Bizdiń keıipkerimiz Lázzat Súleımen jyr dúldúli Ilııas Jansúgirov «...keýdeń asqar, aıaǵyń kól, qońyń qum» dep sulýlyǵyn sýrettegen jer jannaty – Jetisýdyń shuraıly bir pushpaǵy kıeli Aqsý topyraǵynda týyp-ósti. Aýylynyń aty – Altynaryq. Sirá, bul eldi mekenniń irgesinen iri bolmasa da, aqpa-tókpe aqyndarymyz ásirelep aıtatyndaı «sýy kúndiz kúmis, túnde altyn bolyp aǵatyn» ózenderdiń biri ótetin bolsa kerek. Jaǵasyn jaılaǵan mal-jannyń ózegine ómir nárin júgirtse sý baǵasy altynmen para-par bolmaı qaıtsin.
Jalpy, tegine tartpas jan ıesi kemde-kem. Aqyldy babalarymyz aıtqandaı «Uıada ne kórseń, ushqanda sony ilesiń», «Kórgeni jaqsy kósh bastar», «Tárbıe basy – tal besik» jáne taǵysyn taǵylar bolyp jalǵasatyn taǵylym támsilderi taýsylyp bitpeıdi. Tek solardan tálim ala bil.
Otbasylyq ónege turǵysynan ol o bastan-aq oljaly boldy. О́zi maqtanyp aıtatynyndaı, muny alaqandaryna salyp aıalap, baqandaı bes kempir baqty. Jaısań minezdi jaryqtyqtardyń árqaısysy bir-bir akademııa eken-aý búgingi kúnniń bıiginen baǵamdap kórse. Ásirese, Umsynaı ájesiniń erminezdiligi esinde erekshe qalyp qoıypty. Adýyndy keıýanadan aýyldyń úlken-kishisi kádimgideı ımenetin. Abysyndarynyń aıtýyna qaraǵanda, jas kúninen-aq namystyń naızasyn úkilep ustaǵan kórinedi. Birde áıel bitken esik aldyndaǵy tal-terektiń saıasynda áńgime-dúken quryp otyrmaı ma. Sodan aýyldyń bir tusynan aıqaı-shý shyǵady. Sóıtse, áldebir toıdan keıin ábden jelikken jigit-jeleń kókpar tartyp júrip qyrdaǵy qıqýlasqandary azdaı, qyzdy-qyzdymen aýyl ishine kirip ketipti. Altynaryqtyń aqjaýlyqtylary bul qyzyqtan qalaı qur qalsyn, bári eleń etedi, árıne. Onyń ústine osynaý alaman-tasyrdyń ortasynda biriniń kúıeýi, biriniń baýyry, biriniń balasy júrse, qaıdan qalys qalady. Baıqaýlarynsha kórshi aýyldyń kókparshylary bel alyp barady. Aýyldas azamattar aq ter, qara ter bolyp qansha tyrysqandarymen kóz qurttaryna aınalǵan kók serke taqymdarynda turaqtar emes. Sony kórip «jyny» kelgen Umsynaı óziniń ekiqabat ekenin umytyp beldeýdegi atqa mine sala salyp-uryp dodaǵa kiripti. Sonymen qoıshy, tamam erkek talasa tartqan kókpardy kóp uzatpaı aýyldaǵy abyroıly aqsaqaldyń aýlasyna sylq etkizip tastaı salypty.
Bul kisiniń keıin, jasy ulǵaıǵan shaǵynda aýyldarynyń irgesine shatyrlaryn tigip tastap, mańaıdaǵy maldy urlap, ile-shala izdep barǵan ıelerin taıaqqa jyǵyp tasyr minez tanytqan syǵan tabory baronynyń basyn jara jazdap, jappaı kóshirip jibergenin jerlesteri áli kúnge deıin ańyz qylady.
Naǵashy jurty da Qapaldyń oqyǵan-toqyǵany mol, kózi ashyq, kókiregi oıaý áýletinen-tuǵyn. Altyn, Darıǵa apalary erke jıenniń tóbesinen qus ushyrmaı áspetteıtin. Taý qoınaýyndaǵy tabıǵaty tamyljyǵan Qońyr aýylyndaǵy sol týystarynyń qolynda turyp oqyǵany da oıyna jıi oralady.
