannyń Tótenshe jáne ókiletti elshisi Jıskar Ál-Hýrı, Ýkraınanyń Tótenshe jáne ókiletti elshisi Ivan Kýleba, Brazılııanyń Tótenshe jáne ókiletti elshisi Marsııa Donner Abreý, Germanııanyń Tótenshe jáne ókiletti elshisi Tılo Klınner, Pákistannyń Tótenshe jáne ókiletti elshisi Imtıaz Ahmad Kazı senim gramotasyn tapsyrdy.
Memleket basshysy Astananyń 20 jyldyq mereıtoıy atap ótilgenin aıtyp, qysqa ýaqyt ishinde Qazaqstan elordasy kóp ultty halqymyzdy biriktirgenin, sondaı-aq tyń ıdeıalar men ınnovasııalarǵa jol ashqanyn jetkizdi.
«Astana beıbitshilik pen kelisimniń jańa platformasy retinde tanyldy. Munda Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq, Shanhaı yntymaqtastyq uıymy, Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy, Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary jónindegi keńes, Islam Yntymaqtastyǵy Uıymy, EKSPO kórmesi aıasynda mańyzdy qujattar qabyldandy», dedi Elbasy.
Sonymen qatar Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń VI sezin ótkizý máselelerine erekshe toqtalyp, elderdiń delegasııalaryn osy sharaǵa belsendi atsalysýǵa shaqyrdy.
«Jýyrda biz úzdik tájirıbelerge negizdelgen jańa «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵyn ashtyq. Elderińizdi osy ortalyqtyń jumysyna atsalysýǵa shaqyramyn», dedi Prezıdent.
Budan bólek, Qazaqstannyń jahandyq daǵdarysqa qaramastan turaqty damyp kele jatqanyn málimdep, elimizde ekonomıkanyń ósimine qolaıly jaǵdaı jasalǵanyn atap kórsetti.
«Qazaqstan jańa jaǵdaıǵa beıimdelip, dáıekti reformalardy júrgizýdi jalǵastyryp keledi. Zamanaýı talaptarǵa saı bolý úshin sıfrlandyrý jáne adamı kapıtaldyń sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan memlekettik jobalar júzege asyrylyp jatyr. Elimizde qolaıly ınvestısııalyq ahýal qalyptasyp, sheteldik ozyq tehnologııalar men kapıtaldy tartý kózdelip otyr», dedi Memleket basshysy.
Elbasy Qazaqstannyń kórshiles eldermen ekonomıkalyq yntymaqtastyqty nyǵaıtý maqsatymen zamanaýı ınfraqurylymdy belsendi damyta túskenin, «Batys Qytaı – Batys Eýropa» halyqaralyq kólik dáliziniń 2,7 myń shaqyrymǵa sozylatyn qazaqstandyq bóliginiń qurylysy tolyq aıaqtalǵanyn atap ótti.
«Osy aıda Aqtaý qalasynda ótken Besinshi Kaspıı sammıtinde Ázerbaıjan, Iran, Qazaqstan, Reseı jáne Túrikmenstan basshylary Kaspıı teńiziniń quqyqtyq mártebesi týraly konvensııaǵa qol qoıdy. Onda qaýipsizdik jáne ekologııa máselelerimen qatar, Kaspıı mańy elderiniń ınfraqurylymyn odan ári damytý, kólik jelisiniń áleýetin arttyrý qarastyrylǵan. Quryq portynyń iske qosylýy Transkaspıı baǵyty boıynsha júk tasymaldaýdy qamtamasyz etti. Sonyń arqasynda, 2020 jylǵa qaraı bıýdjetke jylyna 5 mıllıard dollardan astam qosymsha kiris túsedi, al Qazaqstan ónimderi álemniń 120-dan astam eliniń naryǵyna jetkiziledi», dedi N.Nazarbaev.
Sondaı-aq Qazaqstannyń syrtqy saıasaty syndarly yntymaqtastyq pen pragmatızm qaǵıdattaryna negizdelgenin atap ótip, Astana ekijaqty jáne kópjaqty baılanystardy odan ári damytýǵa basa kóńil bóletinin aıtty.
N.Nazarbaev Germanııamen búgingi ekijaqty qarym-qatynasymyz strategııalyq deńgeıge kóterilgenin atap ótip, el prezıdenti Frank-Valter Shtaınmaıerdiń Astanaǵa alǵashqy resmı sapary jáne EKSPO-2017 kórmesine qatysýy eki el arasyndaǵy yntymaqtastyqqa tyń serpin bergenine toqtaldy.
«Biz germanııalyq áriptesterimizben birlesip, Qazaqstanǵa tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa elementterin engizýge, ozyq tehnologııalar men ınvestısııa tartý jónindegi jumysty jalǵastyrýǵa nıettimiz. Qazaqstandaǵy nemis dıasporasy elderimiz arasyndaǵy «altyn kópir» dep bilemiz», dedi Elbasy.
Memleket basshysy ótken jyldar ishinde Qazaqstan men Ýkraına edáýir jetistikterge qol jetkizgenin aıtyp, eki eldi dostyq pen yntymaqtastyqqa negizdelgen tarıhı baılanystar biriktiretinin atap ótti.
«Byltyr elderimizdiń ózara saýda aınalymy 19 prosentke ósti. Qazaqstanda Ýkraınanyń qatysýymen jumys isteıtin kásiporyndardyń sany da artyp keledi. Biz ekonomıkalyq yntymaqtastyǵymyzdy, ásirese óndiris pen aýyl sharýashylyǵyndaǵy baılanystarymyzdy odan ári órkendete túsýimiz qajet», dedi Prezıdent.
