Bar ıgiliktiń kilti – bilimde

Búgin Astanada «Sapaly bilim men tárbıe berý – Qazaqstannyń memlekettik saıasatynyń basymdylyǵy»

atty respýblıkalyq pedagogıkalyq tamyz keńesi bastalady.

Búgin Astanada «Sapaly bilim men tárbıe berý – Qazaqstannyń memlekettik saıasatynyń basymdylyǵy»

atty respýblıkalyq pedagogıkalyq tamyz keńesi bastalady.

Tabys ózdiginen kelmeıdi

Jańa oqý jyly da jaqyndap keledi. Dál qazir ustazdar qaýymynyń aldy eńbek demalystarynan oralyp, mektep tirshiligi endi-endi qyzyp jatyr. Biz Ońtústik Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Sáken Qanybekovke jolyǵyp, osy bilim salasyndaǵy istiń jaıy týraly suraǵan edik.

– Sáken Ásembekuly, áńgi­me­mizdi oblystaǵy bilimniń sapasy, ıaǵnı bilim berý sala­sy­nyń jetistikteri, jaqsy jańa­lyqtarynan bastasaq. Bıylǵy UBT qorytyndysy, ol synda qandaı bilim oshaqtary jaqsy jaǵynan tanyldy?

– Oqýshylarymyzdyń bıylǵy oqý jylynda jetken jetistikteri barshylyq. Eń úlken bilim saıysy sanalatyn jalpy bilim beretin pánder boıynsha respýblıkalyq olımpıadada eki jyl qatarynan joǵary nátıjege qol jetkizip, respýblıkada III oryndy jeńip alyp, «Eń úzdik olımpıadalyq komanda» ataǵyn aldy.

Respýblıkalyq olımpıadada joǵary nátıje kórsetken oqýshylardyń muǵalimderin yntalandyrý maqsatynda jáne ózge oqýshylardyń qyzyǵýshylyǵyn arttyrý úshin mektep muǵa­lim­derine 50 myń teńge syıaqy, al, oqýshylarǵa Aıpad (iPad) plan­shetnıgi beriledi. Bul shara jyl saıyn dástúrli jalǵasyn tabatyn bolady.

Bıylǵy jylǵy UBT qo­ry­tyndysyna toqtalatyn bol­saq, oblystyń orta bally 72,5-ti qurady. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 5,6-ǵa artyp otyr. Sonymen qatar, UBT-nyń qorytyndysy boıynsha eki jyldyq nátıjege taldaý júrgize kele jumysy tómen, eshqandaı ilgerileýshiligi joq mektep basshylarynyń qyzmetke sáıkestigin qarap otyrmyz.

Bıylǵy jyly «Altyn bel­giden» úmitker 1143 tú­lek­tiń 336-y, ıaǵnı 29,4 paıyzy óz bilimderin dáleldedi. Bul ót­ken jyldan 98 «Altyn belgige» ar­tyq. Onyń ishinde, Maqtaaral aý­danyndaǵy B.Momyshuly atyndaǵy mektep-gımnazııasynan 29, M. Dýlatı atyndaǵy úsh tilde oqytatyn mamandandyrylǵan daryndy balalarǵa arnalǵan №8 gımnazııasynan – 15, N.Ońdasynov atyndaǵy Túrkistan aımaqtyq «Daryn» mektep-ınternatynan 10 «Altyn belgi» ıegerleri shyǵyp otyrǵanyn atap ótkenimiz jón bolar.

– О́tken jyly oblysta nebári úsh aýysymda oqıtyn 4-aq mektep bar ekeni aıtylǵan edi. Jaqynda bul san 36-ǵa jetipti. Munyń sebebi nede?

– Iá, ótken jyly oblysta úsh aýysymda oqıtyn 4 mektep bolǵan bolsa, onyń 2-ýiniń máselesi sheshilgen bolatyn. Oblys ákiminiń tapsyrmasymen oblystyń áleýmettik kartasyn jasaý barysynda oblystaǵy úsh aýysymda oqıtyn mektepter men apattyq jaǵdaıdaǵy mektepterdi naqty anyqtaý boıynsha jumystar júrgizildi. Sonyń nátıjesinde búgingi kúni oblysta 48 apattyq jaǵdaıdaǵy, 35 úsh aýysymda oqıtyn mektepter bar ekeni anyqtalyp otyr. Endigi jerde kezeń-kezeńimen jyl saıyn 150 orynǵa deıingi mektepter máselesi aýdandyq bıýdjet esebinen, 300 orynǵa deıin oblystyq bıýdjet esebinen, al 300 orynnan joǵary mektepter respýblıkalyq bıýdjet esebinen sheshiletin bolady.

– Jalpy, demografııalyq dúmpýi kúshti Ońtústikte áli qansha mektep salynýy tıis, qanshasynyń qurylysy jos­parlanyp, bastalyp qoıdy? Oblys boıynsha qansha mektep bar? Mektep salý isine atsalysyp jatqan demeýshiler bar ma?

