Shyn máninde, egemendik – eldiń bárine buıyra bermeıtin baq. Álemde san mıllıon halqy bolǵanymen, ultaraqtaı jeri joq qanshama ult bar. Al, qazaqtyń peshenesine óz memleketin qurý baqyty jazyldy. Bul – uly baqyt, ulttyń baqyty! Budan asqan qýanysh, budan bıik mártebe bar ma?!
Táýelsizdik – eń qasıetti, qasterli qundylyǵymyz, eń basty baılyǵymyz. Halqymyz egemendiktiń qadir-qasıetin jan-júregimen sezinedi. О́ıtkeni, biz azattyqtyń quny qandaı ekenin jaqsy bilemiz.
Bostandyq jolynda talaı batyrlarymyz qurban boldy. Qanshama qıyn kúnder basymyzdan ótti. Biraq, halqymyz barlyq synaqty qaıyspaı kóterdi. Taǵdyr taýqymeti ultymyzdyń júreginen azattyq rýhyn óshire almady. Qazaqtyń qaısar ul-qyzdary qashanda eldi bostandyqqa úndep, jigerin janı bildi.
Bizdiń memlekettilik tarıhymyz kóne zamannan bastaý alady. Bir kezde bórili baıraq kótergen kók túrikter máńgi el bolýǵa umtyldy.
Kúltegin men Bilge qaǵan týraly tastaǵy jazýlar tarıhymyzdyń tereńdigin tanytady. Batyr babalarymyz búkil Eýrazııada at oınatqan qýatty memleketter qurdy. Saıyn dalada teńdesi joq kóshpeliler órkenıetin qalyptastyrdy. Alyp qurlyqtyń saıası-ekonomıkalyq damý barysyna orasan zor yqpalyn tıgizdi. Olar urpaqqa asqaq rýhyn jáne ór namysyn mıras etti. Baǵa jetpes mádenı murasy men jaýhar jádigerlerin tabystady.
Altyn Orda orta ǵasyrdaǵy alyp memleket retinde belgili. Qazaq halqy osy ulyq ulystyń tikeleı murageri bolyp sanalady. Odan keıin tarıh tórine Qazaq handyǵy shyqty. Qazirgi tańda Qasym hannyń qasqa jolyn, Esim hannyń eski jolyn, Áz Táýkeniń Jeti jarǵysyn bilmeıtin qazaq kemde-kem.
Memlekettiligimizdiń berik tuǵyry bolǵan dala zańdary el jadynda saqtalyp, búgingi kúnge deıin jetti. Tól tarıhymyzdaǵy eń kúrdeli sátterde halqymyz judyryqtaı jumyla bildi. Bulanty, Orbulaq jáne Ańyraqaı shaıqastary – osynyń aıqyn dáleli.
Qazaqtyń eldik jolyndaǵy erligi otarshyldyqqa qarsy ult-azattyq qozǵalystarda aıqyn kórindi. Alash arystary derbes memleket qurý úshin janyn pıda etti. Ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezinde el azamattary maıdan dalasynda erlikpen shaıqasty. Keńes zamanynda zııalylarymyz tilimiz ben dilimizdi saqtap qalý úshin aıanbaı eńbek etti.
Alpysynshy jyldarda tól mádenıetimiz erekshe damyp, qazaq ádebıetinde talanttar shoǵyry qalyptasty, biregeı týyndylar dúnıege keldi. Kórkem shyǵarmalar urpaq sanasyn oıatyp, jaqsylyqqa jeteleıtin tárbıe quralyna aınaldy. Keshegi Jeltoqsan qaharmandary Táýelsizdikti bir taban jaqyndatqany anyq.
Asqar taý alystaǵan saıyn asqaq kórinedi. Bizdiń babalarymyz qazaqtyń derbes memleket quryp, erkin ómir súrýge quqyly ekenin tarıh aldynda dáleldedi. Osylaısha, myńjyldyqtar toǵysatyn tusta azattyq týy kógimizde jelbiredi.
Ulttyń eń uly muraty – Táýelsizdikke qol jetkizdik. Sol sátten bastap Qazaq eliniń uly kóshi bolashaqqa bet túzedi. Halqymyz óz memleketin qurýǵa kiristi. Bul – tarıhı ádildiktiń ornaýy.
Múldem jańa geosaıası ahýalda memleket qurý ońaı sharýa emes, naǵyz kóshbasshynyń ǵana qolynan keletin is. Eń kúrdeli, bulyńǵyr kezeńde Nursultan Ábishuly Nazarbaevtaı dara tulǵa tarıh tórine shyqty. Anyǵyn aıtqanda, Táýelsizdik shejiresi Elbasynyń qolymen jazyldy.
