Elordalyqtar jańarý men jańǵyrý merekesin Elbasymen birge atap ótti
Áz Naýryzdy halqymyz Ulystyń uly kúni dep ulyqtasa, al kóktemdi jańarý kezeńine balaǵan. Naýryzdyń alǵashqy shýaǵymen birge elge qut, bereke, yrys qonady dep sengen. Aq saqaldy atalar men aq jaýlyqty ájeler «Ulys oń bolsyn, aq mol bolsyn» dep aq batasyn bergen. Sondyqtan da bıylǵy Naýryz barsha jurtqa tatýlyq pen birlik, yntymaq pen baq darytsyn dep aqjarma tilek tilegen qala halqy «Qazaq eli» monýmentiniń aldyna kóptep jınaldy. Al ulyq merekeni atap ótýge jınalǵan qaýym aldynda sóz alǵan Memleket basshysy Naýryzdyń halqymyzdyń birligi men tatýlyǵynyń sımvoly ekenin atap ótti.
Bul – halyqtyń uly merekesi, kún men túnniń teńelýiniń belgisi. Kóktem búkil tirshilik ataýly tabıǵatpen birge oıanyp, jańaratyn kez. Birlik, baýyrlastyq, toleranttylyq jáne turaqtylyqtyń nyshanyndaı bul meıram 5 myń jyldan beri atap ótilip keledi. Osynyń bári – Qazaqstan júrip kele jatqan jol. Bul ıdeıany biz táýelsizdigimizdi jarııalaǵan kúnnen bastap júzege asyryp kelemiz. Sol ýaqyttan beri bul mereke eldiń birligine, tatýlyǵyna, turaqtylyǵyna negiz bolyp keledi. Birliktiń arqasynda memleket ósedi, órkendeıdi. Bul – uly qazyna, biz ony kózdiń qarashyǵyndaı saqtaýǵa tıispiz. Elimizde 100-den astam etnos, 40-qa jýyq dinı konfessııa ókilderi tatýlyq pen dostyqta ómir súrip keledi. Osynyń arqasynda biz memleket qurdyq, súıikti elordamyzdy turǵyzdyq. Qas-qaǵym sát sııaqty bar bolǵany 23 jyldyń ishinde Qazaqstan búkil dúnıe júzine belgili boldy, ósken, órkendegen eldermen terezesi teń boldy, álem syılaıtyn halyq boldy, dedi Nursultan Nazarbaev.
О́z sózinde Qazaqstan Prezıdenti qazirgi álemniń názik te kúrdeli ekenine toqtaldy. Jyl saıyn ǵalamsharda 30-ǵa jýyq qarýly qaqtyǵys oryn alyp, 100 myńdaǵan adam qurban bolýda, 800 mıllıonǵa jýyq adam ashtyq azabyn tartýda, al 400 mıllıon adam aýyz sýdan zárýlik kórýde. Kez kelgen keleńsiz áreket bizde bar ıgilikke zardabyn tıgizýi múmkin, dedi bul oraıda Memleket basshysy.
Nursultan Nazarbaev, sondaı-aq, barsha qazaqstandyqtar úshin ortaq maqsat – respýblıkamyzdyń 2050 jylǵa qaraı álemdegi eń damyǵan 30 eldiń qataryna qosylý ekenin atap kórsetti. Biz eńbektiń, bereke-birliktiń jáne turaqtylyqtyń arqasynda damyp kelemiz. Búkil álemde jumys oryndary qysqaryp jatqan ýaqytta ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlama aıasynda biz 60 myń jumys ornyn ashtyq, «Jumyspen qamtý-2020» baǵdarlamasy boıynsha jumyspen qamtamasyz etip, jańa kásipke oqytýdamyz. Buǵan qosa, men óz Jarlyǵymmen bıýdjettik uıymdar jumysshylarynyń eńbekaqysyn arttyrýdy tapsyrdym. Meniń sheshimime qoldaý kórsetken, sondaı-aq, óz ujymdarynyń eńbekaqysyn arttyrǵan barlyq kompanııaǵa alǵys aıtamyn, dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Sóziniń sońynda Memleket basshysy barshany merekemen taǵy da quttyqtap, tynyshtyq, kelisim, Otanǵa jáne óz jaqyndaryna súıispenshilik tiledi.
