Arqyraǵan aıaz ben aptap ystyqqa qaramaı, qar men daýylda bastaryn qaterge tigip naýqastarǵa jedel kómek berýdi, olardy tasymaldaýdy, keńes berip, operasııalar jasaýdy jáne donorlyq organdar men bıomaterıaldardy jetkizýdi qamtamasyz etetin Respýblıkalyq sanıtarlyq avıasııa ortalyǵynyń qyzmetkerleri búginge deıin 15 myńnan astam qazaqstandyqqa jedel medısınalyq qyzmet kórsetken. Onyń ishinde akýsherlik qaýip-qateri jáne patologııasy bar 2537 júkti áıel, 2460 jańa týǵan náreste men patologııasy bar 3249 bala áýe jolymen jyldam jetetin bilikti brıgada kómegine júgingen. Buǵan qosa qan aınalymy júıesi aýrýy bar 2365 pasıentke, jazataıym oqıǵalardan, ýlaný men jaraqattanýdan zardap shekken 3177 adamǵa jáne ózge de 1458 syrqatqa kómek kórsetilgen. Qazirge deıin sanıtarlyq avıasııa ortalyǵy tarapynan kórsetilgen 15395 medısınalyq qyzmettiń 11464-i naýqastardy tasymaldaý túrinde júzege assa, 3027-si keńes berý arqyly oryndalǵan. Al áýe jedel járdemi jasaǵan operasııanyń sany 904-ke jetken. Sondaı-aq sońǵy úsh jylda 60-qa jýyq donorlyq organ men bıologııalyq materıal tasymaldanǵan. «Búgingi tańda sanıtarlyq avıasııada donorlyq organdardy tasymaldaý baǵyty belsendi damýda. О́ıtkeni elimizde aǵza aýystyrý operasııasy jyl saıyn artyp keledi. Donorlyq organdardy aýystyrý joǵary tehnologııalyq úderis bolǵandyqtan eń aldymen, tasymaldaý jedeldigin erekshe talap etedi. 2015 jyldan bastap sanıtarlyq avıasııamen 60-qa jýyq donorlyq organ men bıologııalyq materıal tasymaldandy», deıdi «Respýblıkalyq sanıtarlyq avıasııa ortalyǵy» RMK dırektory Nurjan Otarbaev.
Ortalyqtyń málimetinshe, qazirgi ýaqytta sanıtarlyq avıasııa qyzmetine 33 áýe kemesi paıdalanylady. Onyń 22-si ushaq, 11-i tikushaq. Barlyǵy pasıentterdi qaýipsiz tasymaldaýǵa múmkindik beretin qajetti medısınalyq tehnıkamen jaraqtalǵan, lısenzııalanǵan áýekompanııalary arqyly qyzmet kórsetedi.
Barlyq óńir qamtylǵan
Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Aýyl turǵyndary úshin medısınalyq kómektiń qoljetimdiligin keńeıtýge aıryqsha nazar aýdarý qajet» dep atap ótken bolatyn. Ortalyq basshysy osy maqsatqa jetý úshin elimizdiń barlyq óńirinde sanıtarııalyq avıasııa utqyr brıgadalaryn jedel basqarýǵa jáne turaqty daıyndyǵyn qamtamasyz etýge múmkindik beretin sanıtarlyq avıasııa qyzmeti usynylǵanyn jetkizdi.
«Sanıtarııalyq avıasııa qyzmetiniń aımaǵyn keńeıtý boıynsha, ásirese aýyldyq jerlerde belsendi jumys júrgizilýde. Oǵan jańa ushý baǵytyn, qoný alańdaryn jáne ushý-qoný jolaqtaryn ıgerý jumystary kiredi. Alǵashqy ýaqytta ár oblystyń tek úsh-tórt aýdan ortalyqtarynda ǵana ushýlar júzege asyrylǵan bolsa, búginde jaǵdaı kúrt ózgerdi. Sanıtarııalyq avıasııa nysanynda medısınalyq kómekpen Astana, Almaty qalalary men elimizdiń 14 óńiri, aýdan ortalyqtarynyń halqy tolyqtaı qamtyldy. Sóıtip shalǵaıdaǵy jáne jetýi qıyn aýdandardyń turǵyndaryn ýaqtyly jáne sapaly mamandandyrylǵan medısınalyq kómekpen qamtamasyz etýge múmkindik týdy», deıdi N.Otarbaev.
20-ǵa jýyq elden 47 qazaqstandyq tasymaldandy
Elimizdegi sanıtarlyq avıasııa shetelde aýyr halde jatqan Qazaqstan azamattaryn jáne qandastardy halyqaralyq tasymaldaýdy da júzege asyrady. Jyl saıyn el terrıtorııasynan shette júrgen 10-nan astam qazaqstandyq medısınalyq kómektiń bul túrin qajet etedi eken. Bıyl jyl basynan beri shetelden 8 naýqas elge jetkizilgen. Sonymen birge sheteldik medısınalyq mekemelerge emdelýge pasıentterdi tasymaldaý da «áýedegi jedel járdem» arqyly oryndalyp keledi. Ortalyq qyzmetin bastaǵan 2011 jyldan búginge deıin sanıtarııalyq avıasııamen Taıland, Túrkııa, Shveısarııa, AQSh, Ońtústik Koreıa, Egıpet, Qyrǵyzstan, Qytaı Halyq Respýblıkasy, Reseı Federasııasy sııaqty 20-ǵa jýyq elden 47 qazaqstandyq elge jetkizilipti.
