Aımaqtar • 12 Tamyz, 2021

Syr boıyndaǵy Sadyq ahýn murasy

167 ret kórsetildi

Qyzylorda oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń Aqmeshit fılıaly men Qyzylorda telearnasy birlesip qolǵa alǵan «Qundy jádiger» jobasy aıasynda ataqty dinı qaıratker Sadyq Qodaruly jaıly qundy málimetter men el arasynda emshiligimen de tanymal bolǵan ahýn paıdalanǵan zattar jınaqtaldy.

Sadyq ahýn qazirgi Syrdarııa aýdanyndaǵy Aqjarma aýylynda 1860 jyly dúnıege kelip, osynda 1937 jyly qaıtys bolǵan. Bozbala kúninde Tapal ahýnǵa shákirt bolǵan Sadyq keıinnen Qarmaqshydaǵy Oraz ahýn Beketaıulynan dáris alyp, bilimin jetildiredi.

Kókiltash medresesinde tórt jyl bilim alyp, «ahýn» dáre­jesin ıelengen Sadyq medrese janyndaǵy dárigerlik mektepte oqyp, talap-zeıinimen talaıdy tańǵaldyrady. Ibn Sına ilimderin úzdik oqyǵan oǵan ustazdary bilimin Iran men Fransııada jalǵastyrýǵa keńes beripti desedi. Biraq ahýn ózin búkil el kútip otyrǵanyn eskerip, Syr boıyna qaıtyp oralady.

Sadyq ahýn 1898 jyldan bastap meshitte ımam bolǵan. Kóp uzamaı Qarmaqshydaǵy Iirkól mańyna kóship kelip, dáýlettiler kómegimen meshit salyp, sonda ustazdyq etedi. Qazir «Sadyq ahýn meshiti» atanǵan sol ımandylyq úıiniń orny saqtalypty.

– El aýzynda Sadyq ahýn­nyń ataqty akademık Qanysh Sátbaevty emdegeni tý­raly aıtylady. Ahýnnyń jeke qorynda saqtalyp, keıin ur­paqtary Syrdarııa aýdan­dyq tarıhı-ólketaný mýzeıine ótkiz­gen zattarynyń ishinde eki kitaptyń jalpy mazmuny aýdaryldy. Qundy dúnıelerdi tárjimalaýǵa belgili din­tanýshy Málik Tólebaı men Qar­maq­shy aýdanyndaǵy Jańa­qala aýylynyń ımamy Er­bol Taǵybergenulynyń kóp kómegi tıdi. Kitaptyń aty «Ýafa, ý-Alýafa, Bıahbarı Darıl­mýstafa», avtory – Abýl Hasan ıbn Abdýllah ál-Samǵýdı. Zertteýler nátıjesinde Abýl Hasan ál-Samǵýdıdiń My­syrdaǵy Samǵýd eldimekeninde 1440 jyly dúnıege kelip, 1505 jyly Mádına qalasynda dúnıeden ótkeni, 50-den astam ǵylymı eńbektiń avtory ekendigi, kóbinese tarıhı taqyryptarǵa qalam tartqany belgili boldy, – deıdi oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń ǵy­lymı hatshysy Ashat Saılaý.

Ekinshi kitap Quran tápsir­leýge arnalǵan. Týyndynyń jalpy mazmunyn Otyrar mem­lekettik qoryq mýzeıiniń qyzmetkeri Eraly Shoqaı anyq­tapty. Avtory Mýhıddın Ábý Abdýllah Muhammed ıbn Álı ál-Andalýsı (1165-1240 jj.) Islam áleminde «Uly ustaz» ata­ǵyn alǵan ǵula­ma­lardyń biri. Osman ımperııasynda jaryq kórýi múmkin týyndy elimizde óte sırek kezdesedi. Bir ókinishtisi, eki kitaptyń da baspa betin kórgen jyldary jaıly málimetter jo­ıyly­p ketken. Aldaǵy ýaqytta bul tolyq zertteýdi qajet etedi.

Ekspedısııa barysynda Sadyq ahýnnyń urpaqtarynyń qolynda saqtalǵan asa taıaǵy, dári úkkishi týraly málimetter jınaqtaldy.

 

QYZYLORDA

 

Sońǵy jańalyqtar

12 tamyzǵa arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 10:30

Birqatar óńirde aýa sapasy nasharlady

Ekologııa • Búgin, 09:45

2186 adam koronavırýstan jazylyp shyqty

Koronavırýs • Búgin, 09:30

Baqytjan Saǵyntaev jańa qyzmetke saılandy

Taǵaıyndaý • Búgin, 09:22

Elorda «jasyl» aımaqqa ótti

Koronavırýs • Búgin, 09:13

Bir kúnde 1643 adamnan koronavırýs anyqtaldy

Koronavırýs • Búgin, 09:00

1/16 fınalǵa shyǵa almady

Tennıs • Búgin, 08:45

«Real» – Sýperkýbok ıegeri

Fýtbol • Búgin, 08:40

Anderkardta kúsh synasady

Sport • Búgin, 08:37

Shilde aıyndaǵy úzdikter anyqtaldy

Fýtbol • Búgin, 08:35

Shahmatshylardyń tarıhı jetistigi

Sport • Búgin, 08:34

«Altyn taı» Aıagózdiń enshisinde

Aımaqtar • Búgin, 08:32

Uqsas jańalyqtar