Budan keıin qala turǵyndary men qonaqtarynyń nazaryna «Naýryz-2014» áserli shoýy men Qazaqstannyń belgili ártisteriniń, shyǵarmashylyq ujymdardyń konserti usynyldy.
Teatrlandyrylǵan shoý «Qazaq eli» monýmenti aldyndaǵy bas sahnadan órilip jatty. Merekelik is-sharalardy kórýge kelgen halyq nazaryn birden aýdarǵan shoýdyń negizgi bólimi ulttyq mýzykalyq aspaptar orkestriniń Qurmanǵazynyń «Saryarqa» kúıin oryndaýymen bastaldy. Budan keıingi kezekte jurt erekshe qoıylym – «Qasıetti kóktem» álqıssasyn tamashalady. Bul qoıylym arqyly elordalyqtar men qala qonaqtary tirshilik ataýlynyń jandanyp, Jer-Ananyń býsanǵanyn, kóktemniń alǵashqy habarshysyndaı bolǵan báısheshek gúliniń búr jaryp, jan dúnıeniń jańarǵanyn tamashalady. Sahnada saltanat qurǵan shoý jınalǵandarǵa kóktemniń shýaqty sátterin syılap qana qoımaı, Tabıǵat-ananyń oıaný qubylysyn kóz aldymyzǵa ákeldi. Alaıda, bul sátte áserli kórinis sap tyıylyp, aspandy qara bult torlap, tóńirek aq qarǵa orandy. Artynsha, kóktem arý óz kelbetine qaıta enip, tóńirek qaıtadan jadyrap sala berdi.
Áz Naýryz merekesin toılaýǵa kelgen halyqty birden baýrap alǵan bul kúngi sahnalyq qoıylymnyń uıymdastyrýshysy halyqqa óziniń ózgeshe bastamalarymen tanymal bolǵan «El» prodıýserlik ortalyǵy, ıdeıa avtory ortalyqtyń kórkemdik jetekshisi – Ǵalym Dosken.
Sonymen, ulttyq ónerimizdiń óristeýine eńbek etip júrgen «El» prodıýserlik ortalyǵy usynǵan áserli shoý belgili ánshiler men óner toptarynyń konsertine ulasty. Máselen, jınalǵan qaýymǵa Tamara Asar, Nurlan О́nerbaev, Dımash Qudaıbergenov, Álı Oqapov syndy ánshiler men «MýzART», «Qońyr», «Keshyou», «Jigitter», «Assyl», «The Jigits» toptary «Naýryz – Astana», «Begiler-aı», «Alma aǵashtar», «Eki alýan, asyl zat», «Týǵan el», «Beý, aıdaı», «О́z elim», «Dolana», «Qaratorǵaı», «Aq erke», «Naýryz», «Ata jurt», «Máti dáýren», «Sekirtpe», «Kóksholaq», «Qalqa bala», «Kóz salma», «Alǵa», «Shaı iship ketseń qaıtedi», «Saıra bulbul» sekildi týyndylardy oryndap berdi. Iаǵnı, bul kúni ánshilerdiń án qorjyny tek zamanaýı týyndylarmen ǵana emes, ulttyq mýzyka óneriniń jaýharlary sanalatyn jyr-termelermen, halyq ánderimen baıı tústi. Ár ánge kirispe retinde shýaqty kóktem mezgilin jyrlaǵan lırıkalyq óleńderden úzindiler oqylyp, konserttiń shyraıyn kirgizdi. Jurtshylyq aldynda «Sazgen» folklorlyq ansambli, «Shattyq», «Saltanat», «Wake-up», «Sholpan», «Savo», «Shashý» bı ujymdary, «Arlan», «Jastar», «ArtEast» teatrlary, «Eligaı» hory syndy shyǵarmashylyq ujymdar men Astanadan, Almatydan, Qaraǵandydan kelgen óner ujymdary, sondaı-aq, elorda mektepteriniń oqýshylary da óner kórsetti. Jalpy alǵanda, Naýryz merekesine arnalǵan konsert bı ujymdarynyń erekshe ónerimen áserli bolyp qana qoımaı, otandyq mýzyka óneri men álemge tanymal klassık kompozıtorlardyń mýzykalyq shyǵarmalarynyń súıemeldenýimen de halyqtyń kóńilinen shyqty. Jalpy alǵanda, elorda tórindegi merekelik konserttiń ótýine atsalysqan ónerpazdardyń sany shamamen 600-ge jýyqtaýynyń ózi – halyqtyń Naýryzdy merekeleýge degen ynta-yqylasynyń aıǵaǵy bolsa kerek.
