Ulttyq Bank habarlaıdy, túsinikteme beredi, túsindiredi
Ekonomıkanyń naqty sektorynyń baıaý ósý fazasy jalǵasady, QR Ulttyq Banki júrgizgen monıtorıng qorytyndylarynyń biri osyndaı.
Ulttyq Bank 2548 kásiporyn qatysqan naqty sektor kásiporyndaryna kezekti toqsan saıynǵy zertteýin júrgizdi. Bul pikirterimder turaqty túrde júrgizilip turady jáne eldiń ekonomıkalyq konıýnktýrasynyń, ekonomıkanyń naqty sektorynyń jáne onyń salalarynyń qarjylyq jaı-kúıiniń ózgerýin shuǵyl baǵalaý úshin derekkózi bolyp tabylady. Pikirterimderdi júrgizýdiń oralymdylyǵy men naqty sektordyń aǵymdaǵy jaı-kúıiniń baǵasyn alý ǵana emes, onyń jaqyn bolashaqtaǵy damýynyń negizgi úrdisteri men boljamyn anyqtaý onyń basty artyqshylyǵy bolyp tabylady.
Aqparattyq … aıyrbas: naryq úshin paıdamen
Ekonomıka sýbektileri sanynyń kóp bolýyna baılanysty memlekettik statıstıkanyń resmı derekteri edáýir keshigip qalyptastyrylatyndyǵy belgili, sebebi zańdy tulǵa – kásiporyndardyń ózi elimizde 200 myńnan asady, sondyqtan da avtomattandyrý deńgeıiniń joǵary bolýyna qaramastan, olardan derekterdi jınaý, óńdeý obektıvti túrde kóp ýaqytty talap etedi. Mysaly, kásiporyndardyń toqsandyq derekterin óńdeý kezeńi keminde 75 kúndi quraıdy, bul resmı derekterdiń ekonomıkadaǵy aǵymdaǵy ahýaldy emes, ótken ahýaldy kórsetetindigin bildiredi, tıisinshe memlekettik organdardyń osyndaı derekterge negizdelgen sheshimderi kóbine ekonomıkadaǵy teris úderister saldarlarynyń aldyn alýǵa emes, olardy eńserýge baǵyttalady. Osyǵan baılanysty kóptegen elderde ortalyq bankter kásiporyndarǵa óz betterinshe pikirterim júrgizedi, ony, birinshi kezekte, aǵymdaǵy ekonomıkalyq jaǵdaılardy baǵalaý jáne el ekonomıkasyndaǵy úrdisterdi boljaý úshin ózderiniń ishki maqsattaryna arnalǵan aqparat kózi retinde paıdalanady.
Mysaly, AQSh-ta, Federaldyq rezervtik júıe Beige kitabyn daıyndaý kezinde paıdalaný úshin óziniń óńirlik federaldyq rezervtik aımaqtary arqyly turaqty túrde kásiporyndardyń pikirterimin júrgizip otyrady. Ol kitapta eldegi aǵymdaǵy ekonomıkalyq ahýalǵa taldaý jáne jalpy ishki ónimniń bastapqy baǵalary beriledi. Japonııa Banki «Tankan sholýy» dep atalatyn, búkil álemde óziniń boljam jasaýymen jáne jarııalaý jyldamdyǵymen tanymal, eldegi iskerlik belsendilik týraly toqsan saıynǵy esepti daıyndaý úshin shamamen 9 myń kásiporynnyń arasynda pikirterim júrgizedi.
Ulttyq Bank kásiporyndar arasynda pikirterim júrgizýdi 2000 jyldan bastady, jyl ótken saıyn pikirterimge qatysýshy-kásiporyndar sany da ósti. Qazirgi ýaqytta qatysýshylar sany ekonomıka sýbektileriniń 2,5 myńynan asty. Pikirterimge qatysý erikti. Sondyqtan da reprezentatıvti irikteýdi qalyptastyrý maqsatynda Ulttyq Bank olardyń pikirterimderge turaqty túrde qatysýyn yntalandyrý úshin úlken kúsh salýda. Bul kúsh salýdyń pikirterimderge qatysýshy árbir kásiporyn úshin qyzyqty taldamalyq materıaldar, mysaly, aǵymdaǵy ahýaldy jáne tıisti saladaǵy kútiletin ózgeristerdi baǵalaý boıynsha, qalyptastyrý úshin de, Ulttyq Banktiń júrgizip otyrǵan jumysynyń mańyzdylyǵyn kásiporyndardyń túsinýi úshin de baılanysty ekendigin aıtyp ótken jón.
Bul jaǵynan alǵanda Japonııanyń tájirıbesi erekshe qyzyǵýshylyq týdyrady, onda kásiporyndar pikirterimin Japonııa Bankimen qatar erikti negizde 4-5 mınıstrlik pen vedomstvo da júrgizedi. Árqaısysynyń óz maqsaty bar, saýalnama jibergen kásiporyndardyń tek 2%-y ǵana ony toltyrýdan bas tartady. Kásiporyndardyń pikirterimderge qatysýǵa yntasynyń mundaı joǵary bolýy árbir memlekettik organ qarapaıym saýalnama negizinde kezekti pikirterimdi júrgizgen kezde kásiporyn úshin paıdaly aqparatty qosa jiberýimen baılanysty.
Ár baǵyttaǵy úrdister
Monıtorıng qorytyndylary boıynsha «Egemen Qazaqstan» gazetinde jarııalanǵan (2011 jylǵy 28 sáýirdegi, 2012 jylǵy 29 mamyrdaǵy nómirlerde) buǵan deıingi maqalalarda oqyrmandardy QR UB júrgizetin pikirterimder jáne alynatyn nátıjeler týraly habardar etken bolatynbyz. Pikirterimderdiń ár toqsannyń birinshi aıynda júrgiziletindigin eske sala keteıin. Kásiporyndarǵa jiberiletin saýalnamalardaǵy suraqtar, negizinen, kásiporynnyń aǵymdaǵy ekonomıkalyq jaǵdaıynyń k