1991 jyly 1 jeltoqsanda halqymyz oǵan biraýyzdan daýys berip, senim mandatyn tapsyrdy. Al, 16 jeltoqsanda Prezıdent Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik Táýelsizdigi týraly Konstıtýsııalyq Zańǵa qol qoıdy. Aqıqatyn aıtsaq, bul halqymyzdyń tarıhyndaǵy eń qýanyshty ári baqytty sát boldy. Sol sátten Qazaq eliniń jańa dáýiri – Táýelsizdik tarıhy bastaldy. 17 jeltoqsanda Elbasy Almatydaǵy alańǵa kelip, eldiń ortasyna shyqty. Tuńǵysh Prezıdent «Halqymyzdyń bıligi tolyq óz qolyna tıdi. Azat kún týdy» dep halyqtan súıinshi surady. Onyń tebireniske toly sol sózi jurttyń jadynda jattalyp qaldy.
Bálkim, búgin bári ońaı kóriner. Tipti, keıbir adamdar Táýelsizdiktiń qundylyǵyn jete túsinbeýi múmkin. Al, aǵa býyn onyń qandaı qıyndyqpen kelgenin jaqsy biledi. Tarıhı kúnderdiń árbir mınýtyn tek Elbasy ǵana jan-júregimen sezinip, basynan ótkergen dep aıtsaq, artyq emes. Tuńǵysh Prezıdent óziniń bir suhbatynda azattyqtyń alǵashqy áserin eske alǵany bar. Onda: «Jurttyń bári máz-meıram bolyp jatty. Meniń de qýanyshymda shek joq edi. Biraq, qatty qobaljydym. О́ıtkeni, ári qaraı ne bolaryna alańdaýly edim» degen bolatyn. Bul – shúbásiz aqıqat. Elbasy aıtqandaı, «Táýelsizdikti alý bir basqa, ony saqtap qalý bir basqa».
Prezıdenttiń aldynda jańa memleket qurý mindeti turdy. Biraq, sonymen qosa ózine senim artqan halqyn qıyndyqtan alyp shyǵýy kerek boldy. Eldegi san túrli máseleni sheshýdiń basty jaýapkershiligi Memleket basshysyna júkteldi. Sonyń bárin Tuńǵysh Prezıdentimiz abyroımen eńsere bildi. Túptep kelgende, Nursultan Ábishuly Nazarbaev halqymyzdyń uly perzenti ekenin óz eńbegi arqyly tolyq dáleldedi. Jurtymyz onyń dara basshylyǵymen kederginiń bárinen súrinbeı ótti.
Búgingi mereıli memleketimiz – Elbasymyzdyń eren eńbeginiń jemisi, kózsiz erliginiń jeńisi! Ol Táýelsiz Qazaqstannyń negizin qalaǵan tulǵa retinde álem tarıhynan máńgi oryn alady. Tuńǵysh Prezıdentimiz jahan jurtynyń aldynda ult múddesin qorǵaı bilgen kóregen saıasatker. Qıynnan qıystyryp, tosyn sheshimder qabyldaı alatyn jasampaz reformator. Osyndaı biregeı qasıettiń bári boıyna toǵysqan birtýar tulǵasy bar qazaq – baqytty halyq!
Den Nezavısımostı – eto velıkıı prazdnık, kotoryı ıavlıaetsıa vensom nasheı mnogovekovoı borby za sobstvennýıý gosýdarstvennost, olısetvorenıem stoıkostı naroda, ıarkım voploshenıem ego svetlyh ýstremlenıı v býdýshee.
Nezavısımost ne dostalas nam v podarok ılı po vole slýchaıa. Sennostı Nezavısımostı krasnoı nıtıý prohodıat cherez mnogıe stoletııa nasıonalnoı ıstorıı. Nash narod vsegda berejno otnosılsıa k ıdee gosýdarstvennostı, potomý chto nasııa, ımeıýshaıa nezavısımoe gosýdarstvo, v ıstorıcheskom plane schıtaetsıa ýspeshnoı, poskolký sohranıaet za soboı vybor pýtı razvıtııa. Etot fýndamentalnyı prınsıp neodnokratno dokazan vremenem.
