Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy №532-IV

Sársenbi, 18 qańtar 2012 7:03

GAZ JÁNE GAZBEN JABDYQTAÝ TÝRALY

Osy Zań Qazaqstan Respýblıkasynda gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy qoǵamdyq qatynastardy retteýdiń quqyqtyq, ekonomıkalyq jáne uıymdastyrýshylyq negizderin aıqyndaıdy jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń gazǵa degen ishki qajettilikterin qamtamasyz etý úshin, sondaı-aq gazben jabdyqtaý júıeleriniń obektilerin tıimdi, senimdi jáne qaýipsiz paıdalaný úshin jaǵdaı jasaýǵa baǵyttalǵan.

Sársenbi, 18 qańtar 2012 7:03

GAZ JÁNE GAZBEN JABDYQTAÝ TÝRALY

Osy Zań Qazaqstan Respýblıkasynda gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy qoǵamdyq qatynastardy retteýdiń quqyqtyq, ekonomıkalyq jáne uıymdastyrýshylyq negizderin aıqyndaıdy jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń gazǵa degen ishki qajettilikterin qamtamasyz etý úshin, sondaı-aq gazben jabdyqtaý júıeleriniń obektilerin tıimdi, senimdi jáne qaýipsiz paıdalaný úshin jaǵdaı jasaýǵa baǵyttalǵan.

