Birqatarynyń jumysy ınfraqurylym jetispeýshiligi jáne basqa da sebepterge baılanysty óz deńgeıinde emes ekeni de aıtylyp júr. Aqpan aıynda ótken Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda Memleket basshysy arnaıy ekonomıkalyq aımaqtardyń jumysyna kóńili tolmaıtynyn aıtqan bolatyn. «Bıýdjettiń mol qarajaty arnaıy ekonomıkalyq aımaqtardy qurýǵa jumsalýda. Qazirgi ýaqytta bizde 11-i bar, 283 mlrd teńge bólindi. Oblys ákimderi jańa AEA qurý ótinishterimen bizdi qaǵazdyń astynda qaldyrýdy jalǵastyrýda. Úkimet atalǵan 11 AEA-ǵa synı kózben qarasyn, olar ne berdi?», dedi Elbasy keńeıtilgen otyrysta. Ekonomıkalyq aımaqtar aıtylǵan synnan keıin jumysyn shırata túskeni kúmánsiz.
Toqyma óndirisin damytý men onyń básekege qabilettiligin, otandyq maqtany tutyný kólemin arttyrý jáne joǵary qundy daıyn ónimder shyǵarý maqsatynda qurylǵan «Ońtústik» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵy alǵashqy jyldardan bastap júıeli jumys júrgizýiniń nátıjesinde aldyńǵy qatardan kórinip keledi. Utymdy bastamalarymen, jaqsy kórsetkishterimen elimizge ǵana emes, shetelderge de tanyla bastady. Aýmaǵy 200 gektar jerdi alyp jatqan «Ońtústik» AEA-ny damytý maqsatynda respýblıkalyq bıýdjet esebinen 8,2 mlrd teńgege ınfraqurylym júrgizilgen. Qazirgi tańda munda jalpy quny 27,8 mlrd teńgeniń 10 jobasy júzege asýda. Elimizdiń ózge óńirlerine úlgi bolyp otyrǵan, tájirıbe bólisý maqsatynda «Pavlodar», «Aqtaý – Teńiz porty», «Astana – Tehnopolıs» arnaıy ekonomıkalyq aımaqtaryna aıtarlyqtaı qoldaý kórsetken «Ońtústik» AEA otandyq taýaróndirýshiler úshin qolaıly mekenge aınaldy. Iske qosylǵan 10 jyldan astam ýaqyt ishinde ekonomıkalyq aımaqta júzege asqan jobalardyń jalpy quny 28,4 mlrd teńge bolyp, jańa jumys ornymen 1346 adam qamtyldy. Aldaǵy 2021 jyldyń aıaǵyna deıin iske qosylatyn jobalardy qosa eseptegende «Ońtústikke» tartylǵan ınvestısııalardyń jalpy quny 173 mlrd teńgege jetetin bolsa, ashylatyn jumys oryndarynyń sany 4 myńnan aspaq. Búginde osy aımaqta jumysy qarqyndy júrip jatqan alǵashqy qazaqstandyq kilem toqý fabrıkasy «Bal tekstıl» JShS-tiń ónimine suranys joǵary. Al maqta ıirimjibin shyǵaratyn «Azala cotton» JShS, maqta sellıýlozasyn óndiretin «Hlopkopromsellıýloza» – elimizdegi kásiporyndardyń biregeıi. «AGF grýpp» JShS – «Ikea» jahandyq saýda jelisiniń eń iri qazaqstandyq áriptesi bolsa, «Álem BT» JShS jylyna 18 mln jup shulyq shyǵaratyn elimizdegi iri fabrıka. Osyndaı tanymal kásiporyndardyń tolyqqandy jumys isteýine múmkindik berip otyrǵan «Ońtústik» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵy fDi Intelligence saraptamalyq ortalyǵy jyl saıyn túzetin «Erkin ekonomıkalyq aımaqtar-2018» jahandyq reıtıngine enip, birden bes atalym boıynsha jeńimpaz atandy. «Redaktor tańdaýy» – «Zor keleshek» dep atalatyn arnaıy marapatty jeńip aldy. Jyl saıyn álemniń 50-ge jýyq aımaǵynyń jumysyn baǵalaıtyn reıtıngti