Qos alyptyń mereıtoılaryna daıyndyq jumystary talqylandy

Keshe Aqordada Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy Marat Tájınniń tóra­ǵalyǵymen Abaı Qunanbaı­uly­nyń 175 jyldyq mereıtoıyn da­ıyn­daý jáne ótkizý jónindegi Mem­lekettik komıssııanyń otyrysy ótti.

Otyrysty ashqan Memlekettik hatshy Marat Tájın: «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynyń ma­ńyz­dy baǵyty ulttyń «mádenı kodyn» saqtaý bolyp tabylady, bul oraıda, mereıtoılyq is-sha­ralar Abaıdyń rýhanı mura­syn saqtaýǵa, zerdeleýge jáne na­sıhattaýǵa baǵyttalýy tıis» dep atap ótti.

Otyrysta sóz sóılegen Máde­nıet jáne sport mınıstri Aqto­ty Raıymqulova, Bilim jáne ǵy­lym mınıstri Ashat Aımaǵam­betov, Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Dáýren Abaev, L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ rektory Erlan Sydyqov, Shyǵys Qa­zaqstan oblysynyń ákimi Da­nıal Ahmetov, Ulttyq aýdarma bıýrosynyń atqarýshy dırek­tory Raýan Kenjehanuly jos­parlanǵan is-sharalar men jobalar týraly baıandady.

Abaı shyǵarmalary shetel­diń irgeli tilderine (aǵylshyn, arab, ıspan, qytaı, orys, fransýz, nemis, túrik, japon jáne ıtalıan) aýdarylyp, shyǵarylady. «Ulttyq aýdarma bıýrosy» qoǵamdyq qorynyń atqarýshy dı­rektory Raýan Kenjehanuly bul jobaǵa ártúrli elderden úzdik kásibı aýdarmashylar jáne Qazaqstannyń jetekshi abaıtanýshylary qatysatynyn aıtty. Abaı eńbekteriniń halyqaralyq tanystyrylymyn Qazaqstannyń elshilikterinde, shetelderdegi oqý oryndarda, zertteý jáne mádenı ortalyqtarda ótkizý josparlanýda.
Halyqaralyq Túrki akademııasy da Abaı eńbekterin túrki halyqtarynyń tilderine aýdaryp, shyǵarýdy josparlap otyr.

Uly aqynnyń ómiri men shy­ǵar­mashylyǵy týraly derekti fılmder túsiriledi. Mádenıet jáne sport mınıstrligi «Táýel­siz­dik tolǵaýy» jáne «Elim meniń» respýblıkalyq shyǵarmashylyq konkýrstary sheńberinde mereı­toıǵa arnalǵan jańa kórkem, poe­tı­kalyq, mýzykalyq jáne túrli janr­lardaǵy shyǵarmalardy jazý­ǵa onnan astam nomınasııa taǵaıyndady.

IýNESKO-nyń shtab-páterin­de Qazaqstannyń úzdik shyǵar­ma­shylyq ujymdarynyń gala-kon­serti jáne tanymal abaıta­nýshy ǵalymdardyń qatysýy­men halyqaralyq ǵylymı-prak­­tıkalyq konferensııa ótedi. Me­reıtoıǵa arnalǵan halyqaralyq konferensııa elordada bolady. Mádenıet jáne sport mınıstrligi jáne ákimdikter uly oıshyldyń muralaryn nasıhattaý boıynsha teatrlandyrylǵan qoıylymdar, mýzeılik eksponattar, kitap kór­melerin, shyǵarmashylyq kon­kýrstar men festıvaldar, aıtystar, ekspedısııalar, chellendjder, flesh-mobtar jáne basqa da kóptegen is-sharalar jos­parlap otyr. Abaı atyndaǵy memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatrynyń «Abaı» operasy qoıylymynyń Túrkııa, Reseı jáne Qytaıǵa gastrolderi josparlanǵan.

Abaı shyǵarmalaryn nasıhattaýda bilim júıesi belsendi túrde qatysady. Bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵambetov atap ótkendeı, elimizdiń barlyq mektepterinde ashyq sabaqtar, shyǵarma jazýdan, aqyn óleńderi men qara sózderin mánerlep oqýdan konkýrstar ótedi. Abaı shyǵarmashylyǵyn úzdik bilýge arnalǵan oqýshylar arasyndaǵy jalpyrespýblıkalyq olım­pıa­danyń jeńimpazdary men laý­reattaryna L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ men ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-da oqý úshin 50 bilim granty taǵaıyndalady. Olar elordada ótetin «Abaı baly» saltanatyna qatysady.

Muǵalimder men oqytý­shy­lar arasynda Abaı shyǵar­ma­shylyǵyn oqytýdyń úzdik ádistemesi boıynsha da konkýrs­tar uıymdastyrylady.

Sondaı-aq elimizdiń barlyq joǵary oqý oryndarynda uly oıshyldyń muralaryn jas­tar arasynda nasıhattaýǵa baǵyt­talǵan konferensııalar men sım­pozıýmdar, poetıkalyq já­­ne ádebı festıvaldar, poe­zııa keshteri formatyndaǵy «Abaı oqýlary», Abaı shyǵar­malaryn úzdik bilý men onyń shyǵarmalaryn oryndaý boıynsha konkýrstar, flesh-mobtar, chellendjder jáne basqa da ártúrli formattaǵy kóptegen is-sharalar josparlanǵan.

Memlekettik komıssııanyń otyrysynda L.N.Gýmılev atyn­daǵy EUÝ rektory Er­lan Sydyqov ǵylymı-zertteý ju­mys­­tary jónindegi usynystary boıynsha sóz sóıledi.

