Bul Tuńǵysh Prezıdenttiń jas kezinen dana qarttarmen kóp áńgimeleskeniniń belgisi bolsa kerek. Ári qazirgi zamanda til baılyǵyn qalyptasyryp, saqtap qalý úshin kórkem kitapty kóp oqý kerek. Demek, Elbasynyń kitapty kóp oqıtyny, onyń ishinde qazaqtyń kóne tiliniń qaımaǵy saqtalǵan shyǵarmalardy únemi oqıtyny ańǵarylady. Bul jerde adamnyń qany men tegine qatysty da dúnıe bar. Qandaǵy qazaqylyq, tektegi ulttyq kod, tirshiliktegi ultjandylyq qansha jerden jahandaný men órkenıetiniń soqqysyn darytqan emes. Tipti, joǵary elıta arasynda aqsúıekter mádenıetiniń ekspansııasyna jutylyp, tilin joǵaltyp alǵan tulǵalardyń bar ekenin kórip júrgenimiz jasyryn emes. Elbasynyń aragidiktegi sózinen este qalǵan bir-eki mysalyn aıtaıyn. Máselen, Nurekeń bir jyly jurtpen áńigmeleskende «kartopııa» degen ataý men «endigi jyly» degen sóz tirkesin qoldandy. Áýelgisin bizdiń qazaq kóneden beri qoldanyp kelgen «jýa», mııa»... degenderge uqsatyp ataǵan-aý, shamasy, bizdiń aýyl kári, jas demeı, osylaı «kartopııa» deıtin. Ony biz qazaqsha ataý dep uǵatynbyz. Sóıtsek, munyń aty – «kartop» eken. Biraq, «kartopııa» degen ataý etene jaqyn. Al, «endigi jyly» degen sóz tirkesin Elbasynan ózge basshynyń aýyzynan estimeppin. Onyń esesine «keler jyly» degen sóz tirkesin jıi estımiz. Bir sózdiń ózi bir adamdy túsinýge birshama yqpal etedi.
Elbasynyń osy qazaqylyǵy, qazaqjandylyǵy bolýy kerek, Prezıdent bolysymen álemge tarydaı taraǵan qazaqtardyń basyn qosyp, Almatyda Dúnıejúzi qazaqtarynyń alǵashqy Quryltaıyn ótkizdi. Bul – sonaý Alashorda tusynda ótken Musylmandar quryltaıynan keıin ne bir zobalańdy bastan keshirip, eriksiz elinen qashýǵa májbúr bolǵan qazaqtardyń qaıta bir túgendelýi edi. Munyń saıası úlken qyrlaryn aıtpasaq ta, bul Quryltaıdyń ótýi – alashordalyqtardyń armandaǵan armanynyń oryndalýy ekendigin jáne de qazaqty tozdyrýǵa sebepshi bolǵan qarsy kúshterge bergen aýyr soqqy, zor jeńis ekenin aıtýǵa tıistimiz.
1998 jyly Mońǵolııanyń ekinshi prezıdenti Bagabandı bizdiń elge resmı saparmen keldi. Qabyldaýda biz de bolǵanbyz. Kózben kórip, qulaqpen estidik. Sonda delegasııa quramynda Mońǵolııada turatyn, mınıstr dárejesine kóterilgen qandastarymyz da júrdi. Nurekeń sóz arasynda álgi qazaq baýyrlaryna qarata «Káne, baýyrlarym, jaǵdaılaryń qalaı? Elge qashan oralasyńdar? Senderdi tezirek kelsin dep, Astanany da senderge jaqyndatyp qoıdym» dedi. Elbasynyń resmı qabyldaýda osylaısha, qazaqtardy erekshe baýyr tartyp, qazaqsha sóılegenine mońǵol jýrnalıster tań-tamasha boldy. «Nazarbaev ıýý helev?» («Nazarbaev neni aıtty?») dep bizden surady. Biz bir sózin búkpesten túgel aýdaryp berdik. Olar «Nazarbaev eriksiz álemdi moıyndatar kóregen basshy eken!..» desip, tańdanysty. Mine, biz biletin Elbasy osyndaı osyndaı adam.
Endi Astana qalasynyń atyn Nur – Sultan ataýyna aýystyrýǵa qatysty bir sóz: biz ózi qyzyq oılaıtyn halyqpyz ǵoı, qansha jyl ejelgi eldi mekenderimizdiń, úlken qalalarymyzdyń Lenın, Krýpskaıa, Kalının... sııaqty adamdardyń atynda bolǵanyn tez umytamyz. Al ult armanyn uldyń uldyń qurmetine bas qalany ataýdan nege úrkemiz?!
Júkel HAMAIULY,
aqyn, Túrik tildes halyqtar Poezııa festıvalynyń laýreaty,
Taldyqorǵan qalasy
