Búgingi kúni respýblıkada yntymaqty, bazalyq jáne jınaqtaýshy zeınetaqy tólemderin qamtıtyn úsh deńgeıli zeınetaqy júıesi qalyptasqan. Zeınetaqynyń jıyntyq mólsheri eńbek ótiline baılanysty bolyp keledi.
Yntymaqty zeınetaqylar júıesi birtindep joıylyp jatqany belgili, óıtkeni olardy taǵaıyndaý kezinde 1998 jylǵy 1 qańtarǵa deıin, ıaǵnı jınaqtaýshy júıe engizilgenge deıin jınaqtalǵan eńbek ótili eskeriledi.
Osyǵan baılanysty mindetti zeınetaqy jarnalary esebinen qalyptasqan jınaqtaýshy zeınetaqynyń róli artady (zeınetaqy jarnalaryn aýdarý kezeńi men mólsheri neǵurlym kóp bolsa, onyń mólsheri de soǵurlym joǵary bolady).
Bazalyq zeınetaqy zeınetaqy júıesine qatysý ótiline baılanysty (1998 jylǵa deıin de, osy kúnnen keıin de) eń tómengi kúnkóris deńgeıiniń 54%-ynan 100%-yna deıingi mólsherde zeınetkerlik jasqa jetken barlyq azamattarǵa beriledi. Iаǵnı, azamat neǵurlym uzaq jumys istese, bazalyq zeınetaqysynyń mólsheri soǵurlym joǵary bolady.
Qartaıǵanda barabar zeınetaqy tólemderin alý úshin zeınetaqy jınaqtarynyń jetkilikti kólemin qamtamasyz etý úshin 2014 jyly bekitilgen Qazaqstan Respýblıkasynyń zeınetaqy júıesin odan ári jańǵyrtýdyń 2030 jylǵa deıingi tujyrymdamasynda 2018-2027 jyldar aralyǵynda áıelder úshin zeınetke shyǵý jasyn jyl saıyn 6 aıǵa birtindep arttyrý kózdelgen.
Bul rette qazirgi ýaqytta zeınetkerlikke erte shyǵý boıynsha jeńildikterge quqyǵy bar áıelderge zeınetaqy jasyn kóterýdiń qatysy joq:
– 5 jáne odan da kóp bala týǵan (asyrap alǵan) jáne olardy segiz jasqa deıin tárbıelegen áıelderge – 53 jasta;
– Semeı ıadrolyq synaq polıgonynyń tótenshe jáne eń joǵary radıasııalyq qater aımaqtarynda 1949 jylǵy 29 tamyz ben 1963 jylǵy 5 shilde aralyǵyndaǵy kezeńde keminde 5 jyl turǵan áıelder – 45 jasta.
Áıelder úshin jumys istemeıtin ananyń jas balalaryn baǵyp-kútken, biraq árbir bala 3 jasqa tolǵanǵa deıin, jalpy alǵanda 12 jyl shegindegi ýaqyty zeınetaqy taǵaıyndaý úshin eńbek ótiline esepteledi degen jeńildik saqtalǵan.
Sonymen qatar, azamattar BJZQ-da zeınetaqy jınaqtary jetkilikti bolǵan jaǵdaıda zeınetaqy annýıtetine (zeınetkerlik jasqa tolǵanǵa deıin zeınetke shyǵý) quqyqty paıdalana alady. Zeınetaqy annýıteti 55 jastaǵy erler úshin, áıelder úshin – 51,5 jasta belgilengen. Zııandy eńbek jaǵdaılarynda jumys isteıtin azamattar zeınetaqy annýıtetin 50 jastan bastap paıdalana alady.
Qazaqstanda belgilengen zeınetkerlik jas halyqaralyq jáne otandyq sarapshylar júrgizgen zertteýlerdiń nátıjeleri men uzaq merzimdi aktýarlyq boljamdarǵa negizdelgen. QR-daǵy zeınetkerlik jas halyqaralyq tájirıbege jáne álemdegi qalyptasyp otyrǵan ekonomıkalyq jáne demografııalyq jaǵdaıǵa sáıkes keledi.
Azamattardan jalǵan aqparatqa nazar aýdarmaýdy jáne aqparatty tek resmı kózderden ǵana alýdy suraımyz.
Jalǵan aqparatty taratý zań boıynsha jazalanatynyn eske salamyz.
