Basty maqsat – sapaly zań shyǵarýǵa qol jetkizý

Parlament Májilisiniń depýtaty, «Nur Otan» HDP fraksııasynyń múshesi Elena Tarasenkomen áńgime

Parlament Májilisiniń depýtaty, «Nur Otan» HDP fraksııasynyń múshesi Elena Tarasenkomen áńgime

– Elena Ivanovna, birinshi kezekte Parlament Májilisiniń besinshi shaqyrylymynyń ekinshi sessııasy barysynda atqarylǵan jumystarǵa, onyń ishinde ózińizdiń zań shyǵarmashylyq qyzmetińizge toqtalyp ótseńiz?

– О́zińiz bilesiz, Úkimetten palataǵa kelip túsken zań jobalary salalyq komıtetterge beriledi. Májiliste jeti turaqty komıtet bar. Ár komıtet zań jobasy boıynsha jumys tobyn quryp, oǵan jetekshi etip bir depýtatty bekitedi. Palata belgilegen merzimge deıin zań jobasy ábden jan-jaqty qaralýy tıis. Depýtattardyń tolyqtyrýlary engizilip, jetildirilgen kezde zań jobasyn komıtet palatanyń qaraýyna shyǵarady. Májilis maquldasa, onyń ári qaraı Senatqa jiberiletini belgili.

Osy sessııa barysynda Má­ji­lis depýtattary óte aýqymdy ju­mys­tar istedi, ótken jyldarǵa qara­ǵanda zań jobalary da kóp boldy. О́zim múshesi bolyp tabylatyn Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetine de zań jobalary kóptep tústi. Qoǵamnyń ózi bizden barlyq qyzmetimizdi bir maqsatqa jumyldyra bilýdi talap etip otyr. О́ıtkeni, zań jobalary ýaqytynda qaralyp, belgilengen merziminde qabyldanýy tıis. Qazirgi ýaqyt sózbuıdaǵa, beıqamdyqqa salynýdy kótermeıdi. Ekonomıkalyq reforma qashanda tıisti zańdarmen bekitilip otyrýy kerek. Qoǵam damýy jedel qarqynmen ózgerip jatyr. Sondyqtan árkez zańnamalyq bazany jetildirip otyrýmen aınalysý qajet. Máselen, osy sessııa barysynda bizdiń komıtetimizdiń ózi 14 zań jobasy boıynsha jumys istedi. Seıitsultan Áıimbetov bastaǵan komıtet músheleriniń jáne osy bólimniń qyzmetin qamtamasyz etetin apparat qyzmetshileriniń birizdilikpen atqarǵan jumysy óz nátıjesin berdi.

Árıne, ár depýtat jumys toby­nyń múshesi bolady nemese ózi ju­mys tobyna jetekshilik etedi. Osy sessııada ózim eki zań jobasy boıynsha jumys tobyna jetekshilik jasadym. Birinshisi – «Qazaqstan Res­pýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine áleýmettik mańyzy bar memlekettik qyzmetter másele­leri boıynsha ózgerister men to­lyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy. Bul zań aktisi halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtarynyń qyzmetin jetildirýge baǵyttalǵan jáne memlekettik qyzmetterdi elektrondy túrde usyný joldaryn retteýge arnalǵan. Zań jobasy Memleket basshysynyń 2012 jylǵy 27 qańtardaǵy «Áleýmettik-ekonomıkalyq jańǵyrtý – Qazaqstan damýynyń basty baǵyty» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda bergen tapsyrmasyn iske asyrý maqsatynda ázirlengen. Zań jobasymen jumys jasaý barysynda jumys tobyna 130 usynys kelip tústi, olar jumys tobynda, komıtettiń keńeıtilgen otyrys­tarynda jan-jaqty talqylandy. Búginde bul zań Elbasynyń qol qoıýymen qoldanysqa engizilip úlgerdi.

