Alynǵan asýlar, kóringen kókjıekter

Astanada elimizdiń ınnovasııalyq damýynyń onjyldyq qorytyndysyn qaraǵan mereıtoılyq forým ótti

Taıaýda Astanada «Innovasııalyq onjyldyq» atty forým ótti. Onyń jumysyna úkimettik organdardyń ókilderi, ulttyq holdıngter men kompanııalardyń damý ınstıtýttarynyń basshylary, bıznes ókilderi, ınnovasııalyq kásipkerlermen qatar, osy baǵytta Qazaqstanmen áriptes elderden arnaıy mamandar men halyqaralyq sarapshylar da qatysty.

Astanada elimizdiń ınnovasııalyq damýynyń onjyldyq qorytyndysyn qaraǵan mereıtoılyq forým ótti

Taıaýda Astanada «Innovasııalyq onjyldyq» atty forým ótti. Onyń jumysyna úkimettik organdardyń ókilderi, ulttyq holdıngter men kompanııalardyń damý ınstıtýttarynyń basshylary, bıznes ókilderi, ınnovasııalyq kásipkerlermen qatar, osy baǵytta Qazaqstanmen áriptes elderden arnaıy mamandar men halyqaralyq sarapshylar da qatysty.

Forým Tehnologııalyq damý jó­nin­degi ulttyq agenttiktiń onjyldyq mereıtoıyna oraılas ótkizilgendikten onyń jumysy elimizdegi sońǵy on jyl ishindegi ınnovasııalyq damýdyń nátıjelerin qorytyndylady. Sonymen qatar, aldaǵy ýaqyttaǵy damý múmkindikterin aıqyndaýǵa umty­lys tanytty. Ony Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligi, jańadan qurylǵan «Báıterek» UBH» AQ qoldaýymen Tehnologııalyq damý jónindegi ulttyq agenttik ótkizdi.

Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri Áset Isekeshev forýmǵa qatysqan qonaqtardy jáne Tehnologııalyq damý jónindegi ult­tyq agenttiktiń qyzmetkerlerin mereı­toılyq belespen quttyqtaı otyryp, osy on jyldyń ishinde Qazaqstannyń ınnovasııalyq damý baǵytynda edáýir sekiris jasap úlgergendigin atap kórsetti. «Osydan on jyl buryn bizdiń elimizde ınnovasııalyq úderis dep aıtýǵa laıyqty eshteme bolmap edi. О́ıtkeni, bizde, eń bastysy, ınnovasııalyq orta bolmady. Onyń qurylymdary qalyptaspaǵan edi. Elbasynyń alǵa qoıǵan mindetterine, bergen tapsyrmalaryna sáıkes biz osyny jasadyq. Eń aldymen osy baǵytta jumys isteıtin memlekettik mekeme dúnıege keldi. Innovasııalyq qurylymdar qalyptastyryldy. Qazir elimizde kóptegen tehnoparkter jumys isteýde. Nátıjeler jaman emes. 2012 jyly 2009 jylmen salystyrǵanda, kásiporyndardyń ınnovasııalyq tehnologııalarǵa shyǵyny 61 mıllıard teńgeden 326 mıllıard teńgege deıin ósti. Innovasııalyq ónimderdiń ishki jalpy ónimdegi úlesi 0,51 paıyzdan 1,25 paıyzǵa deıin artty. О́ń­deý óndirisindegi eńbek ónimdiligi 34 paı­yz­ǵa ósip, bir jumysshyǵa shaq­qanda 51 myń dollarǵa deıin jetti. Innovasııalyq belsendi kásip­oryn­dardyń úlesi 4 paıyzdan 7,6 paıyz­ǵa deıin kóterildi», dedi Áset Isekeshev.

Munymen qosa, Dúnıejúzilik ekono­mı­kalyq forýmnyń básekege qabilettilik jónindegi jahandyq reı­tınginde Qazaqstan óz ornyn nyǵaı­ta túsken. Osy forýmnyń jýyq­taǵy qorytyndysynda elimiz ót­ken jyl­men salystyrǵanda, taǵy bir qa­dam alǵa basyp, álemniń 148 mem­leke­­tiniń ishinen 50 úzdik el qata­ry­na kirdi. Munda ınnovasııalyq damý deńgeıi­mizdiń de jedel jaqsaryp kele jatqan­dy­ǵy atap kórsetilgen. Qa­zaq­stan mine, osy ınnovasııalyq faktor boı­ynsha 19 qadam alǵa basyp, 84-shi oryndy ıelense, «ınnovasııalyq áleý­et» faktory boıynsha 18 qadam alǵa ba­syp, 74-shi orynǵa qadam tiredi. «Jo­ǵa­ry tehnologııalyq ónimderge mem­lekettik satyp alý» boıynsha 13 qa­dam alǵa basyp, 58-shi oryndy ıelendi.