1-taraý. JALPY EREJELER

1-bap. Osy Zańda paıdalanylatyn negizgi uǵymdar
Osy Zańda mynadaı negizgi uǵymdar paıdalanylady:
1) avtogaz quıý stansııasy – suıytylǵan munaı gazyn saqtaýǵa jáne ony otyn retinde paıdalanatyn kólik quraldary ıelerine bólshek saýdada ótkizýge arnalǵan tehnologııalyq keshen;
2) avtogaz toltyrý kompressorlyq stansııasy – taýarlyq gazdy suıytýǵa, saqtaýǵa jáne ony otyn retinde paıdalanatyn kólik quraldary­nyń ıelerine bólshek saýdada ótkizýge arnalǵan tehnologııalyq keshen;
3) akkredıtteý – gaz jelisi uıymdaryn Qazaqstan Respýblıkasynyń gaz jáne gazben jabdyqtaý týraly zańnamasynda belgilengen talaptarǵa sáıkes keledi dep ýákiletti organnyń resmı taný rásimi;
4) bólshek saýdada ótkizý – taýarlyq jáne (nemese) suıytylǵan munaı gazyn odan ári ótkizý maqsatynsyz, óz muqtajdyqtary úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda tutynýshylarǵa ótkizý jónindegi kásipkerlik qyzmet;
5) biryńǵaı tehnıkalyq dáliz – bir trassa boıymen qatar salynǵan, biryńǵaı baǵytta (kóliktik lekte) taýarlyq gazdy tasymaldaýdy qamtama­syz etetin magıstraldyq gaz qubyrlarynyń (nemese ýchaskeleriniń) jáne magıstraldyq gaz qubyrlary júıeleriniń (onyń ishinde ártúrli qysymdaǵy júıeleriniń) jıyntyǵy;
6) gaz – shıki, taýarlyq, suıytylǵan munaı gazy jáne suıytylǵan tabıǵı gaz;
7) gazben jabdyqtaý – taýarlyq, suıytylǵan munaı gazyn jáne (nemese) suıytylǵan tabıǵı gazdy óndirý, tasymaldaý (tasý), saqtaý jáne ótkizý salasyndaǵy qyzmet;
8) gazben jabdyqtaý júıeleri obektileriniń kúzet aımaǵy – paıda­lanýdyń qaýipsiz jaǵdaılaryn qamtamasyz etý jáne olardy zaqymdaý múmkindigin boldyrmaý maqsatynda gazben jabdyqtaý júıeleri obekti­leriniń aınalasyna ornatylatyn aıryqsha paıdalaný jaǵ­daıyndaǵy aýmaq;
9) gazben jabdyqtaý júıesi – taýarlyq nemese suıytylǵan munaı gazyn óndirýge, tasymaldaýǵa (tasýǵa), saqtaýǵa, ótkizýge jáne tutynýǵa arnalǵan tehnologııalyq ózara baılanysty obektiler kesheni;
10) gazdandyrý – turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq obekti­lerin­de, ónerkásiptik, aýyl sharýashylyǵy jáne ózge de obektilerde taýarlyq jáne (nemese) suıytylǵan munaı gazyn otyn retinde paıda­lanýǵa baǵyttalǵan is-sharalar kesheni;
11) gaz jabdyǵy – gaz qubyrlarynyń quramdas elementteri retinde paıdalanylatyn, tolyqtaı zaýytta daıyndalatyn tehnıkalyq buıymdar (kompensatorlar, kondensat jınaqtary, saqtandyrý-yǵystyrý armatýrasy, qubyrjoldyq bekitpe armatýra), sondaı-aq gaz paıdalanýshy qondyrǵylar (gaz aspaptary, peshteri men plıtalary);
12) gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy memlekettik-jeke menshik áriptestik – Qazaqstan Respýblıkasyna tıesili ilespe gazdy tereńdetip óńdeýdi jáne ózara tıimdi jaǵdaılarda qosylǵan quny joǵary ónim ón­dirýdi qamtamasyz etý jónindegi strategııalyq jáne áleýmettik mindet­terdi sheshý úshin memleket pen ınvestordyń ózara is-qımyl jasaý nysany;
13) gaz jelisi uıymy – akkredıtteý týraly kýáligi bar jáne gaz toltyrý stansııasyn, toptyq rezervýarlyq qondyrǵylardy paıdalanýdy, sondaı-aq osy Zańda belgilengen jaǵdaılarda suıytylǵan munaı gazyn kóterme jáne bólshek saýdada ótkizýdi júzege asyratyn zańdy tulǵa;
14) gaz qubyry – bekitpe armatýrasy bar, bir-birimen qosylǵan qubyrlardan turatyn jáne gaz tárizdes nemese eki fazalyq kúıdegi gazdy tasymaldaýǵa arnalǵan qurylys;
15) gaz taratý júıesi – gaz qubyrlarynan (jelilik bólikten) jáne olarmen ushtasyp jatqan obektilerden turatyn, taýarlyq gazdy magıstraldyq gaz qubyrynan gaz tutyný júıelerine deıin tasymaldaýǵa arnalǵan tehnologııalyq ózara baılanysty qurylystar kesheni;
16) gaz taratý uıymy – taýarlyq gazdy gaz taratý júıesi arqyly tasymaldaýdy, gaz taratý júıesin tehnıkalyq paıdalanýdy, sondaı-aq osy Zańda belgilengen sharttarda taýarlyq gazdy kóterme jáne bólshek saýdada ótkizýdi júzege asyratyn zańdy tulǵa;
17) gaz tasymaldaý uıymy – osy Zańda belgilengen sharttarda taýarlyq gazdy jalǵastyrýshy, magıstraldyq gaz qubyrlary arqyly tasymaldaý jáne (nemese) taýarlyq gazdy taýarlyq gaz qoımalarynda saqtaý jónindegi qyzmetterdi kórsetetin zańdy tulǵa;
18) gaz toltyrý pýnkti – suıytylǵan munaı gazyn saqtaýǵa, turmys­tyq ballondarǵa qotarýǵa jáne quıýǵa arnalǵan ınjenerlik qurylys;
19) gaz toltyrý stansııasy – suıytylǵan munaı gazyn saqtaýǵa, temirjol sısternalaryna, avtogaz tasymaldaǵyshtarǵa, turmystyq ballondarǵa qotarýǵa jáne quıýǵa, sondaı-aq turmystyq ballondardy jóndeýge jáne kádege jaratýǵa arnalǵan tehnologııalyq ózara baılanysty óndiristik jáne ózge de obektiler kesheni;
20) gaz tutyný júıesi – gaz taratý júıesinen taýarlyq gazdy nemese toptyq rezervýarlyq qondyrǵydan suıytylǵan munaı gazyn qabyldaýǵa, sondaı-aq olardy otyn jáne (nemese) shıkizat retinde paıdalanýǵa arnalǵan gaz qubyrlary (jelilik bólik) men gaz jabdyǵy kesheni;
21) esepke alý aspaptary – mynadaı fýnksııalardy: gazdy ólsheýdi, jınaýdy, saqtaýdy, onyń shyǵysy, kólemi, temperatýrasy, qysymy jáne aspaptardyń jumys ýaqyty týraly aqparat kórsetýdi oryndaıtyn ólsheý quraldary men basqa da tehnıkalyq quraldar;
22) jalǵastyrýshy gaz qubyry – shıki gazdy kelisimsharttyq aýmaqtan gaz óńdeý zaýytyna nemese shıki gazdy ónerkásiptik tutynýshyǵa deıin tasymaldaýǵa ne taýarlyq gazdy gaz óńdeý zaýytynan magıstraldyq gaz qubyryna deıin tasymaldaýǵa arnalǵan gaz qubyry;
23) kásipshilik gaz qubyry – gazdy kelisimsharttyq aýmaq sheginde tasymaldaýǵa arnalǵan gaz qubyry;
24) kommýnaldyq-turmystyq tutynýshy – taýarlyq jáne (nemese) suıytylǵan munaı gazyn odan ári ótkizý maqsatynsyz, kásipkerlik, kommersııalyq emes nemese ózge qyzmetti júzege asyrý kezinde kommýnal­dyq-turmystyq muqtajdar úshin satyp alatyn jeke nemese zańdy tulǵa;
25) kommýnaldyq sharýashylyq salasyndaǵy ýákiletti organ – eldi mekender shekaralarynyń (syzyqtarynyń) sheginde gaz jáne gazben jabdyqtaý salasynda basshylyqty jáne salaaralyq úılestirýdi júzege asyratyn ortalyq atqarýshy organ;
26) kóterme saýdada ótkizý – taýarlyq, suıytylǵan munaı gazyn jáne (nemese) suıytylǵan tabıǵı gazdy odan ári ótkizý maqsatynda ishki naryqta ne Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynan tysqary jerlerde ótkizý jónindegi kásipkerlik qyzmet;
27) Qazaqstan Respýblıkasynyń ishki qajettilikteri – Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda tutynýǵa qajetti taýarlyq jáne (nemese) suıytylǵan munaı gazynyń kólemi;
28) magıstraldyq gaz qubyry – tasymaldanatyn gazdyń qysymyn arttyrýdy jáne tómendetýdi qamtamasyz etetin bir nemese birneshe gaz qubyrynan (jelilik bólikten) jáne olarmen ushtasyp jatqan obekti­lerden, telebasqarý, baılanys quraldarynan jáne ózge de kommýnıkasııalardan turatyn, taýarlyq gazdy tasymaldaýǵa arnalǵan ınjenerlik qurylys. Magıstraldyq gaz qubyry obektileriniń quramy jobalyq qujattamada jáne tehnıkalyq reglamentter talaptarynda aıqyndalady;
29) óndirýshi – taýarlyq, suıytylǵan munaı gazyn jáne (nemese) suıytylǵan tabıǵı gazdy óndirýdi júzege asyratyn zańdy tulǵa;
30) ónerkásiptik tutynýshy – ónerkásip óndirisinde otyn jáne (nemese) shıkizat retinde paıdalaný úshin gaz satyp alatyn zańdy tulǵa;
31) suıytylǵan munaı gazy – jeńil kómirsýtegilerdiń (propan-býtan fraksııasynyń, propannyń, býtannyń) tasymaldaý jáne saqtaý maqsa­tynda suıyq kúıge aýystyrylǵan, quramdastarynyń sapalyq jáne san­dyq quramy boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń tehnıkalyq reglament­teri men memlekettik standarttarynyń talaptaryna saı keletin qospasy;
32) suıytylǵan tabıǵı gaz – quramynda metany basym kómirsý­tegilerdiń tasymaldaý jáne saqtaý maqsatynda suıyq kúıge aýysty­rylǵan, shıki gazdy óńdeý ónimi bolyp tabylatyn jáne quramdastarynyń sapalyq jáne sandyq quramy boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń tehnıkalyq reglamentteri men memlekettik standarttarynyń talaptaryna saı keletin kópquramdas qospasy;
33) tasymaldaý – gaz qubyrlary arqyly shıki nemese taýarlyq gazdy aıdaýdyń tehnologııalyq prosesi;
34) taýarlyq gaz – quramynda metany basym kómirsýtegilerdiń gaz tárizdes kúıde bolatyn, shıki gazdy óńdeý ónimi bolyp tabylatyn jáne quramdastarynyń sapalyq jáne sandyq quramy boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń tehnıkalyq reglamentteri men memlekettik standart­tarynyń talaptaryna saı keletin kópquramdas qospasy;
35) taýarlyq gaz qoımasy – taýarlyq gazdy saqtaýǵa arnalǵan, tehno­logııalyq ózara baılanysty óndiristik jáne ózge de obektiler kesheni;
36) toptyq rezervýarlyq qondyrǵy – ydystar tobynan, saqtandyrý-bekitpe jáne retteýshi armatýradan, gaz qubyrlarynan turatyn jáne suıytylǵan munaı gazyn saqtaýǵa jáne ony gaz tutyný júıelerine berýge arnalǵan ınjenerlik qurylys;
37) turmystyq tutynýshy – taýarlyq jáne (nemese) suıytylǵan munaı gazyn kásipkerlik qyzmette paıdalaný jáne olardy odan ári ótkizý maqsatynsyz, turmystyq muqtajdar úshin satyp alatyn jeke tulǵa;
38) tutyný normasy – esepke alý aspaptary joq turmystyq tutynýshylar úshin ózderi tutynǵan taýarlyq nemese suıytylǵan munaı gazynyń ortasha aılyq kólemin kórsetetin eseptik shama;
39) tutynýshy – turmystyq, kommýnaldyq-turmystyq nemese ónerkásiptik tutynýshy;
40) ýákiletti organ – gazdy óndirýdi, tasymaldaýdy (tasýdy), saqtaýdy jáne kóterme saýdada ótkizýdi, sondaı-aq eldi mekenderdiń shekaralary sheginen tys taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyn bólshek saýdada ótkizýdi jáne tutynýdy memlekettik retteýdi júzege asyratyn ortalyq atqarýshy organ;
41) ulttyq operator – aksııalarynyń baqylaý paketiniń menshik ıesi memleket ne ulttyq basqarýshy holdıng nemese ulttyq kompanııa bolyp tabylatyn, Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti aıqyndaıtyn jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń taýarlyq gazǵa degen ishki qajettilikterin qamtamasyz etý maqsatynda gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy qyzmetti júzege asyratyn zańdy tulǵa;
42) shıki gaz – tazartylmaı óndirilgen tabıǵı, ilespe, qatparly gaz, kómir basseınderiniń gazy, sondaı-aq shyǵý tegi ózgeshe kómirsýtegi gazy.