qurastyrýshylar «Ońtústik» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynyń Qytaıdan ınvestısııa tartýdaǵy jetistikterin atap ótken. Bıyl olar 140 mıllıon dollar ınvestısııa tartqan eken. «Ońtústik» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵyn álemdegi úzdik ınvestısııalyq alańnyń biri dep tanyǵan «Financial Times» basylymyna enshiles «FDi Magazine» halyqaralyq jýrnalynyń «Arnaıy ekonomıkalyq aımaqtar-2018» reıtıngisine sáıkes 6 nomınasııa boıynsha dúnıe júzindegi úzdik bıznes-platforma dep tanyldy. «FDi Magazine» sarapshylary «Ońtústik» AEA basqarýshy kompanııasyn tikeleı sheteldik ınvestısııalardy tartý, rezıdent kásiporyndarmen tyǵyz yntymaqtastyq, óndiris kólemin arttyrý, eksport aıasyn keńeıtý, halyqaralyq uıymdarmen qarym-qatynastar, qaıyrymdylyq is-sharalaryn uıymdastyrý jáne ótkizý baǵyttaryndaǵy júrgizilgen jumys nátıjelerin eskere otyryp, «China strategy», «Expansions», «Marketing slogan», «Charity initiatives», «Community outreach award», «Editors choice: ones to watch» nomınasııalarynyń kóshbasshysy retinde marapattady. Jýrnaldyń 30 jyldyq tarıhynda tuńǵysh ret qazaqstandyq arnaıy ekonomıkalyq aımaq bir emes birneshe kórsetkishter negizinde jeńimpaz dep jarııalanyp otyr. Aıta ketelik, búgingi tańda «FDi Magazine» jýrnaly jahandyq ınvestısııalyq áleýet pen ahýal jaıynda tyń jáne turaqty aqparatty álemniń 120 eline taratatyn biregeı basylym retinde úlken bedelge ıe. Jýrnaldyń belsendi aýdıtorııasy mıllıonǵa jýyq bıznes-qurylymdardan turady. Olardyń qatarynda transulttyq korporasııalar, iri ulttyq jáne jeke kompanııalar, ınvestısııalyq qorlar, qarjylyq uıymdar, bankter men damý ınstıtýttary bar.
Sondaı-aq «Ońtústik» AEA basqarýshy kompanııasy 2018 jyldan bastap Dúnıejúzilik arnaıy ekonomıkalyq aımaqtar uıymynyń Ortalyq Azııadaǵy resmı ókildigi mártebesine ıe. Dýbaı ámiri Mohammed ıbn Rashıd Al Maktýmnyń jeke bastamasymen qurylǵan bul uıymǵa 70 memlekettiń 500-den astam arnaıy ekonomıkalyq jáne ındýstrııalyq aımaqtar múshe. Osy arada aıta ketelik, shilde aıynda «Kazakh Invest» Ulttyq kompanııasy jáne Dúnıejúzilik arnaıy ekonomıkalyq aımaqtar uıymynyń qoldaýymen «Ońtústik» AEA-nyń basqarýshy kompanııasy Ortalyq Azııa elderiniń 30-ǵa jýyq AEA-nyń basyn qosyp, zamanaýı damytý tendensııalary men strategııalyq áriptester tartý quraldaryn engizý boıynsha «GESEZ-2018» halyqaralyq konferensııasyn ótkizgen bolatyn. Konferensııa aıasynda «Conway» jáne «Systemiq» sııaqty ınvestısııalyq gıganttar óńirdiń arnaıy ekonomıkalyq aımaqtaryn damytýǵa qyzyǵýshylyq bildirip, birqatar kelisimderge qol jetkizgen-di. Atalǵan uıymdar qyzmet kórsetetin kompanııalardyń jalpy ınvestısııalyq áleýeti 100 mlrd AQSh dollarynan asyp jyǵylady. Demek, arnaıy ekonomıkalyq aımaq aldaǵy ýaqytta da sheteldik ınvestısııalar úshin qolaıly nysan bolyp qala berýge múddeli.
Ǵalymjan ELShIBAI,
«Egemen Qazaqstan»
Túrkistan oblysy
