Is-shara Qazaqstannyń Fransııadaǵy Elshiligi jáne BUUDB-men birlesip "Halyqaralyq jasyl tehnologııalar jáne ınvestısııalyq jobalar ortalyǵy" KeAQ (IGTIC) onlaın-formatynda uıymdastyryldy. Qazaqstandaǵy ekonomıkalyq josparlaý prosesine ekologııalyq menedjment jáne tabıǵı resýrstardy basqarý aspektileriniń qanshalyqty tıimdi biriktirilýi, perspektıvada ekonomıkanyń ósýine sonshalyqty eleýli yqpal etetin bolady.
Osyǵan baılanysty turaqty "jasyl" ósýge ınvestısııalaý úshin qajetti qarajatty jumyldyrý máseleleri birinshi kezekte tur. Qazaqstannyń "jasyl" ekonomıkaǵa kóshýi jónindegi tujyrymdamada tıisti ınvestısııa shamamen $3-4 mlrd nemese jylyna JIО́ shamamen 1% shamasynda dep baǵalanady. Bul qarajattyń negizgi bóligi osyndaı qarjylandyrýdy qamtamasyz etýdiń halyqaralyq standarttaryna sáıkes jeke sektor arqyly tartylýy múmkin. Qazirgi ýaqytta Qazaqstanda «jasyl» tehnologııalar naryǵy qalyptasý satysynda tur jáne jandandyrýdy talap etedi.
Green Talks-ty asha otyryp, Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar vıse-mınıstri Ahmetjan Pirimqulov ony damytý úshin elimizde birinshi kezekte tıisti zańnamalyq jáne normatıvtik bazany qabyldaýdy qamtıtyn memlekettik qoldaý qajet ekenin atap ótti. Jańartylatyn energııa kózderi (JEK) týraly zańnyń arqasynda qazir respýblıkada bul naryq damyp keledi. 2019 jyldyń sońyndaǵy jaǵdaı boıynsha Qazaqstanda jalpy belgilengen qýaty 1030 MVt bolatyn 90 JEK obektisi jumys istedi, munyń ózi bir jyl burynǵy – 531 MVt-ǵa qaraǵanda eki ese kóp.
Jalpy "jasyl" tehnologııalardy damytý aýyl sharýashylyǵy, kólik, qurylys jáne basqa da sektorlardy qosa alǵanda, qazirgi ýaqytta ázirlenip jatqan QR Ekologııalyq kodeksiniń jańa redaksııasynda kózdeledi. Ahmetjan Pirimqulov atalǵan sektordy memlekettik qoldaý tetikteri kóp jaǵdaıda qosa qarjylandyrý, jeńildikti kredıtter, kredıtter boıynsha paıyzdyq mólsherlemeni sýbsıdııalaý jáne "jasyl" oblıgasııalar boıynsha kýpondyq mólsherlemeni qoldaný sııaqty "jasyl" qarjylandyrýdyń ártúrli quraldaryn qoldaný arqyly naqty "jasyl" jobalarǵa taralýy tıis ekenin atap ótti. Is-sharanyń moderatory bolǵan Halyqaralyq jasyl tehnologııalar jáne ınvestısııalyq jobalar ortalyǵy Basqarma Tóraǵasynyń orynbasary Dáýlet Ábilqaıyrovtyń aıtýynsha, Ekologııalyq kodeksiniń jańa redaksııasyn talqylaý sheńberinde IGTIC Ortalyqtyń qatysýymen ázirlenetin "jasyl" jobalardy jikteýdiń biryńǵaı júıesi – iri jobalardy ınvestısııalaýdyń qoldanystaǵy tetigine olardyń "Jasyl Taksonomııa" ekologııalyq talaptarǵa (shekti mánderge) sáıkestigin tekserý elementin engizýdi usyndy.
Budan basqa, IGTIC jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń satyp alý rásimderinde jáne memlekettik satyp alýlarda shartty jeńildikter berý esebinen Qazaqstan kásiporyndarynda «jasyl» tehnologııalardy qoldanýdy yntalandyrýdy usynady. Germanııanyń Turaqty jáne jasyl qarjylandyrý klasteriniń bas dırektory, sondaı-aq Frankfýrt qarjy jáne menedjment mektebi janyndaǵy klımatty qarjylandyrý jáne turaqty energetıka jónindegi IýNEP ortalyǵyn basqaratyn Karsten Lıoffler "jasyl" transformasııa týraly aıta kele, mundaı jobalardy ınvestısııalaýdy qamtamasyz etýdegi qarjy sektorynyń mańyzdy rólin atap ótti.