2-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń gaz jáne gazben jabdyqtaý  týraly zańnamasy
1. Qazaqstan Respýblıkasynyń gaz jáne gazben jabdyqtaý týraly zańnamasy Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyna negizdeledi jáne osy Zań men Qazaqstan Respýblıkasynyń basqa da normatıvtik quqyqtyq aktilerinen turady.
2. Eger Qazaqstan Respýblıkasy ratıfıkasııalaǵan halyqaralyq shartta osy Zańda qamtylǵannan ózge qaǵıdalar belgilense, onda halyq­aralyq sharttyń qaǵıdalary qoldanylady.

3-bap. Osy Zańnyń qoldanylý salasy
1. Osy Zań gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy qatynastarǵa qoldanylady.
2. Osy Zańnyń erejeleri suıytylǵan munaı gazyn syıymdylyǵy bir kılogramnan az ballondarda ótkizý kezinde týyndaıtyn qatynastarǵa qoldanylmaıdy.

4-bap. Gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy memlekettik retteýdiń negizgi maqsattary, qaǵıdattary men mindetteri
1. Gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy memlekettik retteýdiń maqsattary Qazaqstan Respýblıkasynyń energetıkalyq jáne ekologııalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý, halqynyń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıyn jaqsartý bolyp tabylady.
2. Gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy memlekettik retteý:
1) gazben jabdyqtaýdyń qaýipsizdigi men senimdiligi;
2) gaz resýrstaryn paıdalanýdyń utymdylyǵy;
3) Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda óndiriletin taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazymen Qazaqstan Respýblıkasynyń ishki qajettilik­terin qamtamasyz etýdiń basymdyǵy;
4) Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda ornalasqan obektilerdi gazdandyrý basymdyǵy;
5) gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy baǵa saıasatynyń teńgerim­diligi qaǵıdattaryna negizdeledi.
3. Gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy memlekettik retteýdiń mindetteri:
1) taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesin qurý;
2) Qazaqstan Respýblıkasynyń taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyna degen ishki qajettilikterin irkilissiz qamtamasyz etý úshin jaǵdaı jasaý;
3) Qazaqstan Respýblıkasynda tutynylatyn otyn-energetıka resýrs­ta­rynyń jalpy kólemindegi taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazynyń úlesin ulǵaıtý.

