Sadyq ahýn qazirgi Syrdarııa aýdanyndaǵy Aqjarma aýylynda 1860 jyly dúnıege kelip, osynda 1937 jyly qaıtys bolǵan. Bozbala kúninde Tapal ahýnǵa shákirt bolǵan Sadyq keıinnen Qarmaqshydaǵy Oraz ahýn Beketaıulynan dáris alyp, bilimin jetildiredi.
Kókiltash medresesinde tórt jyl bilim alyp, «ahýn» dárejesin ıelengen Sadyq medrese janyndaǵy dárigerlik mektepte oqyp, talap-zeıinimen talaıdy tańǵaldyrady. Ibn Sına ilimderin úzdik oqyǵan oǵan ustazdary bilimin Iran men Fransııada jalǵastyrýǵa keńes beripti desedi. Biraq ahýn ózin búkil el kútip otyrǵanyn eskerip, Syr boıyna qaıtyp oralady.
Sadyq ahýn 1898 jyldan bastap meshitte ımam bolǵan. Kóp uzamaı Qarmaqshydaǵy Iirkól mańyna kóship kelip, dáýlettiler kómegimen meshit salyp, sonda ustazdyq etedi. Qazir «Sadyq ahýn meshiti» atanǵan sol ımandylyq úıiniń orny saqtalypty.
– El aýzynda Sadyq ahýnnyń ataqty akademık Qanysh Sátbaevty emdegeni týraly aıtylady. Ahýnnyń jeke qorynda saqtalyp, keıin urpaqtary Syrdarııa aýdandyq tarıhı-ólketaný mýzeıine ótkizgen zattarynyń ishinde eki kitaptyń jalpy mazmuny aýdaryldy. Qundy dúnıelerdi tárjimalaýǵa belgili dintanýshy Málik Tólebaı men Qarmaqshy aýdanyndaǵy Jańaqala aýylynyń ımamy Erbol Taǵybergenulynyń kóp kómegi tıdi. Kitaptyń aty «Ýafa, ý-Alýafa, Bıahbarı Darılmýstafa», avtory – Abýl Hasan ıbn Abdýllah ál-Samǵýdı. Zertteýler nátıjesinde Abýl Hasan ál-Samǵýdıdiń Mysyrdaǵy Samǵýd eldimekeninde 1440 jyly dúnıege kelip, 1505 jyly Mádına qalasynda dúnıeden ótkeni, 50-den astam ǵylymı eńbektiń avtory ekendigi, kóbinese tarıhı taqyryptarǵa qalam tartqany belgili boldy, – deıdi oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń ǵylymı hatshysy Ashat Saılaý.
Ekinshi kitap Quran tápsirleýge arnalǵan. Týyndynyń jalpy mazmunyn Otyrar memlekettik qoryq mýzeıiniń qyzmetkeri Eraly Shoqaı anyqtapty. Avtory Mýhıddın Ábý Abdýllah Muhammed ıbn Álı ál-Andalýsı (1165-1240 jj.) Islam áleminde «Uly ustaz» ataǵyn alǵan ǵulamalardyń biri. Osman ımperııasynda jaryq kórýi múmkin týyndy elimizde óte sırek kezdesedi. Bir ókinishtisi, eki kitaptyń da baspa betin kórgen jyldary jaıly málimetter joıylyp ketken. Aldaǵy ýaqytta bul tolyq zertteýdi qajet etedi.
Ekspedısııa barysynda Sadyq ahýnnyń urpaqtarynyń qolynda saqtalǵan asa taıaǵy, dári úkkishi týraly málimetter jınaqtaldy.
QYZYLORDA