О́ziniń áke-sheshesi de ónegeli jandar edi. Qatarlarynan qara úzip, adamı asyl qasıetterimen aınalasyndaǵylardyń qurmetine bólene bildi. Qan maıdannan qaıtpaǵan maıdangerdiń marǵasqa uly Jańylys Súleımenov «Qarakemer» keńsharynda ǵana emes, búkil Aqsý aýdanynda jaqsy aty shyqqan jampoz boldy. Ekken qyzylshasy eseleı ónim berip, eńbegi jandy. Omyraýyna orden, medal qadalyp, Máskeýdegi halyq sharýashylyǵy jetistikteriniń kórmesine qatysty. Sharýashylyqtyń úlken bólimshesin basqaryp, qaraýyndaǵy halyqty ıgi isterge jumyldyrdy. Adaldyqtyń adal jibin attamaı, aınymas abyroı jınady.
– Otynyń aldy, sýynyń tunyǵyndaı tulaboıy tuńǵyshy bolǵandyqtan ba, meni janynan tastamaıtyn. Keıde keńsesine baram. Tórde tóbe bıdeı bolyp jınalys ótkizip otyrǵan ákemdi kórgende kóńilim kókke órlep, keýdemdi maqtanysh sezimi kerneıtin. Jınalǵandar tyrp etpeı, tapsyrmasyn tyńdaıdy. Sondaı sátterde maǵan odan aqyldy adam joqtaı kórinetin. Eger meniń boıymda elge unamdy qandaı da bir qasıetter qylań berse osy otbasylyq úlginiń áserimen qalyptasqan shyǵar. Sheshem Turataı da kórgendi jerdiń qyzy edi. Jatqan jerleri jaryq bolsyn, – dep eske alady Lázzat Jańylysqyzy áńgimesin áriden bastap.
Qarshadaıynan belsendi qareketshildigimen tanylǵan Lázzat mektep tabaldyryǵyn attaǵannan alǵyrlyǵymen erekshelendi. Sabaqty úzdik oqydy, qoǵamdyq jumystarǵa da aıanbaı atsalysty. Ozat oqýshy orta jolda qalsyn ba, kámelettik attestat qolǵa tıisimen arman qýyp Almatyǵa attandy. Baǵy janyp, baly jetip Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıka ınstıtýtynyń matfagyna tústi. Kóp keshikpeı kózge túsip, fakýltettiń komsorgy atandy. Ult aspaptar orkestrin quryp, joǵary oqý oryndary arasyndaǵy stýdenttik festıvalderde ónerleri órge júzdi.
Muǵalimdik dıplom alyp, týǵan jerge tý tikti. Aýdan ortalyǵy Jansúgirov kentindegi Chapaev atyndaǵy orta mektepke ornalasty. Jetkinshekterge jetekshilik etýdegi jetistikterimen joǵary jaqtaǵylardyń nazaryna ilikti. Uzyn sany 250 balany eńbek jáne tynyǵý lagerine bastap baryp, uıymdastyrýshylyq qabiletimen basshylyq qyzmetke beıimdiligin baıqatty.
Jarııalylyq pen demokratııa jalaýy jelbiregen qaıta qurý tusta jalyndy jas Aqsý aýdandyq komsomol komıtetiniń birinshi hatshysy bolyp saılandy. Sol ýaqyttyń úrdisimen komsomol-jastar brıgadalaryn qurýǵa, qoǵamdy qursaýlaǵan totalıtarlyq tońyn jibitýge, keıingi tolqyn sanasyn saryjurt qylǵan sosıalızm sarqynshaqtarynan aryltýǵa kóp kúsh jumsady. Jetisý ólkesiniń ónegeli órenderi sapynda VLKM-niń HH sezine delegat retinde qatysyp qaıtty.
Keńes ókimetiniń keregesi sógile bastaǵan 91-nshi jyly Máskeýge KOKP Ortalyq Komıteti janyndaǵy Joǵary partııa mektebine jiberildi. Oqý bastala bergende Odaqtyń shańyraǵy ortasyna túsip, kompartııa tarady. Reseı jaǵy burynǵy odaqtas respýblıkalardyń ókilderin oqytqysy kelmeıtindeı syńaı tanytty. Buǵan kelispegen shetjerlik tyńdaýshylar narazylyq bildirip kóshege shyqty. Sol «búlikshil» toptyń arasynan Lázzat ta tabyldy. Tipti «kóterilis» basshylarynyń biri esebinde Máskeý meriniń birinshi orynbasary Iýrıı Lýjkovtyń qabyldaýynda bolǵanyn qaıtersiń. Aqyry atalmysh partııa mektebi Reseı memlekettik áleýmettik ınstıtýtyna aınalyp, aıaq astynan sheteldikter qataryna qosylǵan keshegi otandastar oqýlaryn osynda jalǵastyratyn bolyp sheshildi.