N.Nazarbaev Pákistan Qazaqstannyń Ońtústik Azııadaǵy mańyzdy ári perspektıvaly seriktesi sanalatynyn atap ótip, Pákistan Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń tolyq múshesi retinde onyń jumysyna tyń serpin beretinine senim bildirdi.
«Saýda-ekonomıka salasyndaǵy baılanysty nyǵaıtý maqsatymen birlesken Úkimetaralyq komıssııa men Iskerlik keńestiń jumysyn jandandyryp, tıisti «Jol kartasyn» qabyldaý qajet», dedi Memleket basshysy.
Prezıdent bıyl Brazılııamen aradaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynastardyń ornaǵanyna 25 jyl bolǵanyn aıtyp, bul eldiń Latyn Amerıkasyndaǵy róli zor ekenin atap ótti.
«Men 2016 jylǵy qyrkúıekte «Úlken jıyrmalyq» forýmy aıasynda Brazılııa Prezıdenti Mıshel Temermen kezdestim. Onda biz ekijaqty qatynastardy jańa sapaly deńgeıge kóterý joldaryn talqyladyq. Osyǵan oraı, tehnologııa, aýyl sharýashylyǵy, mashına jasaý, jeńil ónerkásip salalarynda birlesken jobalardy iske asyrýdy jandandyrý qajet. Ornatylǵan vızasyz rejim elderimizdiń mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyǵyn ilgeriletýge septigin tıgizedi dep oılaımyn», dedi N.Nazarbaev.
Elbasy shırek ǵasyr ishinde Lıvanmen dostyq baılanystarymyz ózara túsinistik pen áriptestik rýhynda qalyptasqanyn aıtty.
«Búginde Qazaqstanda Lıvannyń birqatar kompanııalary tabysty jumys isteýde. Birlesken Úkimetaralyq komıssııa qurý, isker toptar ókilderiniń ózara saparlaryn uıymdastyrý eki jaqty baılanysqa tyń serpin beretinine senimdimin. Biz Beırýttiń Taıaý Shyǵys aımaǵynda turaqtylyq pen qaýipsizdikti ornatýǵa baǵyttalǵan kúsh-jigerin joǵary baǵalaımyz», dedi Prezıdent.
Sońynda Nursultan Nazarbaev rásimge qatysýshylardy Qazaqstandaǵy dıplomatııalyq mıssııalarynyń bastalýymen taǵy da quttyqtap, olardyń qyzmetteri elderimiz arasyndaǵy dostyq pen senimdi odan ári nyǵaıta túsetinine senim bildirdi.
Saltanatty rásimnen keıin elshiler jýrnalısterge suhbat berip, aldaǵy jumys josparymen bólisti. Lıvan elshisi Jıskar Ál-Hýrı óz elinde Qazaqstannyń jetistikterin jiti qadaǵalap otyratynyn jetkizip, Qazaqstannyń ıadrolyq qarýdan azat álem qurý ıdeıasyn, BUU Qaýipsizdik Keńesinde kótergen bastamalaryn qoldaıtynyn málimdedi. «Lıvanda da kópultty saıasat basymdyqqa ıe. Eki memleket arasyndaǵy dostyq yntymaqtastyqty kúsheıtip, Taıaý Shyǵys pen Ortalyq Azııada qaýipsizdikti saqtaýǵa múmkindik berip otyr», dedi elshi.
Jýrnalıstermen qazaqsha amandasqan Brazılııa elshisi Marsııa Donner Abreý eki el arasyndaǵy uqsastyqty tilge tıek etti. Onyń aıtýynsha, Brazılııa Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqpen tıimdi áriptestik ornatýǵa múddeli. Ásirese, Latyn Amerıkasyndaǵy bedeldi uıym sanalatyn, quramynda Argentına, Brazılııa, Ýrýgvaı sekildi memleketter bar MERKOSÝR uıymy da EEO-men baılanys jasaýdy qoldaıdy.
Germanııa elshisi Tılo Klınner ekijaqty saýda-ekonomıkalyq baılanystyń joǵary deńgeıde ekenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, taýar aınalymynyń quny 6 mıllıardtan asqan. T.Klınner muny 10 mıllıardqa jetkizýge múmkindik bar ekenin jetkizdi. Sonymen qatar elshi nemis kompanııalarynyń Qazaqstanda jumys isteýge múddeli ekenin jetkizdi.
Ýkraınanyń Tótenshe jáne ókiletti elshisi Ivan Kýleba óz elinde Prezıdent N.Nazarbaevtyń esimi zor qurmetke ıe ekenin málimdedi. Onyń aıtýynsha, bıyl Ýkraınada Elbasyna arnap kitap shyǵarý josparlanǵan.
«Nursultan Nazarbaevtyń Ýkraınada taý-ken salasy boıynsha bilim alǵany belgili. Sodan beri 60 jyl ótipti. Osy tarıhı dataǵa qurmet retinde N.Nazarbaevqa arnalǵan kitap ázirlenip jatyr. Onda Nursultan Ábishulynyń Ýkraınada ótkizgen ýaqyty jaıynda baıandalady. Jalpy, onyń Memleket basshysy retindegi ári bitimgerlik qyzmeti jan-jaqty kórsetiledi. Sondaı-aq burynǵy Dneprodzerjınsk, qazirgi Kamenskıı qalasynda arnaıy murajaı bar», dedi I.Kýleba.
Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»
