Jalpy jýrnalıstiń jumysyna kedergi keltirý, operatordyń kamerasyn syndyrý, polısııa bólimshesine aparyp, túsinikteme jazdyrý, zańsyz ustaý, ókinishke qaraı elimizde bolyp turatyn keleńsiz jaǵdaı. Munyń bári de bizdiń quqyq qorǵaý organdarynda jýrnalıstpen jumys isteý mádenıetiniń qalyptaspaǵanyn kórsetedi. О́kinishke qaraı, «ur da jyq polıseı» biz úshin jańalyq bolmaı qaldy. Jýrnalısterdiń polısııa departamenti aldyna jınalýyna ne sebep? Qysqasha baıandap ótelik.
Osydan bir aı buryn qaladaǵy «Tulpar» bazarynda oryn alǵan órt oqıǵasyn túsirý úshin barǵan «Astana» telearnasynyń menshikti tilshisi Bahram Talıbjanov pen «31 arna» telearnasynyń tilshisi Bahram Abdýllaevqa tártip saqshylary kúsh qoldanǵan. Ol boıynsha tergeý amaldarynyń bastalǵany belgili. Mine, osyndaı keleńsizdik taǵy da qaıtalanyp otyr. Qos jýrnalıstiń jáne «polıseılerdiń erteń ózin óltirip ketetinin kútip otyra bermeı» qarsylyǵyn bildirip, departamenttiń aldyna plakat kóterip kelgen «KTK» telearnasynyń tilshisi Bek Ábıevtiń aıtýynsha, olar senbi kúni Altyntóbe eldi mekenine turǵyndardyń narazylyǵyn túsirý úshin barǵan. Polıseıler olardan oqıǵany túsirmeýdi talap etken. Tártip saqshylarynyń biri Bahram Abdýllaevqa tap berip, jańbyrdan qorǵaý úshin kameranyń ústine ustap turǵan qolshatyryn syndyryp, qolyna jeńil jaraqat salady. Polıseılerdiń sol jerde júrgen «Azattyqtyń» tilshisi Dılıara Isany julqylap, uıaly telefonyn tartyp almaq bolǵanyn, al Bahram Abdýllaevqa bir tártip saqshysynyń jaqyn kelip, «óltirip jiberemin» dep qorqytqanyn zańdyq turǵydan bylaı tursyn, adamgershilik turǵydan aqtaýǵa bola ma? Tártip saqshylary osy oqıǵa kezinde «Otyrar» telearnasynyń operatoryn da urǵan.
Jýrnalıst tótenshe jaǵdaı bolǵan jerdi bylaı qoıǵanda ot pen oqtyń ortasynda, soǵys jaǵdaıynda júrip te habar taratyp, aqparat jınaıdy. Sebebi ol onyń kásibı mindeti. Jýrnalısterdiń jumysyna polısııa qyzmetkerleriniń kedergi keltirýi qaı turǵydan alsaq ta durys emes. Al soqqyǵa jyǵýy tym shekten shyqqandyq. Jýrnalısti kim kóringen uryp-soǵyp kete beretin bolsa, bul kásipte qandaı bedel, qandaı qadir-qasıet qalady?! Eldegi demokratııanyń, sóz bostandyǵynyń bedel-deńgeıi jýrnalıst jumysymen de baǵalanatynyn eskergen jón. «Buqaralyq aqparat quraldary» týraly zańda jazylǵan jýrnalıstiń quqyǵyn bylaı qoıǵanda Qylmystyq kodekste «jýrnalıstiń zańdy kásibı qyzmetine kedergi jasaý» dep atalatyn (158-bap) bap bar. Bul bap boıynsha jýrnalıstiń zańdy kásiptik qyzmetin oryndaýyna kedergi jasaǵan adam aıyppul salýdan 45 táýlikke deıin qamaqqa alýǵa deıin jazalanady. Al eger bul áreket qyzmet babyn paıdalana otyryp jasalsa, 2 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrylady. Sondyqtan ózderiniń quzyretterin paıdalana otyryp jýrnalısti soqqyǵa jyqqan, onyń zańdy kásibine kedergi keltirgen polıseıler zań aldynda ádil jazalanýy tıis.
Shymkent qalasy polısııa departamentiniń bastyǵy, general Eraly Jumahanbetov departamenttiń aldyna jınalǵan jýrnalısterge baryp, olardy ishke kirgizip, emin-erkin sóılesti. Generaldyń bul qadamyn qarapaıymdylyqqa baǵaladyq. Alaıda osy keleńsizdiktiń bir ushy basshylyqqa baryp tireletin sııaqty. Osy kezdesýde generaldyń talap etýimen ózindik qaýipsizdik basqarmasynyń tergeýshisi 2 naýryzda Talıbjanov pen Abdýllaevtyń aryzy boıynsha qozǵalǵan qylmystyq ispen tanystyrdy. Tergeýshi «tergeý amaldary júrgizilip jatyr» degennen basqa eshteńe aıtqan joq. Tipti bul is boıynsha kúdiktiniń bar-joǵyn aıtýdan bas tartty. Bir aı boıy bul baǵytta eshqandaı da jumys júrgizilmegen sııaqty. Jábirlengen jýrnalıst generalǵa «óltirip jiberemin» degen polıseıdiń sýretin de kórsetti. Sol jerde onyń kim ekendigi, qazirgi ýaqytta densaýlyǵyna baılanysty demalysqa shyǵyp ketkeni belgili boldy. Keıingi istiń de aldyńǵysy sııaqty bir orynnan jyljymaı, aqyr aıaǵynda jyly jabylyp qala ma degen kúdik basymdaý.
General Eraly Jumahanbetovtiń sol jerde soqqyǵa jyǵylǵan jýrnalısterden qyzmetkerleri úshin keshirim surap, «osymenen boldy ma?» degeni de túsiniksiz. Osylaısha bas polıseı jýrnalısti soqqyǵa jyǵýdyń jazasy bir keshirimmen jabylady degendi ańǵartqysy keldi me? Másele keshirim suraýda emes, másele zańnyń saqtalýynda ǵoı. Osy oqıǵaǵa qatysty jýrnalıster qaýymy óz pikirlerin áleýmettik jeliler arqyly da bildirýde. «Meniń jýrnalıstıkada júrgenime týra 55 jyl bolypty. Kyzmet babymen Ishki ister mınıstrin de, generaldardy da synadyq. Qyzmetin. Biraq dál mynadaı jaǵdaı bolǵan emes. Qaıda bara jatyrmyz? Jýrnalıske anany jaza ǵoı, mynany kórsetpeı-aq qoı deıtindeı, polıseıler kim edi?! Árkim óz ornyn bilýi kerek. General keshirim suramasyn. Ol kináli qyzmetkerlerdiń pogonyn julyp, olardy sottatsyn. Sonda durys bolady. Quqyqtyq memlekette solaı bolýy kerek. Zańdy buzdy ma, jaýap bersin. Bul bir deıik. Ekinshiden, qylmystyq isti qozǵaǵan kezde kúdik keltirilgen bap durys qoıylýy tıis. Aıyp taǵyp, isti sotqa jetkizý máselesin qadaǵalaý mańyzdy», deıdi ardager jýrnalıst Qýandyq Orazbekuly.
Osyndaı jaǵdaıdyń erteń taǵy da qaıtalanbaıtyndyǵyna kim kepildik bere alady? Jýrnalıster bul oqıǵa boıynsha quqyq qorǵaý oryndarynyń ádil sheshim qabyldaýyn, zań talaptaryn buzýshylardyń tıisti jazasyn alǵanyn qalaıdy.