V ıstorıı, doshedsheı do nas ız sedoı drevnostı, ı ıstorıı, kotoraıa tvorıtsıa na nashıh glazah, kajdyı grajdanın Kazahstana nahodıt chastıchký sebıa, vsem serdsem prınımaıa ı ponımaıa znachenıe Nezavısımostı. Segodnıa komý-to mojet pokazatsıa, chto ýspeh nasheı strany byl predopredelen. No togda, 30 let tomý nazad, startovye ýslovııa ý Kazahstana bylı neprostye, mojno skazat, kraıne slojnye. Ekonomıka nahodılas v glýbochaıshem krızıse. Sosıalnaıa sfera lejala na boký. Geopolıtıcheskoe polojenıe ı ızolırovannost ot mırovyh rynkov takje ne dobavlıalı optımızma. Protıajennaıa granısa ne byla ıýrıdıcheskı ýregýlırovana. Seıchas je mojno s ýverennostıý skazat, chto strategıcheskıe ıdeı Elbasy ı ego nepokolebımaıa polıtıcheskaıa volıa pozvolılı ýspeshno preodolet vse etı neblagoprııatnye faktory ı obespechıt ýstoıchıvoe razvıtıe Kazahstana. S obretenıem Nezavısımostı nasha strana tverdo vstala na relsy progressa praktıcheskı vo vseh sferah, býd to ekonomıka, kýltýra ılı obshestvenno-polıtıcheskaıa jızn.
Táýelsizdiktiń otyz jyly – biz úshin tutas dáýirge bergisiz merzim. Ony úsh beleske bólip qarastyrýǵa bolady. Ár onjyldyq ǵasyrdyń júgin arqalap tur.
Alǵashqy onjyldyq – jańa Qazaqstannyń negizin qalaý kezeńi.
Osy jyldarda memlekettik nyshandarymyz belgilenip, bılik júıesi qalyptasty. Tól teńgemiz aınalymǵa qosyldy. Aıbyndy armııamyz quryldy. Ata zańymyz qabyldandy. Ana tilimizge memlekettik til mártebesi berildi. Ata dinimiz oralyp, salt-dástúrimiz jańǵyrtyldy. Birligimizdiń bastaýy bolǵan Qazaqstan halqy Assambleıasy quryldy. Álem elderimen dıplomatııalyq qatynas ornyqty. Qazaqstan bedeldi halyqaralyq uıymdarǵa múshe bolyp qabyldandy. Strategııalyq damý baǵdarymyz aıqyndaldy. Shekara máselesin zań turǵysynan shegendeý úrdisi bastaldy. Qasıetti jerimiz atom qarýynan tazartyldy. Elordamyz Esildiń boıyna kóshirildi. Ekonomıkany órkendetý úshin aýqymdy reformalar qolǵa alyndy. Jeke kásipkerliktiń damýyna jaǵdaı jasaldy. Jastarymyz álemniń úzdik ýnıversıtetterine oqýǵa jiberildi. Qazynaly Ulttyq qorymyz quryldy. Uly kóshke jol ashylyp, shette júrgen qandastarymyz atamekenine qaıtaryldy.
Ekinshi onjyldyq – Qazaq eliniń órleý kezeńi.
Biz keregemizdi keńeıtip, tuǵyrymyzdy nyǵaıttyq. Halyqtyń ál-aýqatyn arttyra tústik. Tól tarıhymyzdy túgendep, rýhanı muramyzdy jańǵyrttyq. Kóptegen halyqaralyq bastama kóterdik. Elge qomaqty ınvestısııa ákeldik. Uly Jibek Jolynyń boıynda iri ınfraqurylymdyq jobalardy júzege asyrdyq. Zamanaýı óndiris oryndaryn salyp, san túrli jańa ónim shyǵara bastadyq. Turǵyn-úı qurylysynyń qarqynyn kúsheıttik.
Úshinshi onjyldyq – Qazaqstannyń kemeldený kezeńi.
Osy ýaqytta abyroı-bedeli artqan mereıli memleketke aınaldyq. Shekara máselesin birjola sheshtik. 2050 jylǵa deıin strategııamyzdy qabyldap, damyǵan elderdiń qataryna qosylýdy mejeledik. Túrli baǵyttar boıynsha aýqymdy baǵdarlamalardy júzege asyrdyq. «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy arqyly ulttyń jańa bolmysyn qalyptastyrýdy qolǵa aldyq. Tutas túrkiniń altyn besigi atanǵan Túrkistandy túlettik. Saıası reformalardy
tyń qarqynmen jalǵastyrdyq. Halqymyzdyń sany 19 mıllıonnan asty. Osylaısha, Qazaqstan tuǵyry berik, myqty memleket boldy.
