Álem • 27 Aqpan, 2023

BUU qarary: Halyq beıbitshilikke muqtaj

360 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

BUU Bas Assambleıasy arnaıy sessııa ótkizdi. Is-shara barysynda uıym Reseıdi Ýkraınadan áskerin shyǵaryp, qaqtyǵysty toqtatýǵa shaqyrǵan qarar qabyldady. Qarardy 141 el qoldap, daýys berdi, jeteýi qarsy bolyp, 32 el qalys qaldy.

BUU qarary:  Halyq beıbitshilikke muqtaj

Qarardy qabyldamas buryn Birikken Ulttar Uıymynyń Bas hatshysy Antonıo Gýterrısh Reseıdi Ýkraınaǵa basyp kirdi dep aıyptap, onyń bul is-áreketin «álemniń ujymdyq ar-ojdanyna nuqsan keltirý» dep atady. «Bul BUU Jarǵysy men halyqaralyq quqyqty buzý», dedi Antonıo Gýterrısh Bas Assambleıa otyrysynda. Onyń aıtýynsha, qaqtyǵystyń kúsheıýi qaýip tóndiredi, al soǵys «aımaqtyq turaq­syz­dyq pen jahandyq shıelenister, kelispeýshilikterdi týdy­ryp, ózekti jahandyq máselelerden alshaqtatady».

BUU-ǵa múshe 193 eldiń 141-i, ıaǵnı negizgi halyqaralyq uıym músheleriniń tórtten úsh bóligi derlik (73%) qararǵa daýys berdi. Reseıdi aıyptaǵan elderdiń arasynda ejelgi odaqtasy Serbııa bar. Al Reseıden bólek, Belarýs, Erıtreıa, Malı jáne Sırııa qarsy boldy. Qalys qalǵandardyń ishinde Qazaqstan, Armenııa, Tájikstan, Qytaı, Úndistan jáne Iran elderi bar.

«Jaıbaraqat otyrý daǵdarysty odan ári kúsheıtedi jáne jarǵyda jarııalanǵan jalpy prınsıpterimizdi odan ári buzady. Soǵys – sheshim emes. Soǵys – problema. Ýkraınadaǵy adamdar zardap shegip jatyr. Ýkraınalyqtar, reseılikter jáne basqa da halyq beıbitshilikke muqtaj», dedi Bas hatshy.

Negizi qarar Kıevtiń usynýymen talqylanǵan. Bul usynysqa 60-tan astam el qosylyp, qararda «BUU jarǵysy prınsıpteri negizinde tutas, ádil jáne turaqty beıbitshilikti» kózdeıtini aıtylǵan. BUU qujatynda Reseı áskerin Ýkraına aýmaǵynan dereý áketý týraly talap qarastyrylǵan. Osyǵan oraı BUU Mınskiniń qararǵa qatysty kelissózge shaqyrý jáne Kıevke qarý berýge tyıym salý týraly túzetýin qabyldamady.

Qarar týraly áleýmettik jelilerde alýan túrli pikir tarady. Máselen, Ýkraınanyń Adam quqyǵy jónindegi ýákili Dmıtrıı Lýbınes «bul qujat eldiń qaýipsizdigi men Ýkraınanyń aýmaq­tyq tutastyǵyn qamtamasyz etetin mańyzdy qadam», dep jazdy ózi­niń Telegram arnasynda. Al TASS agent­tigi Reseıdiń BUU-daǵy turaqty ókili Vasılıı Nebenzıanyń pikirin jarııalady. V.Nebenzıa «qarar bir jyl buryn ýshyǵyp ketken Reseı men Batys arasyndaǵy qarama-qaıshylyqty joıýǵa áser etpeıdi», dep málimdep, qarardy «birjaqty, shyndyqtan alshaq jatqan» qujat dep synady.

BUU qabyldaǵan qararda: «Ýkraınada jan-jaqty, ádil jáne berik beıbitshilikke qol jetkizýdiń negizi sanalatyn BUU Jarǵysynyń qaǵıdattaryn saqtaýǵa shaqyrady; Ýkraınanyń egemendigine, táýelsizdigine, birligi men aýmaqtyq tutas­tyǵyna óziniń aýmaqtyq sýyn qosa alǵanda, halyqaralyq deńgeıde ta­nylǵan shekaralarynda adaldyǵyn rastaıdy; Reseı Federasııasyna óziniń barlyq qarýly kúshin Ýkraınanyń halyqaralyq deńgeıde tanylǵan shekaralary aýmaǵynan dereý, tolyq jáne sózsiz alyp tastaý týraly talabyn taǵy da jarııalaıdy; Barlyq tarapty ha­lyq­aralyq quqyqty, onyń ishinde áskerı tutqyndarmen jumys isteý jáne beıbit turǵyndardy qorǵaý salasyndaǵy quqyqty saqtaýǵa shaqyrady; Azamattyq halyqtyń ómir súrýi úshin mindetti nysandardyń shabýylyna, jo­ıylýyna, kóshirilýine nemese jaramsyz bolýyna jol bermeý qajettiligin atap ótedi; Sondaı-aq Ýkraınanyń mańyzdy ınfra­qurylymyna jasalǵan shabýyldardy jáne azamattyq nysandarǵa, sonyń ishinde turǵyn úılerge, mektepter men aýrýhanalarǵa jasalǵan kez kelgen qasaqana shabýyldardy dereý toqtatýǵa shaqyrady», delingen.

Aıta keteıik, Reseı men Ýkraına arasyndaǵy qaqtyǵys bastalǵanyna bir jyl boldy. BUU-nyń baǵalaýynsha, osy aralyqta kem degende 7 199 beıbit turǵyn qaza taýyp, myńdaǵan adam jaraqat aldy, 13 mıllıonnan astam adam bosqyn bolyp shetelge qashqan. Marıýpol qalasynyń meri tek osy qalada 21 myń adam mert bolǵanyn aıtady. Al AQSh áskerıleriniń málimetinshe, qaqtyǵys kezinde eki jaqtan 100 myńǵa jýyq sarbaz qaza tapqan.

Sońǵy jańalyqtar