Saıasat • 25 Sáýir, 2022

Kúre joldardy jóndeý qarqynyn jedeldetý kerek

53 ret kórsetildi

Premer-Mınıstr Álıhan Smaıylov jumys saparymen Batys Qazaqstan oblysynda boldy.

Eske sala keteıik, Prezıdent «Egemen Qazaqstan» gazetinde jarııalanǵan «Kúre joldaǵy kúrsinis» atty maqalaǵa nazar aýdaryp, uzaq jyldar boıy sheshilmeı kele jatqan Batys Qazaqstan oblysyn­daǵy kúre joldar problemasy boıynsha Úkimetke jáne oblys basshysyna tapsyrmalar júktegen edi.

Úkimet basshysy Batys Qazaqstan oblysyna kelgen boıda óńirdegi avtojol­dar máselesine nazar aýdardy. Qu­ry­lysy bıyl bastalǵaly otyrǵan 144 shaqy­rymdyq «Podstepnoe – Terekti – RF shekarasy» jolynyń boıyna aıaldap, oblys aýmaǵyndaǵy avtojoldardyń sapasy men olardy jóndeý barysymen tanysty.

Aıta keteıik, sońǵy málimetter boıyn­sha, Batys Qazaqstan oblysynda avto­joldardyń jalpy uzyndyǵy – 6 176 shaqyrym. Onyń 1 414 shaqyrymy – respýblıkalyq dárejedegi joldar sanatynda bolsa, al 4 762 shaqyrym jol jergilikti deń­geıde. Mine, osy respýblıkalyq jol­dardyń 182 shaqyrymy, oblystyq jáne aýdandyq joldardyń 2 887 shaqyrymy múldem qanaǵattanarlyqsyz. Jańbyr jaý­sa, mı batpaqqa aınalady.

Eń kókeıkesti másele, Qaztalov, Jánibek jáne Bókeı ordasy aýdandaryn Oral qalasymen jalǵaıtyn kúre joldyń qurylysy 2019 jyly Prezıdent tapsyrmasymen bastalǵan bolatyn. Joba boıynsha 2021 jyly aıaqtalýǵa tıis 248 shaqyrymdyq joldyń búginde 20%-y ǵana salynǵan.

– Avtojol – Batys Qazaqstan oblysyndaǵy eń kúrdeli máseleniń biri. Buǵan bárimiz de kinálimiz. Bıyl bul jumystardy negizinen oryndaýymyz kerek. Úsh jyl buryn bastalǵan joba qarjylandyrý máselesinen bitpeı jatyr. Sondyqtan bıyl 15 mlrd teńge qosymsha bólip otyrmyz. Tehnıkalyq múmkindik bar bolsa, jumysty budan da tez­detý kerek. Qosymsha qarajatty biz ta­bamyz. Al mynaý Podstepnoe-Reseı she­karasy arasyndaǵy respýblıkalyq jolǵa biz bıýdjetti naqtylaǵan kezde 6 mlrd teńge bóldik. Qazir «Qazavtojol» bar­lyq jumysty bastady. Buǵan qosymsha «Qarashyǵanaq Petroleým Opereıtıng b.v.» kompanııasymen de sóılesemiz. Jáne jetpegen aqshany respýblıkalyq bıýdjetten taǵy da qosymsha bólemiz. Sonymen bıyl jáne kelesi jyly óńirdegi avtojoldar máselesin túbegeıli ózgertýge tıispiz. Ǵalı Nájimedenuly, óńirdegi jol qurylysyn erekshe nazarda ustaýyńyz kerek. Mınıstrlik arqyly tıisti qara­jat bólý máselesin der kezinde kóterip, bólingen qarjyny ornymen paıdalanýyn ózińiz qadaǵalaýyńyz qajet, – dep tapsyrdy Á.Smaıylov Batys Qazaqstan oblysy ákimi Ǵalı Esqalıevke.

«Qazavtojol» UK» AQ basqarma tóraǵasy Meıirhat Qasymbaevtyń aıtýynsha, Qaztalov, Jánibek jáne Bókeı ordasy aýdandaryna salynyp jatqan jol qurylysynyń kesheýildeýine birneshe sebep bar. Bastapqyda, 2019 jyly qarjylandyrý tapshy bolǵan, odan keıin baǵa qymbattaǵan, dúnıejúzilik pandemııa kılikken, merdiger kompanııalardyń jaýapsyzdyǵy taǵy bar. 2019 jyly jol Mem­leket basshysynyń synyna ushyra­ǵan. Sodan bastap qarjy bólinýge tıisti edi, sál toqtap qaldy. Bul dúnıejúzilik pan­­demııaǵa baılanysty, jumysshylar da aýyr­­dy, qarjylandyrý da sál keshikti. Sodan keıin janar-jaǵarmaı qymbattap ketti. Osynyń bári qosylyp, jol qury­lysy toqtap qalǵan bolatyn.