2-taraý. GAZ JÁNE GAZBEN JABDYQTAÝ SALASYNDAǴY MEMLEKETTIK BASQARÝ ORGANDARYNYŃ QUZYRETI

5-bap. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń quzyreti
Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti:
1) gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy memlekettik saıasattyń negizgi baǵyttaryn ázirleıdi;
2) ulttyq operatordy aıqyndaıdy;
3) Qazaqstan Respýblıkasyn gazdandyrýdyń bas shemasyn daıyndaý tártibin bekitedi;
4) Qazaqstan Respýblıkasyn gazdandyrýdyń bas shemasyn bekitedi;
5) memlekettiń artyqshylyqty quqyǵy sheńberinde ulttyq operator satyp alatyn shıki jáne taýarlyq gazdyń baǵasyn aıqyndaý tártibin bekitedi;
6) ishki naryqta taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyn kóterme saýdada ótkizýdiń shekti baǵalaryn jáne olardy aıqyndaý tártibin bekitedi;
7) Qazaqstan Respýblıkasynyń ishki naryǵyna suıytylǵan munaı gazyn berýdiń josparyn jasaý tártibin bekitedi;
8) gaz jelisi uıymdaryn akkredıtteý qaǵıdalaryn bekitedi;
9) gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy memlekettik-jeke menshik áriptestik sheńberinde ilespe gazdy ınvestorlarǵa berýdiń tártibi men talaptaryn bekitedi;
10) taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesi obektileriniń jumys rejımderin ortalyqtandyrylǵan jedel-dıspetcherlik basqarýdy júzege asyrý tártibin bekitedi;
11) taýarlyq, suıytylǵan munaı gazyn jáne suıytylǵan tabıǵı gazdy óndirý, tasymaldaý (tasý), saqtaý jáne ótkizý monıtorıngi boıynsha málimetterdi usyný tártibin bekitedi;
12) taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyn bólshek saýdada ótkizýdiń, sondaı-aq kommýnaldyq-turmystyq jáne turmystyq tutynýshylardyń gaz tutyný júıelerine jáne gaz jabdyǵyna tehnıkalyq qyzmet kórsetýdiń úlgi sharttaryn bekitedi;
13) taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyn bólshek saýdada ótkizý jáne paıdalaný tártibin bekitedi;
14) taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyn tutyný normalaryn esepteý jáne bekitý tártibin bekitedi;
15) gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy tehnıkalyq regla­mentterdi bekitedi;
16) gazben jabdyqtaý júıeleri obektileriniń qaýipsizdigi jónindegi talaptardy bekitedi;
17) taýarlyq, suıytylǵan munaı gazynyń jáne suıytylǵan tabıǵı gazdyń eksportyn retteıdi;
18) eksporttyq jáne (nemese) tranzıttik gaz qubyrlaryn salý týraly sheshim qabyldaıdy;
19) ózine Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasynda, osy Zańda, ózge de zańdarynda jáne Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń aktile­rin­de júktelgen ózge de fýnksııalardy oryndaıdy.

6-bap. Ýákiletti organnyń quzyreti
Ýákiletti organ:
1) gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy memlekettik saıasatty iske asyrýdy qamtamasyz etedi;
2) óz quzyretiniń sheginde gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy qatynastardy retteıtin normatıvtik quqyqtyq aktilerdi ázirleıdi jáne bekitedi;
3) Qazaqstan Respýblıkasyn gazdandyrýdyń bas shemasyn daıyndaý tártibin ázirleıdi;
4) Qazaqstan Respýblıkasyn gazdandyrýdyń bas shemasyn ázirleıdi;
5) Qazaqstan Respýblıkasyn gazdandyrýdyń bas shemasynyń iske asyrylýyn baqylaýdy júzege asyrady;
6) memlekettiń artyqshylyqty quqyǵy sheńberinde ulttyq operator satyp alatyn shıki jáne taýarlyq gazdyń baǵasyn aıqyndaý tártibin ázirleıdi;
7) ishki naryqta taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyn kóterme saýdada ótkizýdiń shekti baǵalarynyń deńgeıi boıynsha usynystardy jáne olardy aıqyndaý tártibin ázirleıdi;
8) gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy memlekettik-jeke menshik áriptestik sheńberinde ilespe gazdy ınvestorlarǵa berýdiń tártibi men talaptaryn ázirleıdi;
9) ulttyq operatordyń nemese daýys berýshi aksııalarynyń (qatysý úlesteriniń) elý jáne odan kóp paıyzy ulttyq operatorǵa tıesili gaz tasymaldaý jáne (nemese) gaz taratý uıymdarynyń menshigindegi taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesiniń obektilerin ıelikten shyǵarýdy kelisedi;
10) taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyn óndirý, ótkizý jáne tutyný balansyn júrgizýdi uıymdastyrady;
11) taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesi obektileriniń jumys rejımderin ortalyqtandyrylǵan jedel-dıspetcherlik basqarýdy júzege asyrýdyń tártibin ázirleıdi;
12) taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyn bólshek saýdada ótkizýdiń, sondaı-aq kommýnaldyq-turmystyq jáne turmystyq tutynýshylardyń gaz tutyný júıelerine jáne gaz jabdyǵyna tehnıkalyq qyzmet kórsetýdiń úlgi sharttaryn ázirleıdi;
13) taýarlyq, suıytylǵan munaı gazyn jáne suıytylǵan tabıǵı gazdy óndirý, tasymaldaý (tasý), saqtaý jáne ótkizý monıtorıngi boıynsha málimetterdi usyný tártibin ázirleıdi;
14) taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyn bólshek saýdada ótkizý jáne paıdalaný tártibin ázirleıdi;
15) gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy tehnıkalyq reglament­terdi ázirleıdi;
16) eldi mekenderdiń shekaralary (syzyqtary) sheginen tys gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy normatıvtik-tehnıkalyq qujattardy ázirleıdi jáne bekitedi;
17) «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy memlekettik baqylaý jáne qadaǵalaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna sáıkes gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy mindetti vedomstvolyq eseptiliktiń, tekserý paraqtarynyń nysandaryn, táýekel dárejesin baǵalaý krıterıılerin, tekserýler josparyn ázirleıdi jáne bekitedi;
18) Qazaqstan Respýblıkasynyń ishki naryǵyna suıytylǵan munaı gazyn berýdiń josparyn jasaý tártibin ázirleıdi;
19) Qazaqstan Respýblıkasynyń ishki naryǵyna suıytylǵan munaı gazyn berýdiń josparyn aı saıyn bekitedi;
20) gaz jelisi uıymdaryn akkredıtteý qaǵıdalaryn ázirleıdi;
21) gaz jelisi uıymdaryn akkredıtteýdi júzege asyrady;
22) osy Zańda, Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarynda, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń jáne Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń aktilerinde kózdelgen ózge de ókilettikterdi júzege asyrady.