Abaı murasyn júıeleý jáne jańasha sapaly ǵylymı zerdeleý maqsatynda L.N.Gýmılev atyn­daǵy EUÝ bazasynda «Abaı akademııasyn» ashý, sondaı-aq abaıtaný boıynsha ǵylymı granttar kólemin ulǵaıtý qarastyrylǵan.

Aldaǵy jyly Abaıdyń shy­ǵar­mashylyq murasy jáne mereı­toılyq taqyryp elimizdiń jetek­shi buqaralyq aqparat qural­darynyń medıa jobalarynda, ınternette jáne áleýmettik je­lilerde aıryqsha oryn alýy kerek. El Prezıdenti Q.Toqaevtyń qoldaýymen jáne búginde ja­handyq sıpatqa ıe bolǵan #Men­Abaıdyoqımyn chellendji áleý­mettik jelilerde oıdaǵydaı jal­ǵasyn tabýda.

Oıshyldyń muralaryn sıfr­laý jáne elektrondy formatqa kóshirý sheńberinde «Abaıtaný» boıynsha beıne jáne aýdıo dáris­ter toptamasy ázirlenip, «Abaı ále­mi» portaly (www.abaialemi.kz) jańǵyrtylady.

Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Dáýren Abaev atap ót­ken­deı, mass-medıada jáne ınter­net jelisinde keń túrde taratý arqyly uly aqynnyń ómiri men shyǵarmashylyǵy týraly bir­neshe televızııalyq jáne radıobaǵ­dar­lamalardyń, arnaıy habarlardyń jáne basqa da medıa ónimderdiń shyǵarylymy josparlanýda.

Osyǵan oraı Memlekettik hatshy Marat Tájın Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligine, oblystardyń, Nur-Sultan, Al­maty, Shymkent qalalarynyń ákim­derine Abaıdyń 175 jyl­dyq toıyn memlekettik aqpa­rattyq saıasattyń mindetti taqyryptyq tizilimine engizýdi jáne bul ju­mysqa respýblıkanyń jáne óńirlerdiń eń tanymal BAQ-taryn tartýdy tapsyrdy. Sondaı-aq AQDM jáne ákimderge 2020 jylǵa arnalǵan memlekettik áleýmettik tapsyrystar arqyly shyǵarmashylyq odaqtar men úkimettik emes uıymdardyń uly aqynnyń murasyn nasıhattaý jónindegi jobalaryna keń túrde qoldaý kórsetýdi tapsyrdy.

Mereıtoı aıasynda «Abaı-Shákárim» mavzoleı kesheni men Abaıdyń mýzeı úıin, «Jıdebaı-Bórili» memlekettik tarıhı-mádenı jáne ádebı-memorıaldyq mýzeı-qoryǵyn restavrasııalaý josparlanǵan.

Sonymen qatar otyrys barysynda Shyǵys Qazaqstan obly­synyń ákimi Danııal Ahmetov atap kórsetkendeı, oblystyń kúshi­men Aqshoqydaǵy Qunanbaı áýle­tiniń qorymy abattandyrylyp, jóndeledi jáne Abaı aýda­nyn­daǵy birneshe jol ýchaskelerinde jóndeý jumystary júrgiziledi.

Memlekettik hatshy Marat Tájın Memlekettik komıssııaǵa Mem­leket basshysyna úsh basta­mamen shyǵýdy usyndy: Semeı qalasyndaǵy áýejaıǵa Abaı esimin berý; Ádebıet jáne óner salasyndaǵy memlekettik syı­lyqty Abaı atyndaǵy mem­lekettik syılyq dep ózger­tý; Qazaqstannyń elshilik­teri­niń bazasynda «Abaı ortalyq­taryn» qurý.

Úkimet Abaı Qunanbaıulynyń 175 jyldyq mereıtoıyna daıyn­dyq jáne ony ótkizý jónindegi jal­py­respýblıkalyq jospardyń jobasyn Memlekettik ko­mıs­sııanyń qaraýyna 2019 jyldyń 1 qazanyna deıin engizýi tıis.

Memlekettik hatshy Ábý Nasyr ál-Farabıdiń 1150 jyl­dyq mereıtoıyn daıyndaý jáne ótkizý jónindegi Memlekettik ko­mıs­sııanyń da otyrysyn ótkizdi.

– Elbasynyń «Uly dalanyń jeti qyry» maqalasynda atalǵan uly esimder ishinde ál-Farabıdiń aty birinshi tur. Onyń murasy álemdik órkenıettiń ıgiligi bolyp tabylady, – dep atap ótti Mem­lekettik hatshy otyrystyń ashy­lýynda.

Bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵambetov, ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ rektory Ǵa­lym Mu­tanov, Syrtqy ister mınıs­tri­niń birinshi orynbasary Muh­tar Tileýberdi, Aqparat jáne qo­ǵamdyq damý mınıstri Dáý­ren Abaev mereıtoı aıasynda jos­par­lanǵan jobalar týraly baıan­dady.

Mereıtoı sheńberinde ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ult­tyq ýnıversıtetiniń bazasynda onlaın jýrnal shyǵarý arqy­ly farabıtanýshylardyń halyq­aralyq ortalyǵyn qurý josparlanýda. «Ál-Farabı jáne álemdik órkenıet» atty halyqaralyq iri ǵy­lymı konferensııaǵa daıyndyq bastaldy. Uly ustazdyń eńbek­teri aýdarylyp, jaryqqa shyǵa­ry­lady, derekti fılmder men teleradıo baǵdarlamalar túsiriledi. Elimizdiń barlyq joǵary oqý oryndarynda, ǵylymı jáne mádenı uıymdarynda halqymyzdyń dańqty tulǵasynyń muralaryn nasıhattaýǵa baǵyttalǵan konferensııalar, sımpozıýmdar jáne basqa da kóptegen bilim, mádenı aksııalar ótedi.