Astanada úsh kún boıy – 12 men 14 qazan aralyǵynda – 20-dan astam eldiń sala mamandary jáne 300 kompanııa ókilderiniń basyn qosqan shara ótti.
Qazaqstanǵa agrarııler, ǵalymdar, bıznesmender, sheneýnikter, sarapshylar, ınvestorlar, ımporttaýshylar men eksporttaýshylar keldi. Olardyń barlyǵy seriktesterdi, odan ári tranzaksııalar úshin baılanystardy, jańa sheshimder men tehnologııalardy, quraldardy, ıdeıalardy jáne yntymaqtastyqtyń jańa joldaryn izdedi.
Sharaǵa Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Erbol Qarashókeev pen vıse-mınıstr Tamabek Ábilqaıyr qatysty. Olar agroónerkásiptik keshen el halqynyń jartysyna jýyǵy úshin negizgi tabys kózi bolyp tabylatynyn jáne oǵan aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýge, olardy óńdeýge jáne saqtaýǵa mamandanǵanyn, sondaı-aq aýyl sharýashylyǵy jáne óndiris quraldarymen óńdeý ónerkásibin damytý qajettigin basa aıtty.
«KazAgro/KazFarm kórmeleriniń maqsaty – aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy jetistikterdi kórsetý jáne Qazaqstannyń barlyq fermerlerin biregeı alańǵa biriktirý. Bul biz úshin óte mańyzdy oqıǵa. Kórmeler ótkizý ıgi dástúrge aınalǵany qýantady», dedi mınıstr.
Qurylǵannan beri kórmeni 13-shi ret ExpoGroup kompanııasy uıymdastyryp otyr jáne onyń turaqty ıdeıalyq dem berýshisi - uıymnyń dırektory Sholpan Qojabaeva.
«Bıyl kórmeni 20 myńnan astam adam tamashalady. Aıta keterligi, biz agroǵylymǵa úlken mán berip, otandyq ǵalymdarǵa qoldaý kórsetip, olardyń aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy ázirlemelerin jarııalap jatyrmyz. Olardyń jumysy qaı kezde de kóleńkede qalyp qoıady, biz olardyń jumystaryn jandandyryp otyrmyz. Sonymen qatar bıyl seriktesterimiz – aýylsharýashylyq taýar óndirýshileri dástúrli túrde aýqymdy stendterdi usynyp, mámileler jasap, jańa tutynýshylardy tapty. Olardyń barlyǵy kelesi jyly kórmege qatysatyndaryn rastady», dedi Sholpan Qojabaeva.
Kórmeni talqylaýdyń negizgi baǵyty – otandyq agroǵylymdy damytý.
Búgingi tańda Qazaqstanda, ár óńirde derlik ǵylymı óńdeýmen, jańa tehnologııalardy engizýmen, seleksııamen aınalysatyn tájirıbe stansııalary men ǵylymı-zertteý ınstıtýttary bar. Kórme barysynda ǵalymdar úshin óz jumystarynyń biregeı nátıjelerimen bólisý, sondaı-aq sheteldik áriptesterdiń tájirıbesimen tanysý mańyzdy boldy.
Osy maqsatta «Agrotrendter – topyraq qunarlyǵyn saqtaý, organıkalyq eginshilik, klımatqa qolaıly óndiris» atty konferensııa uıymdastyryldy.
Qazaqstan men Germanııa sarapshylary aýyl sharýashylyǵynda resýrs únemdeıtin tehnologııalardy qoldaný tájirıbesimen bólisti, onyń ishinde sý resýrstaryn basqarýǵa, ósimdikterdi keshendi qorǵaý men qorektendirýge, organıkalyq eginshilikke turaqty aýyl sharýashylyǵy júıesindegi blok retinde basa nazar aýdaryldy.
Tuqym sharýashylyǵyndaǵy ǵylym men bıznestiń yntymaqtastyǵyna arnalǵan taǵy bir konferensııa «Ulttyq agrarlyq ǵylymı-bilim berý ortalyǵy» KEAQ uıymdastyrdy. Baıandamashylar memlekettik jáne jeke salanyń ǵalymdary boldy.
