О́tken ǵasyrdyń basynda qazaq zııalysy tartqan taýqymetti, Alash arystary júrgen azapty joldyń ashysyn tatqan asyldyń biri – Faızolla Satybaldyuly bolatyn. Naǵashysy Mirjaqyp Dýlatovpen qulyn-taıdaı tebise ósken, Alash ardaqtaǵan Ahań-Ahmet Baıtursynovpen syılas, sonaý Aqteńizdiń jaǵasynda «Belomorkanalda» aıdaýda Maǵjan Jumabaevtyń qadirlesi bolyp, qamqorlyǵyn kórgen Faızollaǵa taǵdyr týǵan jerdiń topyraǵyna oranýdy buıyrtty demeseń, 16 jasynda quranqarı atanyp, arab, parsy, túrik, ózbek, orys tilderin jetik bilgen onyń ómiriniń shýaqty kúnderinen, qıyndyq keshken ýaqyty kóp bolǵan. Smaǵul Sadýaqasov, Júsipbek Aımaýytovpen de Torǵaıdaǵy ashtyq zardaptaryn joıýda saparlas, rýhtas osy jannyń basynan keshken baıany halyq tarıhymen astasyp jatyr. Kózi tirisinde jazǵany baspa kórmegen.
Torǵaıdaǵy ult azattyǵy jolyndaǵy kúres, ashtyq týrasynda jazǵan óleń-jyrlary Keńes ókimetiniń eshbir saıasatyna saı kelmeıtin. Sondyqtan qýdalaý kórgen Faızolla Satybaldyulynyń ózi de, shyǵarmashylyǵy da táýelsizdik kelgennen soń ǵana aıtyla bastady.
Bilim ordasynda ótken konferensııada ýnıversıtet prorektory Dıhan Qamzabekuly shyǵarmashylyq turǵydan – halyq aqyny, al dinı ustanymy jaǵynan – Ábý Hanıfa Imam aǵzam jolyn dáıekti nasıhattaýshy Faızolla Satybaldyuly murasyna baılanysty osyǵan deıin respýblıkalyq jáne halyqaralyq deńgeıde eshbir shara ótpegenin, búgingi EUÝ-degi halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııa osy baǵyttaǵy sharalardyń basy ekenin aıtty.
Ýnıversıtette ótkizilgen ǵylymı-praktıkalyq konferensııa Faızollatanýdyń jaqsy bastaý alǵanyn kórsetken. Jıynda sóz alǵan otandyq ǵalymdar men zertteýshi mamandar Faızolla Satybaldyulynyń ómiri men shyǵarmashylyǵy jáne dinı qaıratkerligi jaıly keńinen áńgime qozǵady. Ásirese artyna mol poetıkalyq mura qaldyrǵan, arab, orys ádebıeti úlgilerinen tárjimalar jasaǵan qaıratker-qalamgerdiń aýdarmalarynan bólek, ómirsheń óleńderi óz aldyna sóz boldy. Akademık Seıit Qasqabasov «Faızolla Satybaldyuly kitabı aqyn. Haq dinniń jolyn ustanyp, sony ýaǵyzdap, negizgi ustanymdaryn túsindiretin aqyn boldy. Alash partııasyna múshe bolmaǵanymen, sonyń ıdeıasyn, rýhyn janymen qabyldaǵan tulǵa» dese, ǵalym Serik Negımov: «Faızolla keń qulashty epık aqyn, tarıhty, zamandy sóıletetin aqyn» dep baǵa berdi. Shyndyǵynda aqynnyń «Ahmet qaıtys boldy degende», «Maǵjan túsime kirgende», «Ahmetsafa Iýsýpovqa hat» syndy óleńderi tarıhılyǵymen qundy bolsa, «Tas meshin», «Ábdiǵappar han», «Uzaq jol» dastandary 1916 jyly Torǵaıdaǵy ult-azattyq kóterilisine, ashtyq pen qýǵyn-súrgin zulmatyna arnalady. Satybaldyulynyń budan da ózge «Toqymbet – Gúláıim», «Adamzat shejiresi», «Aıazbı» «Daýylda ushqan jas qyran» atty dastandaryndaǵy kórkemdik, tildik ereksheligi áńgime bolǵan konferensııada elimizge belgili ǵalymdar Qoıshyǵara Salǵarauly, Bolat Kómekov, Parlament Májilisiniń depýtaty Abaı Tasbolatov, Pamýkkale ýnıversıtetiniń professory (Túrkııa Respýblıkasy) Mustafa Arslan, Ýjgorod ulttyq ýnıversıtetiniń professory Petro Tokar Satybaldyulynyń qaıratkerligi, tulǵalyq qasıetteri men onyń ómir taǵylymy týrasynda sóz sóıledi.
Anar TО́LEÝHANQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