– Oblysta 1019 mektep ju­mys isteıdi. Onyń 582-i tıptik, 436-y yńǵaılastyrylǵan ǵıma­rat­ta, samannan salynǵan, apatty jáne burynǵy keńse, balabaqsha, maq­ta terimshilerine arnalyp sa­lynǵan ǵımarattar. Bólmeleri tar, sport, akt zaldary, fızıka, hımııa, bıologııa, mýltımedıa kabınetteri jáne sheberhana t.b. joq. Sondyqtan bul mektepterge qosymsha qurylys nemese jańa mektep salýdy qajet etedi. Oblys ákiminiń qoldaýymen osy kúrdeli máseleler óz sheshimin tabýda. Buǵan dálel, sońǵy 3 jylda 119 mektep jáne 15 mektepke qosymsha qurylystar salynyp berildi. Al 2013 jyly 83 bilim nysanynyń qurylysy salynýda, onyń ishinde 55 mektep, 12 balabaqsha, 7 qosymsha qurylys, 7 mekteptiń ǵımaratyn qaıta qurý, 2 kásiptik mektep bar. Qurylys salýǵa atsalysyp jatqan demeýshiler de bar. 2009-2012 jyl aralyǵynda olardyń kómegimen 4 mektep salynsa, 1 mekteptiń ǵımaratyn qaıta qurý jumystary júrgizildi.

– Oblys bilim berý meke­melerin iń qysqa daıyndyǵy qalaı? Qandaı túıitkildi má­se­leler bar bul salada?

– Jańa oqý jylyna 126474,2 tonna kómir josparlansa, búgingi kúnge deıin onyń 40 paıyzy mektepterge jetkizildi. Al kishi qazandyqpen jylytylatyn mekemelerge qajetti janar-jaǵarmaıdyń 53 paıyzy daıyndaldy. Qalǵan qatty otyndardy tamyz aıynyń ishinde tolyq tasymaldaý josparlanǵan. Janar-jaǵarmaıdy kelisimshart boıynsha ydystyń syıym­dylyǵyna qaraı tasymaldaýshy mekeme jetkizip turady.

Áńgimelesken

Oralhan DÁÝIT.

Ońtústik Qazaqstan oblysy.

Lebiz

Bilim men bilikti ushtastyrý mańyzdy

Qazaqtyń uly jazýshysy Muhtar Áýezov «Elmen eldi, halyqpen halyqty te­ńes­tiretin bilim» degen eken. Bilmegenińdi úırený, tá­ji­rıbesimen bólisý, ózge jurttyń ozyq úlgilerin meń­gerý qashanda mańyzdy. Osy rette Nazarbaev zııatkerlik mektepteri bilim berý salasynda respýblıkamyzdyń qaı aımaǵynda bolmasyn pedagog mamandardyń jańa býynyn qalyptastyrý ke­rek­tigin ańǵartty. Qoǵam­da suranys paıda bol­ǵa­n soń, memleket oǵan oń­taı­ly jaǵdaı jasady. Sonyń arqasynda Kembrıdj ýnı­­versıtetimen ózara yn­ty­maqtastyq jasalyp, bilim-biligimizdi art­ty­ryp qaıttyq. Osy jyl­dyń 1-12 shilde kúnderi Uly­brı­ta­nııada «Mektep basqa­rý­­daǵy kóshbasshylyq» ta­qy­rybynda mazmundy dá­rister tyńdadyq. Aǵyl­shyn­nyń beldi ǵalymdary «Kósh­basshylyq jáne koman­da­lyq toptardyń tıim­di­li­gin arttyrý joldary», «Toptyq jumystaǵy kósh­basshylyq», «Tıimdi josparlaýdyń sharttary», «Mek­teptiń damý josparyn jasaý­dyń ereshelikteri» taqy­rybynda mazmundy baıan­damalar jasady. Sarap­tamalyq jumystarǵa negizdelgen trenıngter júrgizdi. Ulybrıtanııada oqýshylar 24 shildege deıin oqıdy ǵoı. Osy jaǵdaıdyń arqasynda mektepterde ótetin sabaqtarda bolyp, kóptegen qyzyqty kezdesýlerge qatysyp qaıttyq.

Ondaǵy mektep ǵıma­ra­t­tarynyń kólemi men ma­terıaldyq-tehnıkalyq deń­geıi erekshe áser etti. De­genmen, sońǵy jyldary elimizde paıdalanýǵa be­rilip jatqan jańa úl­gi­degi bilim ordalarynyń aǵyl­shyn mektepterinen esh kem túspeıtinine de kózimiz jetti.

Aǵylshyn mektepteriniń qurylymdaryna keler bolsaq, bastaýysh sy­­­nyp mektebi, negizgi mek­­­tep jáne joǵary sy­nyptardan turatyn or­ta mektep bolyp jas erek­shelikterine baılanysty bólek-bólek oqytylady eken. Turmysy tómen oqý­shylarǵa áleýmettik qyz­metkerler bekitilgen. Son­daı-aq, balanyń jeke qu­qy­ǵyn qorǵaýda talap kúsh­ti jáne qoǵamdaǵy áleý­mettik teńsizdiktiń aldyn alý maqsatynda kóp qarjy bólinedi. Aǵylshyn muǵalimderi ustaz márte­be­sine saı jumys isteýdi basty ómir qaǵıdasyna aı­naldyrǵany baıqalady. Bul eldegi bilim júıesi úsh negizgi prınsıpterge baǵynady: joǵary deńgeıde toleranttylyq, bilim be­rý úrdisi jeke tulǵalyq bol­mysty damytýǵa baǵyt­tal­ǵan muǵalimderdiń ká­si­bı biliktiligine jaýap­ker­shilik qatań talap etiledi.