O nashıh vpechatlıaıýshıh ýspehah v gosýdarstvennom stroıtelstve, povyshenıı blagosostoıanııa naroda ýbedıtelno govorıat konkretnye sıfry ı fakty. Blagodarıa masshtabnym reformam obem otechestvennoı ekonomıkı v realnom vyrajenıı ývelıchılsıa
v 2,5 raza. Valovyı vnýtrennıı prodýkt na dýshý naselenııa v dollarovom ekvıvalente vyros bolee chem v 13 raz ı obespechıl nasheı strane bezýslovnoe lıderstvo v Sentralnoı Azıı. V Kazahstan prıvlecheno bolee 370 mıllıardov dollarov prıamyh ınostrannyh ınvestısıı. Po etomý pokazatelıý na dýshý naselenııa my operejaem vse postsovetskoe prostranstvo ı rıad vostochnoevropeıskıh stran. Mejdýnarodnye rezervy Kazahstana sostavlıaıýt svyshe 90 mıllıardov dollarov. Sereznyh ýspehov nasha strana dostıgla v razvıtıı regıonov, transportnoı ınfrastrýktýry, sosıalnoı sfery. Postroeno ı rekonstrýırovano 13 tysıach kılometrov avtodorog ı 2500 kılometrov jeleznodorojnyh pýteı.
«Batys Qytaı – Batys Eýropa» kúre jolynyń elimizdegi bóligi iske qosyldy. Kaspıı teńiziniń jaǵasynda Quryq aılaǵy ashyldy. О́ndiris salasyna serpin berildi. Aýmaǵy 180 mıllıon sharshy metrden astam úı salyndy. Sonyń nátıjesinde bir jarym mıllıon azamatymyzdyń turǵyn-úı jaǵdaıy jaqsardy. Balalardy balabaqshamen qamtý kórsetkishi 1999 jyldan beri 10 ese ósti. Táýelsizdik kezeńinde 1800-den astam mektep salyndy. 21 Nazarbaev zııatkerlik mektebi ashyldy. Biz kadr daıyndaýdyń jańa tásiline kóshtik. Memlekettik bilim berý tapsyrysy jyl ótken saıyn kóbeıip keledi, sońǵy 20 jylda onyń sany 5 ese ósti. Kúrdeli kezeńge qaramastan «Bolashaq» baǵdarlamasy júzege asyryla bastady. Bilim berý salasynyń eń ozyq mekemesine aınalǵan Nazarbaev ýnıversıteti quryldy. Ǵylym salasyn damytýǵa arnalǵan qarjy kólemi birneshe ese artty. Sonyń arqasynda jańa ınstıtýttar men ǵylymı ortalyqtar ashylýda, jas ǵalymdardyń qatary kóbeıýde. Densaýlyq saqtaý – ulttyń básekege qabiletin arttyratyn mańyzdy salanyń biri retinde jańa deńgeıge kóterildi. Táýelsizdik kezeńinde 1800-den astam aýrýhana men emhana salyndy. Elordamyzda medısına klasteri quryldy. Qomaqty ınvestısııanyń arqasynda farmasevtıka salasynda mańyzdy qadam jasaldy. Halyqtyń ortasha ómir súrý uzaqtyǵy 71,4 jasqa jetti. Koronavırýs indetine qarsy otandyq vaksına jasap shyǵaryldy. Bul jetistik ulttyq medısına ǵylymynyń áleýeti zor ekenin kórsetti.
Medısına qyzmetkerleriniń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartýǵa, qoǵamdaǵy mártebesin kóterýge basa mán berilip jatyr, olardyń jalaqysy jáne qosymsha tólemaqysy kóbeıtilýde. Al, ult saýlyǵyn saqtaý úshin memleketimizde buqaralyq sportpen jáne dene shynyqtyrýmen aınalysýǵa jaǵdaı jasalýda. Elimizde 38 sport nysany boı kóterdi, 8 myńǵa jýyq sport alańy salyndy.
Táýelsizdik kezeńinde tól mádenıetimiz jańa sapalyq deńgeıge kóterilip, qaıta órleý kezeńine qadam basty. Aýqymdy «Mádenı mura» baǵdarlamasy júzege asyryldy. Kóptegen qundy jádigerimiz eldiń ıgiligine aınaldy. Tarıhı-mádenı muralar ınfraqurylymy birtindep keńeıtilýde. 9 memlekettik qoryq-mýzeı quryldy. Úzdik ádebı týyndylarymyz alǵash ret álem tilderine aýdaryldy. Egemendik jyldarynda Qazaqstanda 20 teatr ashyldy. Ult kınosy álemge tanyla bastady. Qazaq mádenıetiniń jańa shoǵyry áıgili sahnalarda óner kórsetýde. Armııamyz qazirgi zamanǵy qarý-jaraqpen qamtamasyz etilip, elimizdiń qorǵanys qabileti nyǵaıa tústi. Sot jáne quqyq qorǵaý júıesinde mańyzdy reformalar jasalyp, azamattardyń quqyqtary tıimdi qorǵalýda. Olardyń quqyq qorǵaý organdaryna senimi arta tústi. Sybaılas jemqorlyqqa qarsy jumys belsendi júrgizilýde, tıisti zańnamalardy jetildirý úshin naqty sharalar qolǵa alyndy.