Máskeýde birge oqyǵan qurbylarynyń áńgimesinen uqqanymyz, sýperbelsendi Súleımenova munda da jolynan jyǵylyp, jorǵasynan jańylmapty. Oqýda ozattyǵy óz aldyna, baıaǵyda RSDRP-nyń III sezinde kún kósem Lenın sóz sóılegen aýdıtorııada ótken stýdentterdiń konsertinde aıdy aspanǵa bir-aq shyǵarypty. Oqıǵa bylaısha órbigen eken. Árbir respýblıkanyń ónershil órenderi kezegimen sahnaǵa kóterilip, ulttyq ánderin salyp, bılerin bılep, máre-sáre bolyp jatady. Biraq qazaqtar qozǵala qoımapty. Osy olqylyqtyń ornyn toltyrmaq nıetpen Lázzat ortaǵa qalaı shyqqanyn bilmeı qalady. Aldymen, «Gaýhartasty» ańyratyp, artynan orystyń halyq áni «Prıahany» áýeletip, kórermenniń kózaıymyna aınalady. Bul Lázzattyń ınstıtýttaǵy tanymaldylyǵyn arttyryp, oqýdy oıdaǵydaı aıaqtaýyna septigin tıgizgen sııaqty.
Oqýdan oralǵan soń, L.Súleımen Taldyqorǵan oblystyq jastar komıtetine jetekshilik jasady. Sóıtip Táýelsiz Qazaqstannyń erikti uldary men kórikti qyzdaryn tárbıeleýge, táýelsizdik ıdeıasyn qalyptastyrýǵa, uıqydaǵy ulttyq sanany oıatýǵa, egemendiktiń eleń-alańyndaǵy keıbir kertartpalyqtarymen kúresýge bar bilimi men jyldar boıy jınaqtaǵan tájirıbesin jumsady. El eńsesin tikteý jolynda ter tókti. Onyń qaıratkerlik jolynyń qalyptasýyna J.Nurmuhametov, B.Saqaýova, G.Táńirbergenova, V.Osıpov, B.Qorǵanbaev, K.Túmenbaeva, Q.Jazylbekova, N.Qylyshbaev, Z.Moldabaeva jáne basqa Jetisýdyń jaqsy jaısańdary ıgi áserin tıgizdi.
Eńbek jolyn azattyǵymyzdyń aıǵaǵyndaı Astanada jalǵastyrǵan Lázzat Jańylysqyzy biraz ýaqyt Til komıtetinde jumys istep, memlekettik tildiń mártebesin kóterýge at salysty. Ony elordadaǵy ana tilimizdiń ahýalyna baılanysty «Astana aqshamy» gazetinde jarııalanǵan suhbaty kózi qaraqty kópshilik tarapynan edáýir rezonans týdyrǵany esimizde. Sondaǵy atap kórsetilgen kóptegen kemshilikterge qatysty qala ákimdigi tıisti sheshim qabyldaǵanyn da umyta qoıǵanymyz joq.
Qazaqtildi kadrlarǵa qajettilik týýyna oraı ol 1998 jyly Ortalyq saılaý komıssııasyna qyzmetke qabyldandy. Saılaýaldy naýqan qyzǵan shaqtarda máseleniń mánisin túsindirý úshin onyń teledıdarǵa jıi shyǵýyna týra keletin. Biliktilikti talap etetin bul syndardan múdirmeı ótkeni bolar, Lázzat Súleımen Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń Jarlyǵymen Parlament Senatynyń depýtaty bolyp taǵaıyndaldy. Saıasatker búginde eldigimizdi nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan baıypty zańdardyń qabyldaýyna mán berýde. Máselen, ol osy jýyrda ǵana zań salasynyń mamandaryn daıarlaýǵa baılanysty Úkimet basshysy Asqar Mamınge depýtattyq saýal joldap, kemshilikterdi túzeýge oraı oı-pikirlerin usyndy.
Biz biletin Lázzat Jańylysqyzy qandaı qyzmette júrse de qarapaıymdylyq qaǵıdattarynan aınyǵan emes. Adaldyqtyń aq jolynan attaǵanyn kórgenimiz joq. О́mirden erterek ótip ketken jan-jary Jeńis Sahmetov ekeýiniń qos perzenti Jannur men Jandosyn da abyroıly azamat etip ósirerine senimimiz nyq.