Olar «Qazaqstanda tuqym sharýashylyǵyn damytýdyń memlekettik saıasaty», «Tuqym naryǵyndaǵy aǵymdaǵy jaǵdaı jáne tendensııalar», «Qazaqstandaǵy tuqym sharýashylyǵy, sort synaý jáne tuqym sapasyna saraptama», sondaı-aq «Tuqym sharýashylyǵynyń ǵaryshtyq monıtorıngi» taqyryptaryn qozǵady. Sonymen qatar Qazaqstandaǵy aýyl sharýashylyǵy máseleleri qaraldy.
Mal ósirýshiler, veterınarlar jáne mal sharýashylyǵy salasynyń ınvestorlary úshin basqa da mańyzdy talqylaýlar ótti. Mysaly, «Joǵary sapaly ıdentıfıkasııa quraldaryn paıdalana otyryp, mal tuqymyn asyldandyrýdy jaqsartý: Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy aǵymdaǵy tájirıbe jáne bolashaq áleýeti» aqparattyq is-sharasy.
Eń mańyzdy jıyndardyń biri – Qazaqstan ósimdik ósirýshileriniń II sleti. Oǵan qatysý úshin elimizdiń barlyq óńirinen jetekshi sala mamandary jınaldy. Sharany Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi uıymdastyrdy.
Is-shara barysynda ósimdik sharýashylyǵyndaǵy jańa tehnologııalar kórsetilip, spıkerlerdiń salanyń mańyzdy máseleleri boıynsha baıandamalary tyńdaldy, sonymen qatar elimizdiń úzdik jáne ozyq ósimdik sharýashylyǵyndaǵy sharýashylyqtaryn marapattaý rásimi ótti.
О́simdik sharýashylyǵyn damytýǵa qosqan eleýli úlesi úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Erbol Qarashókeev jeńimpazdarǵa «Eńbek ardageri», «Aýyl sharýashylyǵy salasynyń úzdigi» tósbelgilerin, Qurmet gramotalary men alǵys hattar tabys etti.
2022 jyldyń jańalyqtarynyń biri – AgroStream kompanııasy ázirlegen agronomdarǵa arnalǵan AgroMap mobıldi qosymshasy. AgroMap agronomnyń jumysyn jeńildetý jáne aqparatty óńdeýge kómektesý úshin jasalǵan.
AgroMap-pen barlyq aqparatty órister boıynsha toptastyrýǵa, egin kartasyn jasaýǵa, qaýipterdi anyqtaýǵa, fotosýretter men tekserý paraqtaryn túsirýge, qaýipter katalogyn qurastyrýǵa, aýa raıy kartalaryn kórsetýge jáne t.b. jasaýǵa bolady.
Jurtshylyqty tań qaldyrǵany sıyrlardy ózdiginen saýa alatyn robot boldy. Sıyrlarǵa qolaıly jaǵdaı jasap, ónimdilikti arttyrýǵa arnalǵan «Dairy Robot R9500» saýyn robotynyń tusaýkeseri ótti. О́lshemderi yqsham bolǵandyqtan, júıe jańa qurylys kezinde de, eski sút fermasyn qaıta qurý kezinde de kásiporyndardyń ınfraqurylymyna biriktirilýi múmkin.
Sonymen qatar kelýshilerge jańa júk kólikteri men tehnıkalar, mamandandyrylǵan sheteldik qondyrǵylar, Qazaqstandaǵy alǵashqy aýyl sharýashylyǵy tehnıkasynyń ishki naryǵy jáne t.b. kórsetildi.
О́tkizilgen barlyq konferensııalarmen qatar, ártúrli óndiristik kompanııalardyń kórmesi de ótkenin aıta ketken jón. Bıznes-qaýymdastyq ókilderi yntymaqtastyq týraly memorandýmdarǵa qol qoıyp, seriktester izdep, mámileler jasady.
Kórmeler barysynda kelissózder nátıjesinde 100-den astam ártúrli kelisimder, mámileler, memorandýmdar men kelisim-sharttar jasaldy.