Áset Isekeshev Qazaqstannyń ınno­va­sııalyq baǵyttaǵy damýyna memleket qoldaýynyń kóp kómegi tıgendigin, endi Elbasynyń Qazaqstan-2050 Strategııasy boıynsha aldaǵy damýynda naq osy ınnovasııalyq damýǵa basty basymdyq berilgendigin, bul oraıdaǵy negizgi mindet elimizde ǵylym men bilimniń qatysýymen jumys isteıtin ınnovasııalyq ekonomıka qurý ekendigin atap kórsetti.

Innovasııalyq ıdeıalardy alǵa jyljytýda jaqsy nátıjeler kórse­te bilgen Tehnologııalyq damý jó­nin­degi ulttyq agenttik endigi kezekte jańadan qurylǵan «Báıterek» ulttyq basqarýshy holdıngi» AQ-tyń senimdi basqarýyna berilgendigi belgili. Osy forýmdy júrgizgen jáne «Báıterek» holdınginiń basshysy Qýandyq Bıshimbaevtyń atynan sóz alǵan onyń basqarýshy dırektory ári basqarma múshesi Qanysh Týleýshın «Báıterektiń» alǵa qoıyp otyrǵan maqsattary jóninde baıan­dap berdi. «Tehnologııa jónindegi ulttyq agenttik elimizdegi ınnovasııa salasyndaǵy basty damý ınstıtýtyna aınalyp úlgerdi. Endi biz damý ınstıtýtynyń tıimdiligin arttyrý boıynsha onymen birlese jumystar júrgize otyryp, tıimdi isterdi odan ári jalǵastyratyn bolamyz. Agenttik buryn ǵysynsha osy isterdiń kósh basynda qala beredi», dep málimdedi.

Forýmda «Tehnologııalyq damý jó­nin­degi ulttyq agenttik» AQ dırektorlar keńesiniń tóraǵasy, Halyqaralyq bız­­nes ýnıversıtetiniń prezıdenti, UǴA aka­demıgi Kenjeǵalı Saǵadıev elimiz­degi ınnovasııalyq úderisterdiń damý beles­terin aıqyndaıtyn tartymdy baıandama jasady.

– Elimizdegi ınnovasııalyq damý úderisin úsh kezeńge bólip qarastyrýǵa bolady. Onyń birinshi kezeńi 2003-2009 jyldar aralyǵyn qamtydy. 2003 jyly elimizde osy úderisterdi júıelep, dem beretin «Ulttyq ınnovasııalyq qor» AQ quryldy. Bul kezeńniń negizgi baǵyttary otandyq venchýrlyq qorlar qurý, jobalardy qarjylandyrý, ınnovasııalyq ınfraqurylymdardy qalyptastyryp, damytý boldy. 2009-2011 jyldardy qamtyǵan ekinshi kezeńde atalǵan qor óz aldyna elimizde osy jyldardan bastap, qolǵa alynǵan údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasyn júzege asyrý isine belsene qatysty. Bul kezeńde qor qyzmeti keńeıtildi. Ol endi ınnovasııalyq damý baǵytyndaǵy kásiporyndarǵa aqparattyq taldaý jónindegi kómekter kórsetip, osy baǵyt boıynsha halyqaralyq yntymaqtastyq arnasyn keńeıtýge, ınnovasııalyq qyz­met­terdi nasıhattaýǵa kiristi. Al 2011 jyldan bastalǵan úshinshi ke­zeń­de «Ult­tyq ınnovasııalyq qory» AQ odan ári nyǵaıtylyp, onyń negi­zinde ulttyq agenttik paıda boldy. Innovasııalyq baǵyttaǵy jobalar qarjylandyryldy, elimizdiń jas ınnovatorlaryna kóptegen kómekter kórsetildi, – dep atap kórsetti Kenje­ǵalı Ábenuly.