Nashı dostıjenııa nerazryvno svıazany so sbalansırovannoı, pragmatıchnoı, mnogovektornoı vneshneı polıtıkoı. Fýndamentalnye osnovy mejdýnarodnoı strategıı Kazahstana ostaıýtsıa neızmennymı. Onı opıraıýtsıa na takıe nezyblemye prıorıtety, kak zashıta sýverenıteta ı terrıtorıalnoı selostnostı nashego gosýdarstva, prodvıjenıe nasıonalnyh ınteresov na mırovoı arene. Istorıcheskım po svoeı sýtı dostıjenıem Kazahstana ı ego Lıdera, Pervogo Prezıdenta – Elbasy ıavlıaetsıa zakonodatelnoe oformlenıe gosýdarstvennoı granısy. Etot mejdýnarodnyı akt stal nadejnoı ıýrıdıcheskoı ı polıtıcheskoı garantıeı Nezavısımostı nasheı strany. Kazahstan prıverjen svoım obıazatelstvam v ramkah mejdýnarodnyh organızasıı ı na dvýstoronnem ýrovne. Iаrkoe svıdetelstvo effektıvnostı takogo podhoda – prıznannoe lıderstvo Elbasy v globalnom antııadernom dvıjenıı.
Vysokýıý osenký mejdýnarodnogo soobshestva polýchılo deıstvennoe posrednıchestvo v ýregýlırovanıı razlıchnyh mejgosýdarstvennyh ı grajdanskıh konflıktov. Vostrebovannoı na globalnom ýrovne okazalas ınısıatıva Elbasy po provedenııý regýlıarnyh Sezdov lıderov mırovyh ı tradısıonnyh relıgıı. Svoeobraznoı vızıtnoı kartochkoı kazahskoı dıplomatıı stal ýnıkalnyı forým – Soveshanıe po vzaımodeıstvııý ı meram doverııa v Azıı. Pokazatelem rezýltatıvnostı vneshneı polıtıkı Kazahstana ıavılos predsedatelstvo v OBSE v 2010 godý ı nepostoıannoe chlenstvo v Sovete Bezopasnostı OON v 2017-2018 godah. Mojno s ýverennostıý skazat: za gody Nezavısımostı v Kazahstane byla sozdana prochnaıa osnova sosıalno-ekonomıcheskogo razvıtııa v novyh ıstorıcheskıh ı geopolıtıcheskıh ýslovııah. Preodolev mırovye fınansovo-ekonomıcheskıe potrıasenııa poslednıh desıatıletıı, ýspeshno protıvostoıa nevıdannoı ranee pandemıı, my, grajdane Respýblıkı Kazahstan, prodoljaem dvıgatsıa vpered, ýverenno smotrım v býdýshee.
Trıdsat let Nezavısımostı – eto selaıa epoha. Eto epoha ýpornogo preodolenııa tıajeleıshıh trýdnosteı ı ıspytanıı, epoha, sravnımaıa s protıajennoı ternıstoı dorogoı v neızvedannoe. Eto epoha sozıdanııa, po svoım dostıjenııam ı znachenııý stavshaıa povorotnoı v ıstorıı nashego naroda. Poetomý ot ımenı grajdan nasheı strany hochý vyrazıt Nýrsýltaný Abıshevıchý Nazarbaevý serdechnýıý blagodarnost za ego tıtanıcheskıı trýd v dele stroıtelstva Nezavısımogo Kazahstana!
Po mere razvıtııa ı ýkreplenııa Nezavısımostı nash narod vse glýbje osoznaet ee bessennoe, sakralnoe znachenıe kak nashego vechnogo dostoıanııa. Nasha svıataıa obıazannost – sohranıt Nezavısımost dlıa býdýshıh pokolenıı, kotorym predstoıt prevzoıtı nashı dostıjenııa. Nyneshnee pokolenıe rýkovodıteleı strany sdelaet vse vozmojnoe, chtoby otkryt, prejde vsego dlıa molodejı, shırokıe perspektıvy vsestoronnego rosta v razlıchnyh oblastıah obshestvennoı jıznı.