Bıylǵy eń úlken stendterdiń birin Qostanaı agromehanıkalyq zaýytynyń resmı dıleri Kamz Agro usyndy. Kásiporyn ókilderi kórme kezinde 26 mıllıon teńgeniń ónimin ótkizip úlgerdi.
«Biz bul kórmege ekinshi jyl qatysyp otyrmyz, ótken jyly jalǵa alý alańy shamamen 100 sharshy metrdi qurady. Bıyl – 720 sharshy metr. Halyq Qazaqstanda mashına jasaý baryn kórsin. Belarýs, Ispanııa, Túrkııa jáne basqa elderdiń zaýyttarymen yntymaqtasamyz. Osy kórme aıasynda biz 26 mln teńgege eki dana tehnıka sattyq. Bir satyp alýshy Aqmola oblysynyń Aqkól aýylynan bolsa, ekinshi satyp alýshy – Oraldan», dedi Kamz Agro dırektorynyń orynbasary Qýanyshbek Ábdirahmanov.
Kórmege usynylǵan kompanııalardyń biri – 1953 jyldan beri aýyl sharýashylyǵy mashınalary men jabdyqtaryn shyǵaratyn iri amerıkandyq óndirýshi Massey Ferguson. CanAgro 2016 jyly Qazaqstandaǵy dıstrıbıýtor boldy.
CanAgro marketology Rýslan Jolamanov kórme barysynda mamandardyń qandaı nátıjelerge qol jetkizgenin aıtyp berdi:
«Bizdiń kompanııa naryqta 20 jyldan astam ýaqyttan beri jumys istep keledi. Qazirgi ýaqytta biz Massey Ferguson brendin usynamyz. Bizdiń kompanııa kórmege qurylǵan kúnnen bastap jyl saıyn qatysyp keledi. Tapsyrys berýshiler kóp, baǵanyń qymbattaýyna qaramastan, qural-jabdyq alýǵa qyzyǵýshylyq tanytqandar bar. Bizde qazirdiń ózinde jabdyqty satyp alý týraly aldyn ala nıettiler tirkeldi, biz satyp alyp, kelisim-shart jasastyq», dedi ol.
Kórme aıasynda aýyl sharýashylyǵy salasynyń tendensııalaryn talqylaýdan basqa, arnaıy tehnıkalar men konferensııalar kórsetildi, túrli baıqaýlar, jıyndar jáne basqa da ınteraktıvti is-sharalar ótkizildi.
KazAgro/KazFarm kórmeleriniń tarıhynda tuńǵysh ret 2022 jyly qoı men eshki tuqymdyq materıaldary boıynsha aýksıon ótti. Kórmede «elıta» klasyndaǵy asyl tuqymdy qoshqarlar, Edilbaı, Gempshır, Dorper, Qarakól, Saanen sútti tuqymdy maldar usynyldy. Tuqymdy krıokonservasııalaý IMV (Fransııa) tehnologııasy boıynsha zerthanada júrgiziledi.
Mundaı bıomaterıaldyń baǵasy jyl saıyn ósip kele jatqanyn atap ótý mańyzdy. Sondyqtan satyp alýshylar satyp alýdan aqsha taba alady. Bıomaterıaldy 100 jylǵa deıin saqtaýǵa bolady. Saýda-sattyq kezinde eń joǵary baǵa 1 mln teńgege jetti.
Kórme aıasynda «Úzdik saýynshy» baıqaýy ótti, oǵan barlyq nıet bildirýshiler qatysty. Basekelesterdiń tájirıbesi, jynysy sııaqty máseleler manyzdy bolǵan joq. Uıymdastyrýshylardy tań qaldyrǵany, baıqaýǵa qatysýshylardyń 80%-y er adamdar boldy.
Kórme qonaqtary úshin basqa da qyzyqty is-sharalar uıymdastyryldy. Onyń qatarynda úsh toqtynyń lotoreıa arqyly oınatylýy, asyl tuqymdy buqalardyń kórmesi, belgili jas ánshi Erjan Maksımniń jańa ániniń tusaýkeserin atap aıtý kerek.
