Ońtústik qaqpanyń jumysy irkilissiz

Seısenbi, 11 jeltoqsan 2012 7:16

Ońtústik Qazaqstan oblysy boıynsha kedendik baqylaý departamenti elimizdiń keden organdary júıesindegi eń iri aýmaqtyq bólimderdiń birine jatady. Sonaý 1989 jyly Keńes odaǵy tusynda nebári 3 adam ǵana jumys istegen Shymkent keden beketi – búgingi Ońtústik Qazaqstan oblysy boıynsha kedendik baqylaý departamentinde 800-ge jýyq qyzmetker eńbek etedi. Departamentte 4 basqarma, 3 bólim jáne 6 she­karalyq, 5 ishki keden beketi bar. Qyzmetkerlerge el ekonomıkasynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin keden beketterinde barlyq jaǵdaı jasalǵan.

Seısenbi, 11 jeltoqsan 2012 7:16

Ońtústik Qazaqstan oblysy boıynsha kedendik baqylaý departamenti elimizdiń keden organdary júıesindegi eń iri aýmaqtyq bólimderdiń birine jatady. Sonaý 1989 jyly Keńes odaǵy tusynda nebári 3 adam ǵana jumys istegen Shymkent keden beketi – búgingi Ońtústik Qazaqstan oblysy boıynsha kedendik baqylaý departamentinde 800-ge jýyq qyzmetker eńbek etedi. Departamentte 4 basqarma, 3 bólim jáne 6 she­karalyq, 5 ishki keden beketi bar. Qyzmetkerlerge el ekonomıkasynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin keden beketterinde barlyq jaǵdaı jasalǵan.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Áleý­mettik-ekonomıkalyq jańǵyrtý – Qazaqstan damýynyń basty baǵyty» atty Qazaqstan halqyna arnaǵan Jolda­ýyndaǵy «Turǵyndarǵa mem­le­kettik qyzmet kórsetýdiń sapasyn arttyrý» baǵytynda da aýqymdy ju­mystar atqarylýda. Kedendik rásimdeý sharalarynda adamı faktordy azaıtý úshin «Elektrondy úkimet» tujyrymdamasy sheńberinde «Elektrondy keden» júıesi engizilgen. Kedendik resimderdi jeńildetý, ony ońtaılandyrý maqsatynda «Web-deklarant» elektrondyq deklarasııalaý kesheni jumys jasaýda. Shekaralyq keden beketterinde jumys ýaqyty 3 aýysymǵa aýystyrylyp, táýlik boıy halyqqa qyzmet kórsetýge jaǵdaı jasaldy. Syrtqy ekonomıkalyq qatynasty jaqsartyp, kásipkerlerge taýarlaryn shekara arqyly meılinshe tez ótkizý úshin basqarý júıesi, «kúnbe-kún» kedendik resimdeý, «bir tereze» jáne «bir aıaldama», «qyzyl» jáne «jasyl» dáliz» jumys qaǵıdattary engizilgen.
Departamenttiń ótkizý beketteri ońtústik baǵyttaǵy strategııalyq mańyzdy degen jerlerge ornalasqan. Onyń birden-bir sebebi oblysymyzǵa tıesili 958 shaqyrymy Keden oda­ǵynyń syrtqy shekarasy bolsa, ekinshisi – Eýropa, Reseı Fede­ra­sııasy, Qyrǵyzstan men О́zbek­stan jáne Qytaı elderimen baılanystyryp otyrǵan negizgi kó­lik magıstraldarynyń oblys aýmaǵynda ornalasýy. Ońtústik óńiri arqyly halyqaralyq temir jol magıstraly ótedi, sondaı-aq, «Áýejaı-Shymkent» áýejaıy jumys isteýde. Departamenttiń qyzmet etý aýmaǵynda, onyń ishinde bir ǵana О́zbekstan Respýblıkasymen shekaralas aımaqta 6 keden be­keti ornalasqan. «Qazyǵurt», «Qaplanbek», «B.Qonysbaev», «Maq­taaral» («Ata­meken» baqylaý ótkizý pýnkti, «Maqtaaral stansasy» baqylaý ótkizý pýnkti), «Saryaǵash stansasy», «Jibek joly» keden beketi. Bul beketterdiń barlyǵynda kedendik rásimdeýdiń ońtaılandyrylǵan tártibi engizilgen.