Onyń aıtýynsha, "jasyl" qarjylandyrýdy tartý túsinikti jáne qoljetimdi bolýy úshin "Jasyl Taksonomııany" ázirleý qajet. О́z kezeginde, EYDU qorshaǵan ortany qorǵaý jónindegi dırektorattyń "jasyl" ósý jáne jahandyq qatynastar departamentiniń basshysy Kýmı Kıtamorı turaqty jáne tómen kómirtekti damýǵa kóshýdiń mańyzdylyǵyna toqtalyp, Qazaqstan men Ortalyq Azııa aımaǵyndaǵy jasyl ósý, qarjy jáne ınvestısııalaý saıasatyn ilgeriletý boıynsha baǵdarlama týraly aıtyp berdi.
Halyqaralyq energetıkalyq agenttiktiń (HEA) atqarýshy dırektory orynbasarynyń mindetin atqarýshy jáne Strategııalyq bastamalar ofısiniń Basshysy Deıv Týrk HEA daıyndaǵan CoVid-19 keıin 2023 jylǵa deıin turaqty qalpyna keltirý jospary týraly aıtyp berdi. HEA baǵalaýy boıynsha, Josparǵa jumsalatyn shyǵyndardyń jalpy qajettiligi kelesi úsh jyl ishinde jylyna shamamen $1 trln quraıdy: bul álemdik JIО́-niń 0,7%-ǵa jýyǵy. Parnıktik gazdarǵa qatysty ol búkil álemde CO2 tikeleı ónerkásiptik shyǵaryndylary 2018 jyly 0,6%-ǵa tómendegenin atap ótti.
О́nerkásiptik óndiristiń boljamdy ósýine qaramastan, shyǵaryndylar 2030 jylǵa qaraı jylyna 1,2%-ǵa tómendeýi tıis. Energııa tıimdiligin arttyrý, otynnyń jańartylatyn túrlerin qoldaný, sondaı-aq kómirtekti basqarý men saqtaýdy qosa alǵanda, tómen kómirtekti tehnologııalardy zertteý jáne óristetý sheshýshi mánge ıe bolyp otyr. Astana halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń (AHQO) Green Finance Intelligence dırektory Aıgúl Qusalıeva atap ótkendeı, búginde búkil álemde "jasyl" qarjylandyrýdy tartýdyń basym tásilderiniń biri "jasyl" oblıgasııalar bolyp tabylady. AHQO QR Ekologııalyq kodeksine "jasyl kredıtteý" jáne "jasyl oblıgasııalar" sııaqty jasyl qarjylandyrý quraldaryn paıdalanýda bıznesti ekonomıkalyq yntalandyrý sharalaryn naqtylaýǵa baǵyttalǵan túzetýlerdi usyndy. Usynylǵan túzetýler qataryna: "jasyl qarjylandyrý" anyqtamasy, beriletin kredıtter boıynsha syıaqy stavkasyn sýbsıdııalaý jáne "jasyl" oblıgasııalar boıynsha kýpondyq syıaqy stavkasyn sýbsıdııalaý kiredi.
"Jasyl" qarjylandyrý naryǵy men "jasyl" tehnologııalardy qoldaýdyń tıimdi júıesin qurý úshin Ulttyq Bank tarapynan qarjy sektorynyń retteýshisi retinde, sondaı-aq Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi men QR Energetıka mınıstrligi tarapynan "jasyl" naryqtyń negizgi úılestirýshileri retinde belsendi kóshbasshy pozısııa talap etiledi.
Moderatordyń aıtýynsha, Qazaqstanda "jasyl" jobalardy qarjylandyrýǵa halyqaralyq qarjy uıymdary men sheteldik ınvestorlar qatysa alady. Ekologııalyqtyń halyqaralyq ólshemderin eskere otyryp, "jasyl" qarjylandyrýdyń tıimdi júıesin qurý sheteldik "jasyl" qorlarǵa jol ashý.
Negizgi talap – "jasyl" qarjylandyrýdyń qazaqstandyq júıesi barynsha ashyq, al qarjy quraldaryna qoıylatyn talaptar-sheteldik ınvestorlarǵa túsinikti bolýy tıis. Green Talks qatysýshylary, olardyń ishinde memlekettik jáne jeke mekemelerdiń, sondaı-aq qarjy sektorynyń ókilderi boldy, "jasyl" tehnologııalar men "jasyl" ınvestısııalar naryǵynyń sońǵy damý úrdisterin tereńirek zerdeleýge nıet bildire otyryp, "jasyl" qarjylandyrýdy damytý qazaqstandyq qarjy sektorynyń múddelerine saı keledi dep kelisti, óıtkeni onyń turaqtylyǵyn arttyrýǵa yqpal etedi jáne IGTIC uıymdastyrǵan onlaın-alańdaǵy osyndaı talqylaýlardyń bolashaqta da jalǵasatynyna senim bildirdi.