Qurmetti qaýym!
Biz jańa Qazaqstannyń negizin qalap, irgesin keńeıtýge búkil halyq bolyp jumyldyq. Elimizdiń ósip-órkendeýine árbir otandasymyz óz úlesin qosty. Bizdiń barlyq jetistigimiz – túrli kásip ıeleriniń eren eńbeginiń jemisi. Ustazdarymyz urpaqqa sapaly bilim, sanaly tárbıe berip, jańa beleske jol ashty. Dárigerlerimiz ult saýlyǵy úshin barlyq kúsh-jigerin salyp eńbek etti. Ásirese, pandemııa kezinde adam ómirine arasha túsip, indetpen aıanbaı kúresti. Áskerı qyzmetshiler el shebin qas qaqpaı kúzetti. Tártip saqshylary tynyshtyǵymyzdy, qaýipsizdigimizdi qorǵady. Tótenshe jaǵdaı qyzmetkerleri qaterden qaımyqpaı, talaı jandy aman saqtap qaldy. Zııaly qaýym mádenıetimizdi baıytyp, ǵylymı áleýetimizdi arttyrdy. Memlekettik qyzmetshiler halyqqa qyzmet etip, eldigimizdiń tuǵyryn bekite tústi. Qurylysshylar mıllıondaǵan sharshy metr úı, myńdaǵan shaqyrym jol salyp, órisimizdi keńeıtti. Dıqandar dán egip, shopandar tórt túligin órgizip, yrysymyzdy kóbeıtti. Munaıshylar qara altyn óndirip, qazynamyzdy baıytty. Kenshiler jer qoınaýyn ıgerip, ıgiligimizdi eseledi. О́nerpazdar álemdi moıyndatyp, Táýelsiz Qazaqstandy jer júzine tanytty. Sportshylar dúbirli dodalarda týymyzdy jelbiretip, ánuranymyzdy áýeletti. Kásipkerler óndiris oryndaryn ashyp, jurtty jumysqa tartty. Eńseli el bolýymyzǵa barlyq salanyń, túrli mamandyqtyń ókilderi jáne barsha azamattarymyz bir kisideı atsalysty. Túptep kelgende, Táýelsizdikti nyǵaıtý degenimiz – elge paıdasy tıetin naqty jumystardy júzege asyrý. Qazaqstan sizderdiń jasampaz eńbekterińizdiń arqasynda zor jetistikke jetti. Men osy mereıli sátte Táýelsizdigimizdi nyǵaıtýǵa qosqan úlesi úshin dúıim jurtqa alǵys aıtamyn!
Dorogıe sootechestvennıkı!
30-letnıı ıýbıleı Nezavısımostı – eto vremıa podvedenııa ıtogov ı osmyslenııa ýrokov proıdennogo pýtı. Narod Kazahstana v polnoı mere vospolzovalsıa ıstorıcheskım shansom, ýspeshno postroıv sýverennoe gosýdarstvo. Odnako v ýslovııah novyh globalnyh ı regıonalnyh vyzovov dlıa prıýmnojenııa dostıjenıı Nezavısımostı nam sledýet ýdvoıt ı daje ýtroıt ýsılııa. Drýgımı slovamı, pochıvat na lavrah nı v koem slýchae nelzıa. Predstoıt naprıajennyı kajdodnevnyı trýd býkvalno vo vseh sferah sosıalno-ekonomıcheskoı jıznı.