Elimizdiń Ońtústiktegi qaqpasy ispettes «Jibek joly» keden beke­tiniń záýlim ǵımaraty salynyp, onyń ashylý saltanatyna Prezıdentimiz Nursultan Ábishuly Nazarbaev qatysty. Beketti aralap kórip, jańa qondyrǵylarmen tanysyp shyqqan Elbasy onyń jumysyn joǵary baǵalady.
Ońtústik aımaqtardy kúsheıtý maq­satynda óńirimizdiń ótkizý pýnkt­teri sońǵy úlgidegi zamanaýı baqylaý-tehnıkalyq quraldarmen jabdyqtaldy. Qazaqstan Respýblı­kasynyń aýmaǵyna ákelýge jáne áketýge tyıym salynǵan zattardy anyqtaý úshin keden beketinde shekaradan ótkiziletin barlyq taýarlar men kólik quraldary, qarý-jaraq, esirtki zattar, jazý taspalary jáne jolaýshylardyń jol sómkeleri «RAPISKAN» rentgenttelevızııalyq qurylǵysy jáne SKAN-jolaýshy rentgen apparaty arqyly tekserý­den ótkiziledi, sonymen qatar, keden beketterinde shekaradan ótetin tul­ǵalardyń radıasııalyq fonyn anyqtaý úshin «Iаntar 2P» radıasııalyq baqy­­laý júıesi qoldanylady. Kedendik baqylaý barysynda jolaýshylardy qaraýǵa arnalǵan, temir izdegish qurylǵy men ıis sezgish qyzmettik izdeý ıtteri qoldanylady.
Elbasynyń «Qazaqstannyń áleý­mettik jańǵyrtylýy: Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamyna qaraı 20 qadam» atty eńbeginiń jáne Mem­leket basshysynyń Qazaqstan halqyna Joldaýynda res­pýblıka azamattarynyń ál-aýqatyn kó­terýdi qamtamasyz etýdi talap etýde qoıylǵan tapsyrmalardy oryndaý boıynsha kedenshiler bizdiń elimizdiń ǵana emes Keden odaǵy úsh eliniń ekonomıkalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etedi. Sondyqtan keden isi salasyndaǵy qylmystar jáne quqyq buzýshylyqpen kúres boıynsha jumysqa basa nazar aýdarylady.
Elimizdiń ekonomıkalyq qaýip­sizdigin qamtamasyz etý barysynda keden beketiniń qyzmetkerleri qylmystyq jáne ákimshilik quqyq buzýshylyqtarmen kúresti qarqyndy júzege asyrýda. 2012 jyldyń ótken aıynda departamenttiń qyzmetkerleri 33 qylmystyq is qozǵap, memleket qazynasyna 55 591 678 teńge óndirildi. Tárkilengen taýarlardyń jalpy sommasy 17 904 148 teńge. Departament kedendik tólemder men salyqtardyń túsimi boıynsha aldyńǵy oryndarda. Sońǵy 10 jyldaǵy kórsetkishterdi salystyrar bolsaq, 2002 jyly bıýdjetke 5 mlrd. 519 mln.teńge qarajat tússe, 2005 jyly 10 mlrd. 475 mln.teńge túsken, al 2012 jyldyń tek qana 10 aıynda respýblıka qazynasyna 26 mlrd. 801 mln. teńge qarajat quıylǵan.
Kedendik odaq onyń quramyna kiretin memleketter arasyndaǵy bajsyz saýda-sattyqty bildiredi. Iаǵnı, úsh memleket arasyndaǵy saýda kedendik baj salyǵynsyz júrgiziledi, al, basqa shetmemleketter úshin biryńǵaı kelisilgen kedendik baj salyǵynyń mólsherlemesi qoldanylýda. Keden odaǵyna múshe elder bir-birimen saýda-sattyq jasasqanda shekara­dan kesip óter kezde tólenetin kedendik alym-tólemderden bosatylyp, qa­ǵaz­bastylyq azaıady. Úsh eldiń biryńǵaı rynogy budan da keńeıe túsedi. Bul óz kezeginde ınvestısııalyq tar­tym­dylyǵymyzdy arttyrady degen sóz.