Bir atap óterligi, sahnadaǵy ár qoıylym men nómirdi uıymdastyrýshylar úlken LED dıspleıde 3D anımasııany qoldaný arqyly úılestirilip otyrdy. Sondaı-aq, sahna keńistigine qosymsha aýqym berilip qana qoımaı, aragidik bul jerdegi barlyq kórinis ekrandarǵa shyǵarylyp, merekelik kóńil kúıge ózgeshe áser ústegendeı áserde qaldyrdy. Al merekelik qoıylym sońynda kóshpendi fılosofııasynda úlken mánge ıe mıfologııalyq beıne – pyraqtyń kórinýi jylqynyń qazaqtyń egizi ekenin taǵy bir dáleldegendeı boldy. Bul halqymyzdyń qashanda ótkenge salaýat aıtyp, bolashaqtan jaqsylyq kútetin qasıetin de aıǵaqtaı túsedi.
Sondaı-aq, bul kúni sahnadaǵy sán-saltanat kelýshilerdi baýrap jatqan kezde, «Qazaq eli» monýmenti alańy da túrli merekelik sharalardyń oshaǵyna aınalyp úlgerdi. Máselen, solardyń biregeıleri retinde túrki halyqtarynyń ulttyq taǵamdar festıvali men «Álemdik kórkemsýret jáne kóktem jaıly plenerlyq mýzyka» ınstallıasııasyn, sporttyq saıystar, «Kúres», «Asyq atý» oıyndary, «Shúlen tartý» dástúrin atap ótýge bolady. «Qazaq eli» monýmenti mańynda ornalasqan shaǵyn alańqaılarda sahnalanǵan qazaq halqynyń túrli salt-dástúrleri, kóshpeli sırktiń, qýyrshaq teatrynyń jáne anımatorlardyń kórinisteri de halqymyzdy bir sát ulttyq ónerimizben sýsyndatqandaı boldy. Bul jerlerde elimizdiń qolóner sheberleriniń buıymdary men sýretshilerdiń qolynan shyqqan kartınalar da jurtshylyq nazaryna usynylyp, kelgen qonaqtarǵa yńǵaıly bolý úshin arnaıy saýda alańdary uıymdastyryldy. Al aqshańqan kıiz úılerdiń qaz-qatar tigilýi, meıramǵa kelgenderge baýyrsaq pen Naýryz kójeniń taratylýy – halyqqa ózgeshe merekelik kóńil kúı syılady.