Chtoby nashı ýsılııa bylı prodýktıvny, my doljny rasshırıat gorızonty razvıtııa nasıı ı ımet chetkoe predstavlenıe o perspektıvah býdýshego nashego gosýdarstva. Vajno realno osenıvat svoı vozmojnostı, deıstvovat maksımalno pragmatıchno s ýchetom fýndamentalnyh ınteresov strany. Pered namı stoıat novye zadachı, kasaıýshıesıa povyshenııa kachestva jıznı grajdan. My býdem chetko sledovat osnovopolagaıýshemý prınsıpý «ne chelovek dlıa gosýdarstva, a gosýdarstvo dlıa cheloveka». S bolshımı nadejdamı nashe obshestvo vosprınıalo konsepsııý «Slyshashego gosýdarstva». Poetomý gosýdarstvennye slýjashıe doljny prılojıt maksımým ýsılıı, chtoby opravdat ojıdanııa ı ýchest pojelanııa kajdogo grajdanına. Ispolnıtelnaıa vlast, vklıýchaıa rýkovodıteleı regıonov, gorodov, raıonov, obıazana ýporno ı prodýktıvno trýdıtsıa na blago naroda. Nasha glavnaıa sel sostoıt v tom, chtoby vse grajdane Kazahstana oshýshalı na sebe praktıcheskýıý polzý ot ekonomıcheskogo razvıtııa, potomý chto dlıa lıýdeı vajny realnye blaga. Ved ýspeh strany skladyvaetsıa ız ýspeha kajdogo ee grajdanına. Kak ızvestno, mır vstýpıl v epohý kardınalnyh peremen. V ýslovııah rastýsheı geostrategıcheskoı týrbýlentnostı, davlenııa vneshnıh faktorov nam nýjno sohranıt ı ýkrepıt nashe velıkoe dostoıanıe – edınstvo naroda. Nash narod ızvesten vsemý mırý svoeı relıgıoznoı, kýltýrnoı, ıazykovoı tolerantnostıý. Obıazannost gosýdarstva – kýltıvırovat eto senneıshee kachestvo sredı molodejı, kotorýıý sledýet vospıtyvat v ıstınno patrıotıcheskom, ınternasıonalnom dýhe.
Qazaqstandaǵy tynyshtyq pen turaqtylyq úshin, eń aldymen, el ıesi – qazaq halqy – jaýapty. Osyny jete túsinetin kez keldi. Biz árdaıym keńpeıil bolyp, ózge etnos ókilderine qamqorlyq tanytýymyz kerek. Sonda ǵana berekeli birligimizdi saqtap, tatý-tátti ómir súremiz.
Kazahstan nıkogda ne stoıal na meste, nasha strana vsegda byla na marshe, osýshestvlıaıa neobhodımye preobrazovanııa ı reformy. Teper je pered namı stoıt zadacha operatıvnogo stroıtelstva ekonomıkı býdýshego. Ee osnovoı stanýt novye tehnologıı, ıskýsstvennyı ıntellekt, vysokaıa proızvodıtelnost trýda, tvorcheskaıa ınısıatıva. I v etoı rabote reshaıýshee slovo ımenno za molodejıý. Gosýdarstvo v svoıh deıstvııah vsegda býdet opıratsıa na otvetstvennyh grajdan, selenapravlenno razvıvaıa konstrýktıvnyı dıalog ı sotrýdnıchestvo vnýtrı obshestva. My prodoljım posledovatelnýıý polıtıcheskýıý modernızasııý, no ne dopýstım sosıalnogo antagonızma, skatyvanııa v popýlızm, destabılızasıı vnýtrenneı sıtýasıı. V strane doljen sarıt zakon kak tverdaıa osnova garmonıı ı porıadka. V predstoıashem desıatıletıı klıýchevym prıorıtetom gosýdarstvennoı polıtıkı býdet ýlýchshenıe ekologıı. Kazahstan ýsılıt vsestoronnee vnedrenıe sıfrovyh tehnologıı. Nam nýjno ı dalshe ýkreplıat v obshestve dýh ı praktıký predprınımatelstva, ne slovamı, no delamı podtverjdat renome nasıı sozıdateleı.
Qazaqstannyń jıyrma, otyz jyldan keıingi bolashaǵy elimizdiń árbir azamatyna, ıaǵnı árqaısymyzǵa tikeleı baılanysty. Bul – aıryqsha tarıhı mańyzy bar másele. Aldaǵy onjyldyq Otanymyzdyń jańa beleske kóteriletin kezeńi bolady dep senemin.
Búgingi aýqymdy josparlarymyz júzege asyp, tolaǵaı tabysqa jeterimiz anyq. Tuńǵysh Prezıdentimiz uzaqmerzimdi strategııasynda elimizdiń baǵyt-baǵdaryn aıqyndap berdi. Biz osy baǵdardy ustanyp, Ult josparyn júzege asyryp jatyrmyz. Munyń bári memleketimizdi túbegeıli jańǵyrtýǵa, ekonomıkamyzdy jan-jaqty damytýǵa jáne jalpyulttyq biregeıligimizdi nyǵaıtýǵa arnalǵan.
Nedavno Nýrsýltan Abıshevıch Nazarbaev ochen emko sformýlıroval «Sem stolpov gosýdarstvennostı». Eta svoeobraznaıa sennostnaıa matrısa nasheı nasıı blızka ı ponıatna kajdomý grajdanıný. Predstavlennyı svod fýndamentalnyh prınsıpov poslýjıt vajneıshemý delý konsolıdasıı nashego naroda vo ımıa novyh svershenıı.