Eń bastysy, úsh eldiń arasyn­da básekelestik ornaıdy, bul sapa­nyń artýyna, taýar men ónimniń qoljetimdiligine jol ashady. Al kásipkerler óz ónimderin halyqaralyq naryqqa shyǵarýda jańa múmkindikter men jeńildikterge ıe bolady.
Elbasynyń «Qazaqstan Res­pýb­­lı­ka­synyń quqyq qorǵaý organ qyzmetkerlerin kezekten tys attestasııalaý týraly» Jarlyǵyna Qazaqstan Respýblıkasy Kedendik baqylaý komıtetiniń nomenklatýrasyna sáıkes Ońtústik Qazaqstan oblysy boıynsha kedendik baqylaý departamenti quqyq qorǵaý blogynyń 8 qyzmetkeri kezekten tys attestasııalaýdan ótti. Departament basshylyǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Pre­zıdenti janyndaǵy Joǵary attes­tasııalyq komıssııasynda kezekten tys attestasııanyń kezeńin de joǵary dárejede tapsyrdy.
Kezekten tys attestasııalaý qory­tyndysy boıynsha departamenttiń 77 qyzmetkeri atqaratyn qyzmetine sáıkes kadrlar rezervine engizýge jáne joǵary laýazymdy qyzmetke kóterýge laıyqty dep tanyldy, 1 qyzmetkerdi qyzmetinen tómendetýge, qyzmetine laıyq emes dep tanylǵan 3 qyzmetker jumystan bosatýǵa jáne 1 qyzmetkerdi basqa qyzmetke aýystyrý týraly usynys jasaldy. Júktelgen jaýapkershilik pen qoıylǵan mindetterdi naqty ári der kezinde oryndaýda kadrlyq quramnyń tájirıbesi men kásibı biliktiligine basa nazar aýdarylýda. Búginde bilikti kadrlar daıyndaýda da qomaqty jumystar atqaryldy. Departament qyzmetkerlerine áleýmettik-mate­rıaldyq qamqorlyq ta nazardan tys qalmady.
Keden ardagerleri Zebınısa Ismanova, Anarbaı Jıenovter keden salasynyń ósip-órkendeýine ózderiniń súbeli úlesterin qosty. Sondaı-aq 20 jyldan astam ýaqyt qyzmet etip kele jatqan Nurjan Teńlibaev, Mahat Jarasov, Svetlana Taımanova, Elena Kalınına, Olga Korneeva, Zoıa Mokrınskaıa, Talǵat Anarbaev, Baımurat Álıev, Murat Turǵanbaev jáne Naqypjan Berkimbaevtar kedenniń kemeldi keleshegi men el eko­nomıkasynyń qaýipsizdigin qa­m­tamasyz etý maqsatynda aıanbaı eńbek etýde. Osy tusta aıta ketsek, Naqypjan Berkimbaevtyń uly Taıyr Naqypjanuly áke jolyn qýyp, Ońtústik Qazaqstan oblystyq ishki ister departamenti uıymdasqan qylmysqa qarsy kúres basqarmasynda qyzmet atqarǵan. Aıbyndy ul 2009 jyldyń 4 jeltoqsan kúni Almaty qalasynda qylmyskerdi ustaý barysynda erlikpen qaza tapty. Erligi úshin Elbasymyzdyń Jarlyǵymen Taıyr Sheralıev II dárejeli «Aıbyn» ordenimen marapattaldy.
Búginde Qazaqstan Respýblıkasy bıýdjetiniń kiris bóligin jáne el eko­nomıkasynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý mindetin abyroımen atqaryp kele jatqan keden organy Qazaqstannyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy jolynda ter tógýde. Ońtústik Qazaqstan oblysy boıynsha kedendik baqylaý departamentiniń oblystyń syrtqy ekonomıkalyq qarym-qatynasyn joǵary deńgeıge jetkizýde róli erekshe. Shırek ǵasyrǵa jýyq ýaqytta qol jetkizgen tolaǵaı tabystar men jetistikter – ol árbir qyzmetkerdiń tabandy eńbeginiń jemisi.

Jasulan AHMETOV,
Ońtústik Qazaqstan oblysy  boıynsha kedendik baqylaý departamentiniń bastyǵy.