Alqa jumysyna Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kómekshisi – Qaýipsizdik Keńesiniń hatshysy Ǵabıt Baıjanov, «Nur Otan» partııasy Tóraǵasynyń birinshi orynbasary Máýlen Áshimbaev, ortalyq memlekettik organdar men monopolıst-kásiporyndardyń basshylary qatysty.
Bas prokýror qatysýshylarǵa Memleket basshysynyń Joldaýynda turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq jáne tabıǵı monopolıster kórsetetin qyzmetterdiń aqysyn ósirmeý týraly tapsyrmasyn eske saldy.
– Prezıdent monopolısterdiń qyzmetine tıimdi monıtorıng jasaýdy jáne baǵa belgileý kezinde ashyqtyqty qamtamasyz etýdi talap etti. Tarıf máselesi halyq úshin óte mańyzdy, óıtkeni otbasylyq bıýdjetten kommýnaldyq qyzmetterge aıtarlyqtaı qarjy jumsalady, – dedi Q.Qojamjarov.
Ol tarıf belgileýge qatysty birqatar salalyq problemalardy, sonyń ishinde Energetıka jáne Ulttyq ekonomıka mınıstrlikteri tarapynan memlekettik baqylaýdyń tıisti deńgeıde júrgizilmegenin atap ótti. Oǵan qosa, Q.Qojamjarov atalǵan mınıstrlikterdiń tarıf belgileý salasyndaǵy memlekettik baqylaýyn «bulyńǵyr» dep atady.
Máselen, tekserýler kezinde elimizdegi kóptegen elektr stansalary tutynýshylar úshin elektr energııasynyń baǵasyn joǵarylatýǵa áser etken negizsiz tarıfter boıynsha uzaq ýaqyt jumys istegeni anyqtaldy. Osynyń nátıjesinde energııa berýshi jáne jabdyqtaýshy uıymdar tarıfterdi kóterý arqyly 29 mlrd teńge mólsherinde paıda tapqan.
– Bir jaǵynan, tarıfterge monopolııaǵa qarsy vedomstvonyń únsiz kelisimi boıynsha qyzmetkerlerge tólenetin syılyqtar men bonýstar, sondaı-aq nesıeler boıynsha syıaqylar negizsiz qosylyp otyrǵan. Ekinshi jaǵynan, shyǵyndardy ulǵaıtý maqsatynda jabdyqtardy joǵary baǵamen jóndeý jáne satyp alý úshin arnaıy servıstik kásiporyndar qurylǵan. Alynǵan tabys «zańsyz» kompanııalar arqyly shyǵarylyp otyrǵan, – dedi Bas prokýror.
Máselen, «Mańǵystaý BEK» smetasynda 1 mlrd teńgege jýyq syıaqy men basqa da syıaqy shyǵystary negizsiz eskerilgen. Sonymen qatar «Astanaenergosbyt» tarıfti qalyptastyrý kezinde elektr energııasyn 11,8 teńgeden satyp alatynyn kórsetken, is júzinde 2 ese arzanǵa satyp alǵan. Sonyń nátıjesinde elorda turǵyndarynan 2,6 mlrd teńgege artyq qarjy jınalǵan.
Dál osyndaı jolmen áreket etken Atyraý, Almaty, Aqtóbe, Qyzylorda jáne Shyǵys Qazaqstan oblystaryndaǵy jabdyqtaýshylar 1 mlrd teńge kóleminde negizsiz paıda tapqan. Prokýrorlyq sharalardyń nátıjesinde monopolıster 5 mln tutynýshyǵa 13 mlrd teńgege jýyq shyǵyndy qaıtarǵan. Oǵan qosa, 14 óńirde elektr qýaty men jylýdyń baǵasy tómendetilgen.
– Eger 3 jyl ishinde ýákiletti organ tutynýshylarǵa elektr energııasy boıynsha nebári 3,7 mlrd teńgeni ótese, onda prokýrorlar tek bir tekserý kezinde 8 ese artyq somany anyqtady, – dep atap ótti Bas prokýror.
Sonymen qatar turǵyndarǵa jylý esepteıtin quraldardy ornatý kezinde memlekettik qarajat tıimsiz jumsalyp kelgendigi anyqtalǵan.
Máselen, Qaraǵandy oblysy Saran qalasynda ortalyqtandyrylǵan jylýdyń joqtyǵyna qaramastan, 2015 jyly 215 mln teńgege 274 jylý esepteýish quraly ornatylǵan. Qazirgi ýaqytta bul áreket boıynsha sotqa deıingi tergeý júrgizilip jatyr.
Mundaı prokýrorlyq tekserýler nátıjesinde jalpy 15 laýazymdy tulǵa jibergen olqylyqtar úshin jazalanyp, monopolısterge 159 mln teńge kóleminde aıyppul salynǵan, sondaı-aq 10 qylmystyq is qozǵalǵan.
Alqa májilisindegi sózin qorytyndylaı kele Bas prokýror tabıǵı monopolııalar sýbektileriniń basshylaryna qoǵam aldyndaǵy áleýmettik jaýapkershilikti sezinip, jumys tásilin ózgertýge shaqyrdy.
– Energııa qorynyń eleýli bóliginiń qoldaryńyzda bolýy sizderge tutynýshylardyń múddelerine nazar aýdarmaý quqyǵyn bermeıdi. Prokýratýra organdary quqyq qorǵaý fýnksııasyn eskere kele, tarıfterdi belgileý máselelerin júıeli túrde baqylaıdy, – dep sózin túıindedi Q. Qojamjarov.
Otyrys qorytyndysy boıynsha tarıfti qalyptastyrý kezinde ashyqtyq deńgeıin arttyrýǵa baǵyttalǵan birqatar naqty usynystar qabyldandy.
Serik ÁBDIBEK,
«Egemen Qazaqstan»