7-bap. Gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy ózge de ýákiletti  memlekettik organdardyń quzyreti
1. Kommýnaldyq sharýashylyq salasyndaǵy ýákiletti organ:
1) eldi mekender shekaralarynyń (syzyqtarynyń) sheginde gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy memlekettik saıasatty qalyptastyrady ári júrgizedi jáne salaaralyq úılestirýdi júzege asyrady;
2) Qazaqstan Respýblıkasyn gazdandyrýdyń bas shemasyn iske asyrýǵa qatysady;
3) eldi mekender shekaralarynyń (syzyqtarynyń) sheginde gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy normatıvtik-tehnıkalyq qujattardy ázirleıdi jáne bekitedi;
4) taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyn tutyný normalaryn esepteý jáne bekitý tártibin ázirleıdi;
5) osy Zańda, Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarynda, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń jáne Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń aktilerinde kózdelgen ózge de ókilettikterdi júzege asyrady.
2. О́nerkásiptik qaýipsizdik salasyndaǵy ýákiletti organ:
1) turmystyq jáne kommýnaldyq-turmystyq tutynýshylardyń gaz tutyný júıeleri men gaz jabdyǵyn qospaǵanda, turmystyq ballondardy jáne gazben jabdyqtaý júıeleri obektilerin qaýipsiz paıdalaný talaptarynyń saqtalýyna baqylaýdy júzege asyrady;
2) gazben jabdyqtaý júıeleri obektileriniń qaýipsizdigi jónindegi talaptardy ázirleıdi;
3) osy Zańda, Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarynda, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń jáne Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń aktilerinde kózdelgen ózge de ókilettikterdi júzege asyrady.
3. Tabıǵı monopolııalar salalarynda jáne retteletin naryqtarda basshylyqty júzege asyratyn ýákiletti organ:
1) taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyn tutyný normalaryn bekitedi;
2) osy Zańda, Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarynda, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń jáne Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń aktilerinde kózdelgen ózge de ókilettikterdi júzege asyrady.
4. Strategııalyq jáne ekonomıkalyq josparlaý, bıýdjet saıasatyn tujyrymdaý men qalyptastyrý salasynda basshylyqty jáne salaaralyq úılestirýdi júzege asyratyn ýákiletti organ:
1) ishki naryqta taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyn kóterme saýdada ótkizýdiń shekti baǵalarynyń deńgeıi jónindegi usynystardy kelisedi;
2) osy Zańda, Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarynda, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń jáne Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń aktilerinde kózdelgen ózge de ókilettikterdi júzege asyrady.
5. Oblystardyń, respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń jáne astananyń jergilikti atqarýshy organdary:
1) turmystyq jáne kommýnaldyq-turmystyq tutynýshylardyń gaz tutyný júıeleri men gaz jabdyǵyn qaýipsiz paıdalaný talaptarynyń saqtalýyna baqylaýdy júzege asyrady;
2) Qazaqstan Respýblıkasyn gazdandyrýdyń bas shemasyn iske asyrýǵa qatysady;
3) ýákiletti organǵa oblystyń, respýblıkalyq mańyzy bar qalanyń, astananyń aýmaǵynda suıytylǵan munaı gazyn tutyný boljamyn usynady;
4) ýákiletti organǵa oblystyń, respýblıkalyq mańyzy bar qalanyń, astananyń aýmaǵynda suıytylǵan munaı gazyn ótkizý jáne tutyný jónindegi málimetterdi usynady;
5) Qazaqstan Respýblıkasyn gazdandyrýdyń bas shemasynda gazben jabdyqtaý júıeleriniń obektilerin salý kózdelgen jer ýchaskelerin Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen rezervke qoıady;
6) gazben jabdyqtaý júıeleriniń obektilerin salý úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen jer ýchaskelerin beredi;
7) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasymen jergilikti atqarýshy organdarǵa júktelgen ózge de ókilettikterdi jergilikti memlekettik basqarý múddesinde júzege asyrady.

