О́tken jyly Túrkııa prezıdenti Rejep Taııp Erdoǵan Qazaqstanǵa jasaǵan resmı sapary kezinde birqatar depýtat BAQ-qa pikir bildirip, eki el baılanysynyń mańyzyn atap ótken edi. Eks-senator Nurjan Nursıpatov «Túrkııa – túrki elderiniń ishindegi turǵyndar sany jaǵynan eń úlken memleket. Qazaqstannyń egemendigin eń alǵash moıyndaǵan el. Onyń ústine Túrkııada birneshe myń qazaq qonys tepken. Sondyqtan bul elmen baılanysymyzdy arttyrýymyz asa qajet. Túrikterden úırenetin dúnıe kóp», dedi.
Sondaı-aq medıa-volonter, Qazaqstan halqy Assambleıasy janyndaǵy Analar keńesiniń múshesi Álııa Ábsemetova «Túbi bir túrki halyqtary retinde eki el bir-birin jaqyn tartýy túsinikti. Osy jaǵynan alǵanda Túrkııa bıligi de Qazaqstandy qoldap, únemi qamqorlyq tanytyp, kez kelgen jaǵdaıda kómek qolyn sozýǵa daıar ekenin kórsetip júr. Tilimiz de, dinimiz de, senim-nanymymyz da bir-birinen ajyramaıtyn deńgeıdegi memleketterdiń biri. Sondyqtan Qazaqstan úshin Túrkııamen qarym-qatynasty nyǵaıta túsýdiń máni zor», dep oıyn ortaǵa saldy.
Túrkııada tabıǵı apat bolǵan kezden bastap el belsendileri halyqty qamqorlyqqa shaqyryp, kómekke umtyldy. Jıǵan-tergen kómegin Gazıantep, Qaharmanmarash qalalaryna jóneltti. Munyń barlyǵy saıası, ekonomıkalyq qarym-qatynasty ysyryp tastap, aldymen adamgershilik, qamqorlyq tanytýǵa umtylys emes pe?
Qazir elimizden attanǵan erikti top Túrkııanyń ońtústik-shyǵysyndaǵy Adana, Hataı, Qaharmanmarash, Gazıantep qalalarynda júr.
– Qaharmanmarash qalasyndaǵy ǵımarattardyń 70 paıyzy qulaǵan. Barlyǵy jermen-jeksen bolǵan. Keıbir aman qalǵan úıler bar. Biraq olarǵa adamdar kirmeıdi. Sebebi qulap kete me dep qorqady. О́ıtkeni álsin-álsin jer silkinisi qaıtalanyp tur. Mysaly, keshe túnde taǵy jer silkindi. Azdap sezildi. Kishigirim jer qozǵalysynyń ózi qabyrǵalary sógilip, qulaýǵa shaq turǵan ǵımarattarǵa óte qaýipti bolyp tur. Hataı qalasy da túgelge jýyq qırady. Al Gazıantepte aman qalǵan úıler, ǵımarattar bar, – deıdi túrik baýyrlardyń jaǵdaıynan kún saıyn habar taratyp júrgen jýrnalıst Nurbek Bekbaý.
Sondaı-aq qazir 3 provınsııada qutqarý-izdeý jumystary aıaqtaldy. Máselen, Adana qalasynda 10-ǵa jýyq ǵımarat qulap, 34 adam qırandy arasynan shyǵarylyp, 438 adamnyń denesi tabylǵan. Jer-jerden barǵan qutqarýshylar qıraǵan ǵımarattardy arshyp úlgermeı jatyr, arshylmaǵan úıindiler áli de kóp. Tipti keıbir eldi mekenderge qutqarýshylar áli baryp úlgermegen. Ǵalymdar qırandy astynda 80 myń adam jatyr dep boljap otyr.
– Qazaqstannan kıiz úı tige alatyn 10 shaqty jigit keldik. Sondaı-aq 70-ke jýyq erikti bar, olar – osy elde oqıtyn jáne jumys isteıtin jastar. Bir kıiz úıge shamamen 20 adam sııady. Osylaısha, 1 myńdaı adamdy qamtı alamyz. Azyq-túlik jetkilikti. Sebebi álemniń kóptegen elinen gýmanıtarlyq kómek kelip jatyr. Biz kıiz úı tigip, as-aýqat daıyndap, kómektesýge kelgen toppyz. Túrkııa – adam resýrsy kóp memleket. Sondyqtan shetelden eshqandaı erikti topty kirgizip jatqan joq. Kıiz úı quryp beretin bolǵandyqtan ǵana shekaradan ótkizdi, – dedi eriktiler qyzmetin sóz etken jýrnalıst.
Elimizden barǵan qutqarýshylar bolsa zardap shekken qalalardyń barlyǵynda izdestirý-qutqarý jumystary tolyq aıaqtalǵansha at salysady.
Memleket basshysynyń tapsyrmasymen Túrkııaǵa taǵy 55 tonna gýmanıtarlyq kómek jiberildi. Budan bólek oblystar da óz betterinshe qoldaý kórsetip jatyr. Máselen, Aqtóbe oblystyq ákimdiginiń baspasóz qyzmeti habarlaǵandaı, óńirden Túrkııa jerine 11 tonnaǵa jýyq alǵashqy gýmanıtarlyq kómek jiberilgen. Júktiń jalpy quny 30 mıllıon teńgeni quraıdy. Júk Aqtóbe halyqaralyq áýejaıynan tikeleı Túrkııanyń «MNG» áýe kompanııasynyń ushaǵymen Ystanbulǵa jetkizilgen. Onda asa qajetti jyly kıim-keshekter, azyq-túlik, balalarǵa arnalǵan taǵamdar, tósek-oryn jabdyqtary, turmystyq jáne jeke gıgıenalyq zattar bar. Qaıyrymdylyq is-sharasyna Aqtóbe oblysynyń turǵyndary men volonterleri, birneshe iri kásipkerlik mekeme úles qosqan. Aldaǵy aptada Túrkııaǵa Túrkistan, Mańǵystaý oblystary men Shymkent qalasynan gýmanıtarlyq kómek kórsetilmek. «Jumyla kótergen júk jeńil» demekshi, el óńirleri baýyrlas elge qoldaý kórsetýdi jalǵastyrady.
Osylaısha, Qazaq eli túrik aǵaıyndarǵa qamqorlyq kórsetip, aldymen adamgershilik nıetterin tanytyp jatyr. Jalpy, Túrkııa barlyq túrki elderine qamqor bolatyn el desek, artyq bolmas. О́ıtkeni álemdik arenada orny erekshe. Dástúr, mádenıetimiz uqsas, dinimiz bir. Joǵaryda aıtyp ótken sarapshylar pikiri de Túrik elimen bir bolyp, onsyz da baýyrlas elge jaqyndaı túsýimizdi aıǵaqtaıdy.