Elbasynyń syndar­ly saıasatynyń arqa­syn­da bilim berý salasyn­da úlken jumystar at­qa­ryl­dy. Sondyqtan Ulybrı­ta­nııa­daǵy bilim berý standarttary bizdiń elde de jaqyn bolashaqta oryn alatynyna senemin. Aldaǵy res­pýblıkalyq «tamyz keńesinde» shet jurtta kór­genimdi, oıǵa túıgenimdi or­taǵa salyp, baıandama ja­sa­maqpyn.

Gúljan AIDAROVA,

№3 mektep-lıseıiniń

dırektory.

QYZYLORDA.

Ýaqyt talaby

Ustazdyq joldy qalap, bilim berý sala­syn­da eńbek etip kele jatqanyma shırek ǵa­syr­ǵa jýyqtaǵanmen jańa oqý jyly aldyn­da qashanda tolqýly bolamyn. Jas adam tez jetilmeı me?! Jazǵy demalystarynda oqý­shy­larymyzdyń oı men boı jaǵynan da eseıip kelýi, oqytý úrdisine árdaıym bıiktep otyr­ǵan talap, qaladaǵy jaratylystaný-mate­ma­tıkalyq jáne qoǵamdyq-gýmanıtarlyq kásibı baǵyttarda bilim beretin tanymal oqý ornynyń mártebesin kótere túsýdegi mindet tolqytady.

Bálkim, syrt kózge baıqala qoımas, oqytý men tárbıe isinde mektepterdegi jyldan-jyl­­ǵa jańarýlar jetip artylady. Zaman ta­­lap-talǵamyna saı bilim alýǵa jaǵdaı jasaý­shy ınteraktıvti taqta, kompıýterler, elek­­trondy kórneki quraldar, mýltımedıa kabınetteri qazir eshkimge tańsyq emes. О́zim jetek­shilik etetin oqý uıasy da sondaılyǵymen erekshelenedi. Gımnazııadaǵy bilim berý júıe­sine eksperımentaldy 12 jyldyq bilim be­rý, respýblıkalyq elektrondy oqytý «e-learning» júıesi boıynsha qanatqaqty jobalar, aǵylshyn tilin 1-synyptan bastap oqytý engi­zildi. Oqy­týshylarymyzdyń 85 paıyzy joǵa­ry sanattaǵy ustazdar sanalady.

Shákirtterimizge osy zamanǵy bilim negiz­derin sapaly meńgertýmen birge azamattyq, adamgershilik, tulǵalyq qasıetterin damytýǵa, ulttyq úlgili salt-dástúrlerdi júrekterine sińirýine basa nazar aýdarylady. Buǵan deıin de bul basty másele tutylsa, elimizdiń bedeli men abyroıy asqaqtaı túsýinde ózektiligi odan saıyn óte zor ekeni sony mindetter júktep otyr.

Pedagogtardyń respýblıkalyq tamyz keńesinen kókeıge kóp oılar túıiletini sózsiz. Ustazdar qaýymy qyzmetine jańa serpin berýin tileımin.

Aıman MÝSINA,

Qaraǵandy qalasyndaǵy

№ 92 gımnazııanyń dırektory.

QARAǴANDY.

*Úırenetin úrdis

Muǵalimge arnalǵan ýltrabýk

Astanada Bilim jáne ǵylym mı­nıs­trligi baspasóz ókilderin jańa oqý jylynyń qarsańynda júzege asyp otyrǵan «Muǵalimge arnalǵan ýltrabýk» atty baǵdarlamasymen tanystyrdy. Qazaqstandyq ustazdar qazirgi zamanǵy bul mobıldi kompıýterlerdi paıdalaný arqyly bilim berý barysynda kóptegen artyqshylyqtarǵa qol jetkize alady eken. Zamanaýı qural arqyly pedagogıkalyq sońǵy jetistiktermen tanys bolyp, óz tájirıbelerin de kópshilikke usyna alady. «Muǵalimge arnalǵan ýltrabýk» jobasy QR BǴM-niń 2011 jyly qabyldanǵan «Elektrondy oqytý júıesi» baǵdarlamasyn qoldaýǵa baǵyttalǵan.

– Joba bastapqyda Aq­mo­la, Almaty, Qaraǵandy ob­lystarynda jáne Astana men Almaty qala­la­ryn­da engiziledi. Keıin bul ıgi sha­rany Qazaqstannyń barlyq óńir­lerinde de taratý josparlanýda», – deıdi joba jetekshisi, Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Strategııalyq josparlaý jáne aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalar departamenti bastyǵynyń orynbasary Gúl Júsipova.

Berik SADYR,

«Egemen Qazaqstan».

Astana.