3-taraý. GAZBEN JABDYQTAÝ JÚIELERINIŃ JUMYS
ISTEÝI JÁNE DAMÝY

8-bap. Taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesi
1. Qazaqstan Respýblıkasynyń taýarlyq gazǵa degen ishki qajet­tilikterin irkilissiz qamtamasyz etý, gazben jabdyqtaý júıeleriniń obektilerin qaýipsiz paıdalaný, taýarlyq gazdyń tasymaldanýyn, saqtalýyn úzdiksiz dıspetcherlik baqylaýdy uıymdastyrý jáne ony esepke alýdyń biryńǵaı júıesin qurý maqsatynda Qazaqstan Respýblıkasynda taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesi qalyptastyrylady.
2. Taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesi jalǵastyrýshy, magıstraldyq gaz qubyrlaryn, taýarlyq gaz qoımalaryn, gaz taratý jáne gaz tutyný júıelerin, avtogaz toltyrý kompressorlyq stansııalaryn jáne taýarlyq gaz óndirýge, tasymaldaýǵa, saqtaýǵa, ótkizýge jáne tutynýǵa arnalǵan ózge de tehnologııalyq obektilerdi qamtıdy.
Taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesiniń quramyna kásip­shilik gaz qubyrlary, turmystyq jáne kommýnaldyq-turmystyq tutyný­shylardyń gaz tutyný júıeleri, suıytylǵan tabıǵı gazdy óndirýge jáne qaı­tadan gazǵa aınaldyrýǵa, sondaı-aq suıytylǵan munaı gazyn tasýǵa, saq­taýǵa, ótkizýge jáne tutynýǵa arnalǵan tehnologııalyq obektiler kirmeıdi.
3. Taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesiniń obektileri memlekettik nemese jeke menshikte bolýy múmkin.
4. Mynalar:
1) ulttyq operator;
2) taýarlyq gazdy óndirýshiler;
3) ózderi óndirgen shıki gazdy óńdeý prosesinde óndirilgen taýarlyq gazdyń menshik ıeleri bolyp tabylatyn jer qoınaýyn paıdalanýshylar;
4) Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynan tysqary jerde óndirilgen jáne tutyný úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyna ákelingen taýarlyq gazdyń menshik ıeleri;
5) Qazaqstan Respýblıkasynyń halyqaralyq sharttary negizinde Qa­zaq­stan Respýblıkasynda óndiriletin shıki gazdan Qazaqstan Respýblı­kasynyń aýmaǵynan tysqary jerde óndirilgen taýarlyq gazdyń menshik ıeleri;
6) gaz tasymaldaý jáne gaz taratý uıymdary;
7) avtogaz toltyrý kompressorlyq stansııalarynyń ıeleri;
8) taýarlyq gazdyń ónerkásiptik tutynýshylary taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesiniń sýbektileri bolyp tabylady.
5. Ýákiletti organ taýarlyq gazdy óndirýshilerdiń, ózderi óndirgen shıki gazdy óńdeý prosesinde óndirilgen taýarlyq gazdyń menshik ıeleri bolyp tabylatyn jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń, Qazaqstan Respýb­lıkasynyń aýmaǵynan tysqary jerde óndirilgen jáne tutyný úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyna ákelingen taýarlyq gazdyń menshik ıeleriniń, Qazaqstan Respýblıkasynyń halyqaralyq sharttary negizinde Qazaqstan Respýblıkasynda óndiriletin shıki gazdan Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynan tysqary jerde óndirilgen taýarlyq gazdyń menshik ıeleriniń, gaz tasymaldaý jáne gaz taratý uıymdarynyń esebin júrgizedi jáne tizbesin ınternet-resýrsta jarııalaıdy.
6. Taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesiniń tıimdi jumys isteýi maqsatynda taýarlyq gazdy óndirýshiler, gaz tasymaldaý jáne gaz taratý uıymdary taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesi obek­tilerin paıdalanýdyń belgilenetin tehnologııalyq rejımderin saqtaýǵa mindetti.
9-bap. Ulttyq operator
1. Ulttyq operator mynadaı fýnksııalardy júzege asyrady:
1) gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy memlekettik saıasatty iske asyrýǵa qatysady;
2) Qazaqstan Respýblıkasyn gazdandyrýdyń bas shemasyn ázirleýge jáne iske asyrýǵa qatysady;
3) osy Zańǵa sáıkes shıki jáne taýarlyq gazdy satyp alýǵa memlekettiń artyqshylyqty quqyǵyn júzege asyrady;
4) osy Zańǵa sáıkes taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıe­siniń obektilerin, taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesiniń obektilerine ortaq menshik quqyǵyndaǵy úlesterdi jáne taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesi obektileriniń menshik ıeleri-zańdy tulǵalar aksııalarynyń paketterin (qatysý úlesterin) satyp alýǵa memlekettiń basym quqyǵyn júzege asyrady;
5) taýarlyq gazdyń irkilissiz tasymaldanýyn jáne saqtalýyn, onyń ishinde gaz tasymaldaý jáne gaz taratý uıymdarymen sharttar jasasý arqyly qamtamasyz etedi;
6) taýarlyq gazdy kóterme saýdada ótkizýdi, sondaı-aq taýarlyq gazdy magıstraldyq gaz qubyrlaryna jáne (nemese) gaz taratý júıelerine qosylǵan tutynýshylarǵa bólshek saýdada ótkizýdi júzege asyrady;
7) taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesi obektileriniń tehnologııalyq jumys rejımin ortalyqtandyrylǵan jedel-dıspetcherlik basqarýdy qamtamasyz etedi;
8) ýákiletti organǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda taýarlyq gazdy tasymaldaý, saqtaý jáne ótkizý jónindegi, memlekettiń artyqshy­lyqty quqyǵy sheńberinde shıki jáne taýarlyq gazdy satyp alý jónindegi máli­metterdi, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń taýarlyq gazǵa degen ishki qajettilikteriniń aldaǵy kúntizbelik jylǵa arnalǵan boljamyn usynady;
9) taýarlyq gazdy tasymaldaý rejımderin basqarý men ornyqty­lyǵyn qamtamasyz etý boıynsha shektes memleketterdiń gaz tasymaldaý júıelerimen ózara is-qımyldy qamtamasyz etedi;
10) taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesindegi taýarlyq gazdy kommersııalyq esepke alýdyń avtomattandyrylǵan júıesin qurýdy jáne onyń jumys isteýin qamtamasyz etedi.
2. Ulttyq operator:
1) osy Zańda belgilengen sharttarmen taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesi obektilerine qosylǵan tutynýshylardy taýarlyq gazben irkilissiz jabdyqtaýdy qamtamasyz etýge;
2) Qazaqstan Respýblıkasyn gazdandyrýdyń bas shemasyna sáıkes taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesiniń obektilerin salýdy, paıdalanýdy, jańǵyrtýdy jáne (nemese) rekonstrýksııalaýdy qamtamasyz etýge;
3) energııa únemdeıtin jáne ekologııalyq taza tehnologııalar men jabdyqtardy taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesiniń ulttyq operator ıelik etetin obektilerinde paıdalanýdy qamtamasyz etýge mindetti.
3. Ulttyq operatordyń nemese daýys beretin aksııalarynyń (qatysý úlesteriniń) elý jáne odan kóp paıyzy ulttyq operatorǵa tıesili gaz tasymaldaý jáne (nemese) gaz taratý uıymdarynyń menshigindegi taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesiniń obektileri ýákiletti organmen kelisim boıynsha ıelikten shyǵarylýy múmkin.