Biz bul kúngi merekelik sharany tamashalaýǵa kelgen birqatar azamattarmen pikirlesýge, tilekterin estýge múmkindik aldyq. Máselen, Májilis depýtaty Qýanysh Sultanov Naýryz – jańarý meıramy bolyp eseptelgendikten, eldi birlikke, tatýlyqqa shaqyratyn, halyqtyń yrys-berekesin molaıtatyn meıramdy halyq jyl ótken saıyn jaqsy daıyndyqpen qarsy alatynyna rızashylyǵyn bildirdi. Astana qalasy ákimi uıymdastyrǵan mereke jyldan-jylǵa kóriktenip, sulýlanyp kele jatyr. Sebebi, biz jyl saıyn jańalyqqa kýá bolyp otyramyz. Naýryz – dinı meıram emes, rýhanı meıram. Bul meıramdy kezinde ártúrli jansaq kózqaraspen durys túsinbegendikten, bálkim, bir jaǵynan, adamdardyń bir-birine degen jaqyndyǵyn, baýyrmaldyǵyn, birligin onsha baǵalaı almaǵannan bolar, Keńes Odaǵy kezinde bul meıram biraz qysańdyq kórdi. Al biraq, adamdardyń sanasynda, ulttyń sanasynda bul merekeniń qundylyǵy saqtalyp qaldy. Bizdiń bala kezimizde ár úıde naýryz kóje ázirlený, naýryzǵa arnalyp dám daıyndaý degen boldy. Sebebi, yrys-berekeniń belgisi bolǵan bul kún dástúrimizde qalǵan. Ejelden kele jatqan, tamyryn ǵasyrlardan alatyn, solaı bola tura búgingi kúnmen jarasymdy úılesimin tapqan aıryqsha meıram. Ýaqyt jaǵynan kelgende, kún men túnniń teńeletin kezeńi. Jyl boıy adamdar qarbalasta júrip, bir-birimen kezdese almaı, tipti, bir-birimen kelise almaı júrgen kezde bir-birin keshiretin, izgi tilegin bildiretin meıram, dedi Q.Sultanov. Al Májilis tóraǵasynyń orynbasary Sergeı Dıachenko Naýryzdyń – kóktemniń jarshysy, baqyttyń, jaqsylyqtyń, jańarýdyń merekesi ekenin aıta kelip, elge tatýlyq, tynyshtyq, bereke-birlik tiledi.
Elordada ótken Naýryz merekesine elimizdiń ózge óńirleri de óz tartý-taralǵylarymen kelipti. Máselen, bul kúni, Atyraý, Aqmola, Soltústik Qazaqstan, Pavlodar, Almaty, Jambyl oblystary ózderiniń kıiz úılerin quryp, al bul óńirlerdiń shyǵarmashylyq jáne óner ujymdary óz ónerlerin pash etti. Máselen, Atyraý oblystyq tarıhı-ólketaný murajaıynyń basshysy Serik Muhambetovpen áńgimeleskende ol bas qala – Astanadaǵy Naýryzdy merekeleýge oblystan 20-ǵa tarta adam kelgenin, delegasııanyń quramynda murajaı qyzmetkerleri, Qurmanǵazy aýdanynyń «Jıdeli» halyqtyq-folklorlyq ansambliniń ókilderi bar ekenin jetkizdi. Biz Astana halqyna óz ónerlerimizdi kórsettik. Sondaı-aq, ózimizben qolóner buıymdaryn, murajaıdyń jádigerlerin alyp keldik. Iаǵnı, bizdiń elordadaǵy Naýryz meıramynyń ótýine ózimizdiń az-kem úlesimizdi qostyq dep oılaımyz. Naýryz – jańalyqtyń jarshysy. Sol sebepti, jańa jyl elimizge tek jaqsylyq alyp kelsin, dep túıindedi óz sózin Serik Qaljanuly.
Iá, Naýryz – halyqtyń kóńilin kóterip, qýanyshqa bóleıtin, izgi tilekter aıtylyp, eldi jaqsylyqqa úndeıtin mereke. Sondyqtan, alańǵa jınalǵan qala turǵyndary men qonaqtary bul kúni bir-birimen qýana qaýyshyp, bir-birine aqjarma tilekterin arnap jatty.
Láıla EDILQYZY,
«Egemen Qazaqstan».
-----------------------------------------
Sýretterdi túsirgender
S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.
