«Erdiń isi – erlik» demekshi, eldiktiń jolynda qaısarlyq kórsetken qaharmandar az emes. Solardyń biri – abyroıly ardager, respýblıkalyq dárejedegi derbes zeınetker, ǵalym-zootehnık Zeken Ádilbekov edi. Keıipkerimiz Zeken Ýalhanuly 1925 jyly burynǵy Semeı oblysy Aqsýat aýdanynyń Aqjaılaý aýylynda dúnıege kelgen. Ákesinen erte aıyrylǵan ol eńbekke qabyrǵasy qatpaı aralasyp, 10 jasynan ujymsharda jumys isteı bastaǵan. 1926 jyly jubaıy qaıtys bolǵan soń anasy balalaryn bir ózi baǵyp-qaǵyp, qanattyǵa qaqtyrmaı, tumsyqtyǵa shoqyttyrmaı ósirgen. Onyń ústine ol kezderdegi asharshylyq ta jurtshylyq úshin óte aýyr kezeń bolǵany belgili.
Aıtýynsha, sheshesi kedeı otbasynan shyqqan kórinedi. Al ákesi aýqatty jerdiń balasy bolǵan, kózi tirisinde basshylyq qyzmet atqarǵan. Atasy Ádilbek aqsaqal da el-jurtqa syıly bolypty. Tipti II Nıkolaı patshanyń kezinde erekshe bas kıimmen marapattalypty. Ony Zeken Ýalhanulynyń otbasynda «taqııa» dep atap ketken eken.
Talaı jannyń ómirin jalmaǵan qundy qyrǵynnyń oty laýlap turǵan kezde bozbala Zeken 1942 jyly 17-ge tolysymen óz erkimen maıdanǵa attanady. Frýnzedegi jaıaý ásker ýchılıshesinde oqyp, 1943 jyly Harkov mańynda urysqa kirisedi.
Bul jerde keskilesken qandy shaıqastardyń bel ortasynda júrip, talaı qarýlasynan aıyrylyp, birneshe ret jaraqat alǵan. 1944 jyldyń maýsym aıynda áýe desanty brıgadasy Karel maıdanynda qaıta jasaqtalyp, jaýynger Ádilbekov barlaý vzvodyna, keıin barlaý polkine aýystyrylady. Reseı, Ýkraına, Belorýssııa, Vengrııa sııaqty birqatar eldi azat etý shaıqasyna qatysqan ol birde qatty jaralanyp, II toptaǵy múgedek bolyp qalady. Sodan 1945 jyldyń qarasha aıynda saptaǵy qyzmetke jaramsyz dep tanylyp, jeltoqsan aıynda elge oralǵan.
Soǵystan keıingi jyldary aýpartkom nusqaýshysy, bólim meńgerýshisi, partııa uıymynyń hatshysy qyzmetterin abyroımen atqarǵan.
Sóıtip júrgende oǵan joǵarǵy bılik tarapynan organda qyzmet isteýge usynys bolady. Alaıda Zeken Ýalhanuly óziniń týǵan jerin túletýge úles qosqysy keledi. Degenmen jerlesteri oǵan: «Sen baıdyń balasysyń. Saǵan mundaı jumystar jaraspaıdy. Joǵary qyzmet usynylyp, múmkindik týyp turǵanda ketip qalǵanyń durys», deıdi. Biraq Zekeń kindik kesip, kir jýǵan jerin tastap, alysqa ketpeıdi. Kolhozda qara jumysshy bolyp bastaıdy. Basynda qıyn bolǵanmen, ár isine tııanaqtylyqpen qaraıtyn onyń adal eńbegi arqasynda birtindep qyzmeti joǵarylaıdy.
Keıin Kalının atyndaǵy kolhozdyń tóraǵasy (1962-1968), «Baqty» sovhozynyń dırektory (1968-1977), Lenın atyndaǵy (1977-1982) jáne «Krasnye gornye orly» (1982-1985) kolhozdarynyń tóraǵasy bolǵan.
Aýdandyq partııa komıtetiniń nusqaýshysy, iri kolhozdarda partııa uıymynyń hatshysy, sondaı-aq birqatar sharýashylyqtarda basshy bolyp turǵan kezderde sol aýyldarda jańa tıpti mektepter men Mádenıet úılerin jáne basqa da áleýmettik nysandardy salýda asa iskerlik tanytqan.
El ishinde qurmetke bólengen Zeken Ýalhanuly memlekettik marapatqa da kende emes. Uly Otan soǵysy kezinde «Erligi úshin» medalimen, I dárejeli «Otan soǵysy» ordenimen jáne basqa da 17 medalmen, Joǵarǵy bas qolbasshynyń alǵys hattarymen marapattalǵan. Beıbit zamandaǵy berekeli eńbegi úshin «Eńbek Qyzyl tý», «Qurmet belgisi» ordenderiniń ıegeri atandy. 2003 jyly egemen elimizge sińirgen eńbegi eskerilip II dárejeli «Dostyq» ordenimen nagradtaldy.
Uzaq jyldardaǵy eline sińirgen eńbegi laıyqty baǵalanyp, 2001 jyly Zeken Ýalhanulyna Úrjar aýdanynyń «Qurmetti azamaty» ataǵy berildi.
Zeınetkerlikke shyqqannan keıin de qoǵam ómirinen shet qalmaǵan qadirli qarııa Almaty qalasy Almaly aýdandyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy qyzmetin jemisti atqarǵan.
«Bastan ótkergen shaıqastardy, jan alysyp, jan berisken sátterdi, qarýlastarymdy eshqashan umytpaımyn. Soǵysta talaı qımas dostarymnan aıyryldym. Olardyń bári el úshin, jer úshin, keleshek urpaq úshin erlikpen qaza tapty. Qazirgi beıbit zaman úshin, Otan úshin óz jandaryn pıda etti. Eshqaısysy esten ketpeıdi», dep soǵys kezindegi sátterin erekshe tebirenispen eske alýshy edi.
2018 jyldyń 6 jeltoqsanynda izgi júrek soǵýyn toqtatyp, Zeken Ýalhanuly 93 jasynda o dúnıelik boldy. Eger kózi tiri bolsa, 15 qyrkúıek kúni 95 jasqa tolar edi. Peıishte nury shalqysyn.
Zeken Ýalhanuly dúnıeden ótkennen keıin «О́mirimniń shyndyǵy» atty estelikteri toptastyrylǵan kitaby jaryq kórdi. Onda Zeken aǵamyzdyń óziniń ómir jolyndaǵy kórgen-bilgenderi men kóńilge túıgenderi keńinen baıandalady.
«Adam urpaǵymen myń jasaıdy» demekshi, aqsaqaldyń sońynda 4 balasynan taraǵan 8 nemeresi, 9 shóberesi qaldy. Ulaǵatty áýlettiń balalary búginde el ekonomıkasynyń damýyna eleýli úles qosyp, túrli salada qyzmet atqarýda.