– Qaztalov, Jánibek, Bókeı ordasy aýdan­daryna baratyn 248 shaqyrym joldy kúrdeli jóndeý boıynsha búginge deıin 57 mlrd teńge bólindi. Obektıvti jáne sýbektıvti faktorlarǵa oraı 2019 jyldan beri ol jerde jumys óte nashar júrdi. Bıyl tapsyrys berýshi «Qazavtojol» barlyq jaǵdaıdy, sonyń ishinde jol qurylysyna qajetti ınertti materıaldardy tasymaldaý quny men baǵanyń ósýin saralap, tıisti qorytyndy shyǵardy. Bıyl jol jóndeý qurylysy kúsheıtilgen rejimde jalǵasady. Jospar boıynsha 113 shaqyrym joldy bitirip, bıyl paıdalanýǵa beremiz. О́zderińiz bilesiz, jol qurylysyna qajetti tas negizinen Aqtóbe oblysynan ákelinedi. Ol materıal Reseı terrıtorııasy arqyly temirjolmen ótýge tıis. Bul jerde vagon tapshylyǵy, eki el vagondarynyń standarttary sáı­kespeýi sekildi máseleler týyndaǵan edi. «Qazaqstan temir joly» kompanııasymen talqylap, barlyq túıtkildi sheshtik. Búgingi tańda 260 vagon júrip jatyr, onyń sany óse beredi. Jol qurylysy kezinde kelisimshart mindetterine jaýapsyz qaraǵany úshin «Temirjol jóndeý» kompanııasyn jobadan alyp tastadyq. Qazir joldyń ol bóligin salý úshin elektrondy tender ótip jatyr, jańa merdiger eki aptanyń ishinde belgili bolady. Osylaısha, biz kelesi jyly barlyq 248 kılometr joldy tapsyrýdy josparlap otyrmyz, – dedi «Qazavtojol» basqarma tóraǵasy Meıirhat Qasymbaev.

Prezıdent tapsyrmasynan keıin Batys Qazaqstan oblysynyń avtojoldaryn jóndeý máselesi erekshe serpin alǵanyn baıqadyq. Bıyl óńirde jalpy uzyndyǵy 679 shaqyrym jolǵa jóndeý bastalmaq, onyń 451-i respýblıkalyq, 228 shaqyrymy – jergilikti joldar. Osy maqsatqa respýblıka bıýdjetinen 28 mlrd, jergilikti kózderden 15 mlrd teńge – jalpy kólemi 43 mlrd teńge bólindi. Premer-Mınıstr aıtqandaı, bul da shegi emes. Eger merdiger kompanııalar jumysyn shıratyp, ıgere alsa, qosymsha qarjy taǵy qaralmaq.

Sóz basynda aıtylǵan 144 shaqy­rym­dyq «Podstepnoe – Terekti – RF shekarasy» jolyna kelsek, bul joldyń boıynda 94 myń turǵyny bar 50 eldi me­ken bar. Áıgili Qarashyǵanaq kenishi, óndi­ris­ti Aqsaı qalasy oblys ortalyǵy­men osy jol arqyly baılanysady. Kún sa­ıyn elimizdiń jáne shet memleketterdiń ondaǵan myń azamaty júrip ótetin bul joldyń da jaǵdaıy qanaǵattanarlyqsyz kúıge jetken edi. «Qazavtojol» osy joldy 36 shaqyrymdyq 4 bólikke bólip, tender jarııalaǵan. Joldyń birinshi jáne tórtin­shi bóligi qurylysy úshin bıyl 6 mlrd qarastyrylǵan. Tender 20 mamyr­da qorytyndylanyp, jeńimpaz merdiger­ler anyqtalady. Al qalǵan eki bólik­ke «Qarashyǵanaq Petroleým Opereıtıng b.v.» kompanııasynyń qarjysyn paıdalaný máselesi qarastyrylýda.

Árıne, joǵaryda atalǵan eki jolmen óńir turǵyndarynyń jol máselesi túgel sheshile qoımaıdy. Jaıyq ózeniniń sol jaǵyndaǵy aýyldar zaryǵa kútip otyrǵan Barbastaý-Inder joly men Jańaqala men Bókeı ordasy aýdandaryn jalǵaıtyn kúre jol da kóptiń kóńilinde kópten júr­gen túıtkil. Batys Qazaqstan oblysynda Jaıyq ózeni myń shaqyrymǵa jýyq sozy­lyp jatyr, sonyń eki-aq jerinde avto­kópir salynǵan. Eki kópir de Oral qalasynda. Al Aqjaıyq, Taıpaq óńiriniń halqy ózenniń arǵy betine ótý úshin sandalyp, Atyraý oblysymen aınalady...

Degenmen seń qozǵaldy. Batys Qazaq­stan oblysynyń avtojoldary sala­synda túbegeıli betburys bolǵaly tur. О́ńir halqy kóp keshikpeı jol azabynan qutylatyn boldyq dep úmittenip otyr.

Sapar aıasynda Premer-Mınıstr Álı­h­an Smaıylov óńirde Poıma maı kom­bı­na­ty, №18 mektep, Oral jylyjaı kom­bı­­­naty, Kvant jıhaz fabrıkasy, Oral trans­­for­mator zaýyty, t.b. sekildi birqatar ny­san­­da aralap, túrli sala ókilderimen kez­desti.

Sońǵy jańalyqtar

Shabyt shaqyratyn shahar

Elorda • Keshe

Aqjaınaq astana

Elorda • Keshe

Ozyq óndiris ornynda boldy

Aımaqtar • Keshe

Dımash pen Djekson

О́ner • Keshe

Uqsas jańalyqtar