Sonymen qatar, «Qazaqstan Res­pýblıkasynyń keıbir zańna­ma­lyq aktilerine avtojol salasyn reformalaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy boıynsha qurylǵan jumys tobyna jetekshi boldym. Bul zań jobasyna Memleket basshysy basymdyq bergenin jaqsy bilesizder. О́ıtkeni, 2008 jyly «Avtomobıl joldary týraly» Zań qabyldanǵan bolatyn, onda qazirgi zamanǵy talaptarǵa saı keletin, jańartylǵan avtokólik joldaryn aqyly etý normasy qarastyrylǵan edi.

Bul zań aktisi avtojol salasyn basqarýdyń eskirgen jáne tıimsiz júıesin ózgertý qajettiliginen týyndady.

Jumys tobyna 59 túzetý tústi, olar jumys tobynyń jeti otyrysynda, múddeli mınıstrlikter men vedomstvolardyń qatysýymen bizdiń komıtettiń keńeıtilgen eki otyrysynda jan-jaqty qaralyp, talqylandy. Qorytyndy salys­tyrma kestege qabyldanǵan 45 túzetý endi.

Zań jobasynda joldardyń keı­bir ýchaskelerine aqy tóleý júıe­sin engizý kózdelgen. Sondaı-aq, As­tana men respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń keıbir joldaryn da aqyly jasaý múmkindigi qaras­tyrylǵan.

Zań jobasy 12 maýsym kúni Má­ji­lis­tiń jalpy otyrysynda ekinshi oqylymda maquldanyp Senatqa jiberildi. Senat qabyldasa, Memleket basshysyna qol qoıýǵa jiberiledi.

– Zań jobasyn qaraý barysynda qandaı pikirtalastar týyndady?

– Jolǵa aqy tóleýdi birizdendirý úshin avtomobılge salynatyn kólik salyǵyn kóterý týraly usynystar boldy. Bul jerde zań jobasyn ázir­leý­shiler de, bizder de bul usynysty negizsiz dep taptyq. О́ıtkeni, ár adam júrip ótken ýchas­togy úshin aqy tóleıdi. Al basqa óńirde turatyn adam bul joldy paıdalanbaıtyn bolsa, ol úshin nege aqy tóleýi kerek?

Sheteldik tájirıbelerdi de zer­de­le­dik. Jolǵa aqy tóleý júıesi ár elde ártúrli júzege asyrylatynyna kóz jetkizdik. Olar bul salany reformalaýdyń birneshe joldaryn qarastyrǵan. Árıne, sýpermagıstraldarda aqyly jol júrý qyzmeti zańmen aıqyndalǵan.

– Palata maquldaǵan mańyzdy zań jobalaryn atap ótseńiz.

– Bul sessııa barysynda pa­la­taǵa kóptegen zań jobalary kelip tústi. Qaralǵan zań jobalary ótken jyldarǵa qaraǵanda birneshe ese kóp boldy. Ekinshi sessııada barlyǵy 100 zań jobasy jumysqa alynǵan. Onyń ishinde bir zań jobasy Prezıdentten kelse, 96-sy Úkimetten kelip túsken. Al úsh zań jobasyna Parlament depýtattary bastamashy bolǵan. Sonymen qatar, ótken sessııalardan aýysqan 28 zań jobasy da osy sessııada odan ári qaraldy. Búgingi tańda bir sessııa ishinde Májilis 89 zań jobasyn maquldap, Senatqa jiberdi. 65 zańǵa Memleket basshysy qol qoıdy. Sessııa bastalǵan sátte jyldaǵy dástúr boıynsha «2013 – 2015 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly» zań jobasy kelip túsedi. Úsh jyldyq bıýdjet jobasyn qabyldaý barysynda álemdik qarjy, ekonomıka salasyndaǵy ózgeristerdi eskere otyryp, Bıýdjet jáne Sa­lyq kodeksterine tolyqtyrýlar engizildi. Qabyldanǵan respýb­lı­kalyq bıýdjet týraly zańǵa da túzetýler engizilip otyrady. Atap aıtqanda, 2013 jylǵa arnalǵan bıýd­jet josparyndaǵy keıbir baǵ­darlamalardyń shyǵystary qys­qartyldy nemese oryndalýy keıinge qaldyryldy. Biraq halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan birde-bir baǵdarlama qysqartýǵa ushyram