О́lim-jitim deńgeıi 20-30 prosentke tómendedi
2011-2015 jyldary tabysty júzege asyrylǵan «Salamatty Qazaqstan» densaýlyq saqtaý salasyn damytý memlekettik baǵdarlamasy boıynsha alǵashqy medısınalyq kómekti damytýǵa, ozyq medısınalyq tehnologııalar ázirlep, engizýge, mobıldik medısınany jáne telemedısınany, sanıtarlyq avıasııany ári qaraı damytýǵa basa den qoıyldy. Sonyń nátıjesinde jalpy ólim-jitim deńgeıi – 14%-ke, ana ólimi – 1,4 ese (aman-esen týǵan 100 myń sábıge shaqqanda – 12,7), sábılerdiń shetineýi 1,5 eseden artyq tómendedi (dúnıege kelgen myń sábıge shaqqanda – 8,59). Al 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan «Densaýlyq» memlekettik baǵdarlamasy negizinde jumysyn odan ary jandandyryp jatqan Respýblıkalyq sanıtarlyq avıasııa ortalyǵy jyl saıyn jedel járdemge muqtaj eki jarym myńnan astam azamatqa qyzmet kórsetýde. Sonymen qatar sanıtarııalyq avıasııa qyzmeti medısınalyq mekemeler arasyndaǵy jol jaqyn bolǵan kezde jáne aýa raıyna baılanysty áýe kemesimen jetý múmkin bolmaǵan jaǵdaıda jer ústi jedel medısınalyq qyzmetin de kórsetedi. Sanıtarııalyq avıasııanyń jasaǵan jer ústi jedel járdeminiń ózi bir jylda bes myńnan asatyn kórinedi.
«Terrıtorııamyzdyń keńdigi men basqa da geografııalyq erekshelikterge baılanysty sanıtarııalyq avıasııa qyzmeti erekshe mańyzǵa ıe. Jedel jáne sapaly kómek kórsetýdiń arqasynda ana men bala ólimi, jaraqattaný, ınfarkt, ınsýltten bolatyn ólim-jitimniń deńgeıi burynǵyǵa qaraǵanda 20-30%-ke tómendedi», deıdi ortalyq basshysy.
Jańa tehnologııalar qoldanylady
Elbasy bıylǵy Joldaýynda «Halyqtyń ómir súrý uzaqtyǵynyń ósýine jáne medısınalyq tehnologııalardyń damýyna baılanysty medısınalyq qyzmet kórsetýge degen suranys kólemi arta túsetin bolady» degen bolatyn. Ortalyqtyń jumysymen tanysý barysynda sanıtarlyq avıasııa qyzmetin damytýdyń basym baǵyttarynyń biri de osy jańa tehnologııalardy – shuǵyl telemedısınany damytyp, keńinen qoldanýda jáne dıspetcherlik qyzmetke arnalǵan biryńǵaı aqparattyq júıe qurýda zamanaýı tehnologııalardy paıdalaný josparlanyp otyrǵanyn, sondaı-aq kólik medısınasynyń halyqaralyq standarttaryn engizý jumystary júrip jatqanyna kóz jetkizdik. Buǵan qosa jaqynda Respýblıkalyq sanıtarııalyq avıasııa ortalyǵynyń bazasynda Ulttyq shuǵyl medısınalyq kómek kórsetý ortalyǵyn qurý da josparlanǵan eken.
Nurjan Qurmanǵalıulynyń aıtýynsha, sanıtarlyq avıasııa qyzmetiniń ár baǵytyn iske asyrý álemdik ozyq tájirıbeni paıdalaný qaǵıdalaryna (Good practice) jáne kórsetiletin kómek sapasyn turaqty túrde arttyrýǵa (Total Quality Management) negizdelýi tıis. «Respýblıkalyq sanıtarııalyq avıasııa ortalyǵymen TMD aýmaǵynda alǵash ret kólik medısınasynyń halyqaralyq standarttaryn engizý prosesi bastaldy. Kólik medısınasynyń halyqaralyq standarttaryn engizý kórsetiletin qyzmetterdiń qaýipsizdigin jáne sapasyn arttyrýǵa yqpal etedi. Osylaısha biz akkredıttelgen osy standarttar júıesi boıynsha álemniń 10 kólik medısınalyq uıymdarynyń qataryna kirýge múmkindik alamyz», deıdi ol.
Al maman daıyndaý jáne oqytý boıynsha shuǵyl medısınalyq kómek kórsetýdiń tájirıbelik daǵdylaryn ıelený mańyzdy ról atqarady. «Búgingi tańda bazalyq reanımasııa (BLS) jáne keńeıtilgen reanımasııa (ACLS) standarty boıynsha shuǵyl medısınalyq kómek kórsetýdiń tájirıbelik daǵdylarymen sanıtarııalyq avıasııa qyzmetkerleriniń 100%-i oqytyldy», deıdi N.Otarbaev.
Biz kórsetken árbir sanda ajal aýzynan qutqarylǵan adamnyń ómiri men jyldyń tórt maýsymynda aýa raıynyń qolaısyzdyǵyna qaramastan qaterge basyn tigip kókke kóteriletin qutqarýshy toptyń eńbegi jatqany anyq. Kez kelgen oqys oqıǵaǵa saqadaı saı turatyn kásibı biliktilik pen jaýapkershilikti qatar ustanǵan brıgada biz barǵan sátte maıǵa kúıip, aýyr halde jatqan 2 jastaǵy balany qutqarý úshin Moıynqumǵa asyǵys attandy...
Maıgúl SULTAN,
«Egemen Qazaqstan»
