«Tárbıe tal besikten bastalady» desek, otbasyndaǵy urpaq tárbıesi esh ýaqytta qoǵamdy beıjaı qaldyrǵan emes. Turmystyq zombylyqta kóbine zardap shegetin áıelder men jas balalar. Zań turǵysynan da birqatar ózgerister engizilgen. Otbasynyń shyrqyn buzyp, aıqaı-shý shyǵarǵany, qol jumsaǵany dáleldengen qujattary bolsa, ákimshilik jazaǵa tartýmen qatar, qamaqqa alý qarastyrylǵan.
Balalar óz úıinde, mektepte jáne basqa da qoǵamdyq mekemelerde kúndelikti qatygezdikpen jáne zorlyq-zombylyqpen ushyrasyp otyrady. Alaıda, osy kezge deıin qoǵam bul máselege zeıin qoıǵan emes. Bala úshin ata-anasynyń úıi árqashan eń qaýipsiz jer bola bermeıtinin aıǵaqtaıtyn faktiler jıi kezdesedi. Zorlyq-zombylyqtyń úıde, otbasy ishinde kórsetilýi kózge túse qoımaǵandyqtan, kóp jaǵdaıda jyly jabylyp qalady, ıaǵnı moıyndalmaıdy. Bul otbasynyń basqa músheleri sııaqty qorǵalý quqyǵy bar jannan góri, ata-anasynyń menshigi retinde qalyptasýdyń saldarynan bolady. Dórekilik, kúsh kórsetý, adamnyń baǵyt-baǵdaryn ózgerý, zorlyq-zombylyqtyń damýyn jáne qylmystyq áreketti týdyrady. Nátıjesinde óz-ózine qol jumsaýǵa nemese bala taǵdyrynyń buzylýyna ákelip soǵady.
2020 jyldyń 12 maýsymynda Batys Qazaqstan oblystyq qylmystyq ister jónindegi mamandandyrylǵan aýdanaralyq sotymen qylmystyq is qaralyp, sot tergeý barysynda anyqtalǵandaı, turǵylyqty mekenjaıy joq azamat, esimin de ataýǵa tatymaıtyn tulǵa ógeı ul-qyzyna birneshe jyldar boıy zorlyq-zombylyq kórsetip kelgen, ıaǵnı, kórineý jas balaǵa qatysty kúsh qoldanyp jáne ony qoldaný qaterin tóndirip, jábirlenýshiniń dármensiz kúıin paıdalanyp, birneshe ret seksýaldyq sıpattaǵy ózge de áreketterdi jasaǵan.
Joǵaryda kórsetilgen qylmystyq áreket seksýaldyq zorlyq-zombylyq túrinde ıaǵnı, adamnyń jynystyq tıispeýshiligine nemese jynystyq erkindigine qaýip tóndiretin quqyqqa qarsy qasaqana is-áreket, sondaı-aq kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty seksýaldyq sıpattaǵy is-áreketter bolyp tabylady.
О́kinishke qaraı, búgingi bizdiń qoǵamda seksýaldyq zorlyq-zombylyqtan basqa, kúsh kórsetý zorlyq-zombylyǵy, psıhologııalyq zorlyq-zombylyq, ekonomıkalyq zorlyq-zombylyq túrleri beleń alyp, zaman indetine aınalýda.
Anargúl AHONOVA,
Qylmystyq ister jónindegi mamandandyrylǵan aýdanaralyq sotynyń bas mamany
Batys Qazaqstan oblysy