10-bap. Suıytylǵan munaı gazymen jabdyqtaý júıeleri
1. Suıytylǵan munaı gazymen jabdyqtaý júıeleri gaz toltyrý stansııalarynyń, gaz toltyrý pýnktteriniń, toptyq rezervýarlyq qondyrǵylardyń, gaz tutyný júıeleriniń, avtogaz quıý stansııalarynyń jáne suıytylǵan munaı gazyn tasýǵa, saqtaýǵa, ótkizýge jáne tutynýǵa arnalǵan ózge de tehnologııalyq obektilerdiń jıyntyǵyn bildiredi.
2. Suıytylǵan munaı gazymen jabdyqtaý júıeleriniń obektileri memlekettik nemese jeke menshikte bolýy múmkin.
3. Mynalar:
1) suıytylǵan munaı gazyn óndirýshiler;
2) ózderine menshik quqyǵynda nemese ózge de zańdy negizderde tıesili kómirsýtegi shıkizatyn óńdeý prosesinde óndirilgen suıytylǵan munaı gazynyń menshik ıeleri;
3) Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynan tysqary jerde óndirilgen jáne tutyný úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyna ákelingen suıytylǵan munaı gazynyń menshik ıeleri;
4) gaz jelisi uıymdary;
5) gaz toltyrý pýnktteriniń jáne avtogaz quıý stansııalarynyń ıeleri;
6) suıytylǵan munaı gazyn ónerkásiptik tutynýshylar suıytylǵan munaı gazymen jabdyqtaý júıeleriniń sýbektileri bolyp tabylady.
4. Ýákiletti organ suıytylǵan munaı gazyn óndirýshilerdiń, ózderine menshik quqyǵynda nemese ózge de zańdy negizderde tıesili kómirsýtegi shıkizatyn óńdeý prosesinde óndirilgen suıytylǵan munaı gazynyń menshik ıeleriniń, Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynan tysqary jerde óndirilgen jáne tutyný úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyna áke­lingen suıytylǵan munaı gazynyń menshik ıeleriniń, gaz jelisi uıym­darynyń jáne suıytylǵan munaı gazyn ónerkásiptik tutynýshylardyń esebin júrgizedi jáne tizbesin ınternet-resýrsta jarııalaıdy.

11-bap. Qazaqstan Respýblıkasyn gazdandyrýdyń bas shemasy
1. Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyn gazdandyrý Qazaqstan Respýblıkasyn gazdandyrýdyń bas shemasyna sáıkes júzege asyrylady.
2. Qazaqstan Respýblıkasyn gazdandyrýdyń bas shemasy Qazaqstan Respýblıkasynyń taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyna degen ishki qajettilikterin qamtamasyz etýdiń basymdyǵy eskerile otyryp, taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyn óndirýdiń, ótkizýdiń jáne tutynýdyń boljamdy balansy negizinde ázirlenedi.
3. Qazaqstan Respýblıkasyn gazdandyrýdyń bas shemasy gazben jabdyqtaý júıeleriniń obektilerin ornalastyrý shemasyn, salý, jań­ǵyrtý, jáne (nemese) rekonstrýksııalaý josparlanǵan gazben jabdyqtaý júıeleri obektileriniń tizbesi men tehnıkalyq sıpattamasyn, qajetti qarjy resýrstary men olardyń kózderin, taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazynyń perspektıvaly resýrstaryn, sondaı-aq jumys istep turǵan jáne salý josparlanǵan gazben jabdyqtaý júıeleriniń obektileri boıynsha gaz berý shemasyn qamtıdy.
4. Qazaqstan Respýblıkasyn gazdandyrýdyń bas shemasy turmystyq jáne kommýnaldyq-turmystyq tutynýshylardyń taýarlyq gazdy, onyń ishinde suıytylǵan tabıǵı gazdy qaıtadan gazǵa aınaldyrý prosesinde alynǵan gazdy paıdalanýynyń basymdyǵy eskerile otyryp ázirlenedi.
5. Qazaqstan Respýblıkasyn gazdandyrýdyń bas shemasynyń iske asyrylýyn qarjylandyrý ulttyq operatordyń tabystary, bıýdjet qarajaty jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasymen tyıym salynbaǵan ózge de kózder esebinen júzege asyrylady.
6. Gazdandyrýdyń bas shemasyn iske asyrý úshin jer ýchaskelerin rezervke qoıý Qazaqstan Respýblıkasynyń Jer kodeksinde belgilengen tártippen júzege asyrylady.