Elbasymyz jýyrda jarııalaǵan maqalasynda Táýelsizdiktiń mán-mańyzy men qadir-qasıetin barynsha ashyp kórsetti. Egemendik jolymyz búgin de jalǵasýda. Osy kúrdeli jolda kedergiler, qıynshylyqtar az bolmasy anyq. Ony eńserýge biz bárimiz árqashan daıyn bolýymyz qajet. Osy tarıhı shyndyqty, jaýapkershilikti tereń sezine bilýimiz kerek. Bul ustanym memlekettik strategııamyzdyń ózegine aınalýǵa tıis. Sonda ǵana el birligi, tatýlyǵy nyǵaıa bermek.
Tolko vmeste my smojem postroıt effektıvnoe gosýdarstvo ı spravedlıvoe obshestvo. Tolko vmeste my obespechım posledovatelnyı rost blagosostoıanııa vseh grajdan. Tolko vmeste my vozvysım zdanıe nasheı svıashennoı Nezavısımostı, ýkrepım sýverenıtet ı vlııanıe nasheı strany v stremıtelno menıaıýshemsıa mıre.
Qurmetti qaýym!
Tarıhı ýaqyt ólshemimen qaraǵanda otyz jyl degen – qas-qaǵym sát. Al, ótken oqıǵalar turǵysynan baǵalasaq, ǵasyrlarǵa tatıtyn merzim. Qazaqstan halqy úshin bul – azattyq jylnamasynyń tutas dáýiri.
Jarqyn bolashaǵymyzǵa jol salǵan uly jetistikter kezeńi. Endi Táýelsizdiktiń tórtinshi onjyldyǵyna qadam basqaly turmyz. Bul kezeń bizge jańa mindetter júkteıdi. Memlekettigimizdi odan ári nyǵaıtyp, halqymyzdyń ál-aýqatyn arttyra túsýimiz kerek. Sondyqtan, barlyq saladaǵy reformany mindetti túrde jalǵastyra beremiz. Eń bastysy, beıbit ómirdi, tynyshtyq pen turaqtylyqty saqtaı bilýimiz qajet. Sonda azamattarymyz Táýelsizdiktiń ıgiligin árdaıym sezinetin bolady. Bizdiń maqsatymyz – osy.
Babalarymyz ǵasyrlar boıy Táýelsizdikke jetý úshin kúresse, endigi urpaq Táýelsizdikti qorǵap, nyǵaıtý úshin kúresedi. Biz búgingi eldik isterdi jastarǵa amanattaımyz. Qazirgi aýqymdy jumystyń bári jarqyn bolashaq úshin jasalýda. Egemendik kezeńinde oıy azat, rýhy bıik Táýelsizdik perzentteri ósip-jetildi. Shyn máninde, olardyń áleýeti óte zor, múmkindikteri orasan. О́skeleń urpaq aǵa býynnyń tájirıbesin paıdalanyp, bizdiń úmitimizdi aqtaıdy dep senemin. Joldaryńyz kedir-budyrsyz bolmaıdy, sondyqtan, kóp bilim alyp, rýhanı jaǵynan baıyp, naǵyz azamat retinde qalyptasý kerek.
Ýaqyt tynysyn dóp basyp, zaman talabyna beıimdele bilgen jurt eshqashan utylmaıdy. Kez-kelgen synaqqa daıyn turady. Biz kúsh-qýaty men qarym-qabileti saı kemel halyq bolýymyz kerek. Kúnde ózgerip jatqan qubylmaly kezeńde bul maqsatqa jetý kúrdeli ekeni anyq. Qazir álemge turaqsyzdyq faktorlary áser etýde. Onyń ústine, pandemııaǵa baılanysty jańa syn-qaterler paıda boldy. Biraq, jurtymyz qıyndyqtyń bárin eńsere alatynyna senimimiz zor. Sebebi, tuǵyry myzǵymas myqty memleketimiz bar.
Damý jolymyzdy naqty nusqap turǵan strategııalyq maqsattarymyz bar. Elimiz óziniń sara jolynan aınymaı, alǵa qadam basa beredi. Biz úshin Táýelsizdik bárinen qymbat. Osy baǵa jetpes qundylyǵymyzdy qasterlep, qýatty Qazaqstandy damytý úshin bárimiz jumylyp, bir el bolyp aıanbaı eńbek eteıik.
Jalpyulttyq mereıtoıymyz qutty bolsyn!
Elimizdiń abyroıy asqaqtap, bedeli bıikteı bersin!
Elbasymyz aman bolsyn!
Qazaqstanymyz máńgi bolsyn!