K.Saǵadıevtiń aıtýy boıynsha, osy onjyldyq belestiń alǵashqy bes jyly qurylymdyq turǵydan qalyptasý baǵy­tynda ótse, sońǵy bes jylda serpindi damý­ǵa qaraı bet buryldy. Munyń nátıjesin myna faktilerden anyq baıqaýǵa bolady. Qazirgi kúni elimizdegi ınnovasııalyq belsendi kásiporyndardyń qatary 2,1 paıyzdan 7, 6 paıyzǵa, ıaǵnı 3,6 ese ósip otyrsa, ınnovasııalyq baǵyttaǵy zertteýler men ázirlemelerge jumsalǵan ishki shyǵyn kólemi 2003 jylǵy 11,6 mıllıard teńgeden 2012 jyly 51,2 mıllıard teńgege deıin, ıaǵnı 4,4 ese óse túsken. Kásiporyndardyń tehno­lo­gııalyq ınnovasııalarǵa shyǵyndaǵan qarjy kólemi 2003 jyly 18,9 mıllıard teńgeni qurasa, 2012 jyly ol 325,6 mıllıard teńgeni qurap, on jyldyń ishinde 17 ese ósken. Eń bastysy, osy aralyqta elimizde shyǵa­ry­latyn ınnovasııalyq ónimder kólemi 2003 jylmen salystyrǵanda 5,8 ese artqan. Innovasııalyq damýdyń naqty nátıjesin bildiretin bul baǵyt boıynsha elimiz qarqyndy alǵa basýda. Máselen, 2011 jyly elimizde shyǵarylatyn ınnovasııalyq ónim­der kólemi 235,9 mıllıard teńgeni qurasa, 2012 jyly ol 379 mıllıard teńgeni qurap, bir jyldyń ózinde 60,6 paıyzǵa kóterildi.

«Tehnologııalyq damý jónindegi ulttyq agenttik» AQ basqarma tóra­ǵasy Aıdyn Qulseıitov ózi basqaryp otyrǵan osy qurylymnyń on jyl ishinde 3 myńnan astam ıdeıalar men jobalardy qarastyryp, onyń 600-ne 18 mıllıard teńge kóleminde naq­ty qoldaý kórsetkendigin jetkizdi. «Búgingi forým bizdiń osy jyldar ishinde jasaǵan jumystarymyzdyń nátıjesin talqylap, qorytyndylaýǵa, ınnovasııalyq úderistiń keleshegin aıqyndaýǵa úlken járdemin tıgizedi. Memleket basshysy aldymyzǵa ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý jóninde órshil de aıqyn mindetter qoıyp otyr. Biz bul iske barlyq kúsh-jigerimizdi jumsaıtyn bolamyz», dedi ol.

Sondaı-aq, osy jıynda Eýro­odaq­tyń Qazaqstandaǵy ókildi­giniń basshysy, elshi Aýrelııa Býshez, «Qazaqstan mashına jasaýshylar odaǵy» birlestiginiń atqarýshy dırektory Temirlan Altaev, Izraıldiń «LN Innovative Technologies» ınkýba­torynyń dırektory Klara Oren, Koreıanyń KISTEP halyqaralyq qarym-qatynas jáne strategııalyq josparlaý departamentiniń dırektory Kım Bongsý, «Almaty jeldetkish zaýyty» JShS dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Marat Bakkýlov, «Romat» dári-dármek kompanııasy» JShS prezıdenti Turarbek Raqysh sóz alyp, ózderindegi jaqsy tájirıbeler jaıynda baıandady, sonymen qatar, baıqalyp otyrǵan problemalardy ortaǵa saldy.

Osydan on jyldaı ýaqyt buryn Úkimet óz otyrysynda elimizdiń ınnovasııalyq damý jóninde arnaıy másele qarap, onyń baǵyttaryn talqylaǵan kezde biz bul otyrystan jazǵan reportajymyzǵa «Barystyń bulqynýy» degen taqyryp qoıǵan edik. Endi on jyldan keıingi osy basqosýdan bizdiń elimizdiń atalǵan baǵyt boıynsha edáýir alǵa jyljyǵandyǵyn, tipti birneshe eselegen kórsetkishterge qol jetkizgendigin bildik. Onyń ústine elimiz jalpy ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵyt boıynsha alǵa basyp, elimizdegi eń damyǵan 50 eldiń qataryna kirip otyr. Bul – Elbasynyń alǵa qoıǵan strategııalyq maqsatynyń sátti oryndalýynyń bir kórinisi.

Suńǵat ÁLIPBAI,

«Egemen Qazaqstan».