12-bap. Gazben jabdyqtaý júıeleriniń obektilerin jobalaý, salý, jańǵyrtý jáne (nemese) rekonstrýksııalaý
1. Magıstraldyq gaz qubyrlaryn salý, jańǵyrtý jáne (nemese) rekonstrýksııalaý jobalary Qazaqstan Respýblıkasynyń sáýlet, qala qurylysy jáne qurylys qyzmeti týraly zańnamasyna sáıkes ýákiletti organmen jáne ózge de memlekettik organdarmen kelisiledi.
2. Gaz taratý júıelerin jáne suıytylǵan munaı gazymen jabdyqtaý júıeleri obektilerin salý, jańǵyrtý jáne (nemese) rekonstrýksııalaý jobalary kommýnaldyq sharýashylyq salasyndaǵy ýákiletti organmen kelisiledi.
3. Eksporttyq jáne (nemese) tranzıttik gaz qubyrlaryn salý týraly sheshimdi Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti qabyldaıdy.
4. Magıstraldyq gaz qubyryna, gaz taratý júıesine nemese toptyq rezervýarlyq qondyrǵyǵa qosýǵa arnalǵan tehnıkalyq talaptardy osyndaı obektini paıdalanýshy gaz tasymaldaý ne gaz taratý nemese gaz jelisi uıymy beredi. Bul rette berilgen tehnıkalyq sharttar gazben jabdyqtaý júıeleriniń jańadan salynyp jatqan, jańǵyrtylatyn jáne (nemese) rekonstrýksııalanatyn obektilerin jobalaý úshin negiz bolyp tabylady.
5. Gazben jabdyqtaý júıeleri obektilerin magıstraldyq gaz qubyryna, gaz taratý júıesine nemese toptyq rezervýarlyq qondyrǵyǵa qosýǵa baılanysty shyǵystar gazben jabdyqtaý júıeleriniń qosylatyn obektileriniń ıeleri esebinen júrgiziledi.
6. Tutynýshylardyń jańadan qosylatyn jáne rekonstrýksııalanatyn gaz jabdyǵy tehnıkalyq reglamentterge jáne normatıvtik tehnıkalyq qujattarǵa sáıkes oryndalýǵa, sondaı-aq jobalyq qujattamamen qamtama­syz etilýge tıis.

13-bap. Gazben jabdyqtaý júıeleri obektilerin salý jáne  paıdalaný kezinde jer paıdalanýdy retteý
1. Gazben jabdyqtaý júıeleriniń obektilerin salý jáne paıdalaný úshin beriletin jerler Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgi­lengen qala qurylysy jáne ekologııalyq talaptarǵa sáıkes kelýge tıis.
2. Menshik ıesi nemese jer paıdalanýshy gazben jabdyqtaý júıe­leriniń obektilerine kirý úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes ózine menshik nemese jer paıdalaný quqyǵynda tıesili jer ýchaskesin shekteýli nysanaly paıdalaný quqyǵyn múddeli jeke jáne zańdy tulǵalarǵa berýge mindetti.
3. Gazben jabdyqtaý júıeleriniń obektilerin kúrdeli jóndeý, olarǵa qyzmet kórsetý, olardy jańǵyrtý jáne (nemese) rekonstrýksııalaý jónindegi jumystardy oryndaý úshin osy obektilerdi paıdalanatyn uıymǵa jer ýchaskeleri Qazaqstan Respýblıkasynyń Jer kodeksine sáıkes ýaqytsha jer paıdalanýǵa beriledi.

4-taraý. GAZBEN JABDYQTAÝDYŃ QUQYQTYQ NEGIZDERI

14-bap. Memlekettiń gaz jáne gazben jabdyqtaý
salasyndaǵy basym quqyǵy
1. Energetıkalyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý jáne taýarlyq gazǵa ishki qajettilikterdi qanaǵattandyrý maqsatynda Qazaqstan Respýblıka­synyń basqa tulǵalardyń aldynda taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesiniń ıelikten shyǵarylatyn obektilerin, taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesi obektilerine ortaq menshik quqyǵyndaǵy úlesterin jáne taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesi obektileriniń menshik ıeleri – zańdy tulǵalar aksııalarynyń paketterin (qatysý úlesterin) satyp alýǵa basym quqyǵy (budan ári – memlekettiń basym quqyǵy) bar.
2. Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyq zańnamasyna sáıkes strategııalyq obektilerge jatqyzylǵan obektilerge qatysty memleket­tiń basym quqyǵyn iske asyrý «Memlekettik múlik týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna sáıkes júzege asyrylady.
3. Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyq zańnamasyna sáıkes strate­gııalyq obektilerge jatqyzylmaǵan obektilerge qatysty memlekettiń basym quqyǵyn iske asyrý osy baptyń 4 – 6-tarmaqtarynda kózdelgen tártippen ulttyq operator arqyly júzege asyrylady.
4. Taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesiniń obektisin, taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesi obektisine ortaq menshik quqyǵyndaǵy úlesin jáne (nemese) taýarlyq gazben jabdyqtaýdyń biryńǵaı júıesi obektisiniń menshik ıesi-zańdy tulǵa aksııalarynyń paketin (qatysý úlesin) ıelikten shyǵarýdy júrgizý nıeti bar tulǵa ulttyq operatorǵa osyndaı ıelikten shyǵarýdyń baǵasyn jáne ózge de sharttaryn kórsete otyryp, kommersııalyq usynys jiberedi.
5. Ulttyq operator kommersııalyq usynys túsken kúnnen bastap bir aı merzimde memlekettiń basym quqyǵyn iske asyrý týraly nemese odan bas tartý týraly sheshim qabyldaıdy jáne kommersııalyq usynys jiber­gen tulǵany qabyldanǵan sheshim týraly jazba