Ras, soǵys ýaqyty qazaq áıeliniń beınesin túbegeıli ózgertti. Analarymyz qaınatyp otyrǵan qurtyn tastap, tylǵa eńbek etýge shyqty. Keshegi besik terbetip, qazanyn qamdaǵan otanasy endi maıdanǵa ketken erleriniń ornyn joqtatpaı, názik qoldarymen oraq pen shalǵyny batyl ustap, temir qursaýly tehnıkanyń tilin ıgerýge májbúr boldy. Adamzat basyna tóngen osynaý qıyn da qasiretti kezeń keńestik kıno óneriniń de jańasha baǵyt túzip, ekranǵa ózgeshe boıaýly tyń beınelerdiń shyǵýyna jol ashty. Zamandastar beınesi múldem bólek baǵytta saraptala bastady. Ámına О́mirzaqova týdyrǵan qazaq kınosyndaǵy analar galereıasy sonyń aıǵaǵy.
«Ana týraly ańyz» fılmi arqyly kópshilik kórermenge keńinen tanylǵan aktrısa odan keıin de san harakterli analar beınesin kemeline keltire keıiptep, qazaq qana emes, kúlli keńestik kıno tarıhynda aıtýly jańalyqqa aınaldy. Buǵan deıin ulttyq ekranymyzǵa shyqpaǵan qazaq áıeliniń ózgeshe beınesin jasady. Tipti atalǵan kınotýyndydaǵy izdenisi úshin óner ıesi 1964 jyly Lenıngradta ótken Búkilodaqtyq kınofestıvalde «Eń úzdik áıel róli» júldesine laıyq dep tanylady.
Iá, «Ana týraly ańyzdy» tamashalap otyryp kınosúıer qaýym aktrısa saraptaýynan ana janynyń daladaı darhandyǵyn, baladaı ańǵaldyǵyn, seziminiń suńǵyla da syrshyl náziktigin, júreginiń syn shaqtardaǵy qaıtpas qaısarlyǵyn jazbaı tanyr edi. «Eger orys kınematografııasynda ananyń rólin erekshe somdaǵan Vera Mareskaıa, Italııa kınosynda Anna Manıanı bolsa, qazaq kınosyndaǵy ana obrazy Ámına О́mirzaqovamen tyǵyz baılanysty» – dep baǵa bergen belgili kınotanýshy Baýyrjan Nógerbektiń pikiri joǵaryda keltirgen oıymyzdy dáıekteı túsetindeı.
О́z dáýirinde sahnanyń sańlaǵy, ekrannyń erkesi atanǵan aktrısanyń shyǵarmashylyq bıografııasyn paraqtap otyryp, óner ıesiniń sahnada da, ekranda da kil analar beınesin somdaǵanyna kóz jetkizýge bolady. Búginde ulttyq kınematografııamyzdyń baǵa jetpes qazynasyna aınalǵan «Abaı ánderi», «Jambyl», «Bir aýdanda», «Armanym meniń», «Gaýhartas», «Aq shaman», «Nan dámi», «Shanhaı» fılmderindegi qaıtalanbas keıipkerleri áli kúnge deıin kórkemdik hám qundylyq qýatyn báseńsitpeı, kerisinshe kórermenin úzdiksiz qýantyp keledi. Sonyń ishinde, ásirese Sháken Aımanov túsirgen «Taqııaly perishte» kınotýyndysyndaǵy Tana apaı róli kórermen júregine aıryqsha jaqyn. «Ana týraly ańyz» fılminde aktrısa sabyrdy sary altynǵa balaıtyn salmaqty, oıly, muńdy keıipker minezin músindese, «Taqııaly perishtede» eti tiri, pysyq qarııa keıpine jeńil aýysyp, buǵan deıin jasaǵan beınelerine múldem uqsamaıtyn bólekshe obraz týdyrady. Mundaı bir-birine qarama-qaıshy róldi asqan sheberlikpen kemeline keltire oınap shyǵý – naǵyz has daryndardyń ǵana mańdaıyna buıyrar baq bolsa kerek.
Ámına Erqojaqyzy óner jolyn Shymkent teatry sahnasynan bastap, 1949 jyldan ómiriniń sońyna deıingi jarty ǵasyrdan astam ǵumyryn Ǵ.Músirepov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq balalar men jasóspirimder teatrynyń órkendeýine arnady. Kóptegen kınofılmder men teatr qoıylymdaryndaǵy talǵampaz beıneleri arqyly halyq júreginen óshpes oryn aldy. 70 jylǵa jýyq sahnalyq ǵumyrynda bir-birine uqsamaıtyn oıly da mazmundy 150-den asa róldiń avtory atanyp, beınelilik bıiginen kóringen sahnagerdiń óner áleminde órnektegen ónegeli joly qaı kezde de kórýshisin beıjaı qaldyryp kórgen emes.
2019 jyldyń 8 naýryzynda týǵanyna 100 jyl tolatyn áıgili aktrısanyń mereıtoıyn IýNESKO kóleminde atap ótý jumystary jyl basynan-aq bastalyp ketti. Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń tikeleı qoldaýymen el tarıhynda tuńǵysh ret teatr jáne kıno salasy ártisin eske alýǵa baǵyttalǵan mádenı is-sharalardyń IýNESKO kóleminde uıymdastyrylýy josparlanýda. Sonyń eń alǵashqysy Astana qalasyndaǵy Ulttyq akademııalyq kitaphanada ótti. «Qazaq kınosynyń anasy» degen taqyryppen uıymdastyrylǵan eske alý keshine kınotanýshy mamandar men belgili qoǵam qaıratkerleri qatysty. Keleli kezdesý barysynda Qazaqstannyń halyq ártisi, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, kıno jáne teatr óneriniń sańlaǵy Ámına О́mirzaqovanyń ǵasyr toıyna arnalǵan kórme qoıylyp, aktrısanyń shyǵarmashylyǵyna kásibı kózqaras bıiginen jan-jaqty baǵa berildi. Aldaǵy ýaqytta atalmysh taǵylymdy shara óziniń mazmundyq mánin ǵana emes, geografııalyq aýqymyn da keńeıtip, júıeli jalǵasyn tabady dep kútilýde.
Nazerke JUMABAI,
«Egemen Qazaqstan»
