Aqtóbe qalasyndaǵy ortalyq meshittiń ashylýyna oraı «Nur Otan» partııasy oblystyq fılıalynyń ǵımaratynda «Hanafı mázhaby – Ortalyq Azııanyń rýhanı murasy» atty halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótkizildi. Atalǵan konferensııanyń maqsaty – qazirgi zamandaǵy Ortalyq Azııa halyqtarynda qalyptasqan dástúrli dinı qatynastar men onyń ózekti máselelerin talqylaý, Ortalyq Azııa aımaǵyndaǵy dinı ahýaldar damýynyń negizgi úrdisteri men tetikterin ashyp kórsetý, Hanafı mázhabynyń qoǵamǵa beretin rýhanı-ónegelik qundylyqtarynyń rólin dáripteý, dinı aǵartýshylyq jumystaryn júrgizý arqyly ekstremızm men lańkestiktiń aldyn alý, dinı salada týyndaǵan talas-tartys máselelerin sheshý joldaryn izdestirý.
Konferensııany oblys ákiminiń orynbasary Marat Taǵymov ashyp, júrgizip otyrdy. Ol óńirdegi dinı ahýal, Hanafı mázhaby týraly áńgimeledi. Din ókilderi, teolog ǵalymdar, úkimettik emes uıymdar jetekshileri, joǵary oqý oryndarynyń oqytýshy-ǵalymdary jáne basqa zııaly qaýym ókilderi qatysqan alqaly jıynda Qazaqstan Din isteri agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Ǵalym Shoıkın, Qazaqstan Musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múftı Erjan Maıamerov, Reseıdiń Múftıler keńesi tóraǵasynyń birinshi orynbasary Damır hazret Muhetdınov, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti dintaný kafedrasynyń professory, teologııa jáne fılosofııa ǵylymdarynyń doktory Dosaı Kenjetaı, Reseı Federasııasy Tatarstan Respýblıkasy Qazan qalasyndaǵy Reseı Islam ýnıversıtetiniń rektory Rafık Muhametshın, Aqtóbe oblystyq din isteri basqarmasynyń basshysy Baýyrjan Esmahan Hanafı mázhabynyń shyǵý tarıhy, onyń qoǵamdaǵy róli, qazirgi tańdaǵy dinı aǵartýshylyq jumystardy júrgizýdiń jáıi men baǵyttary, din men qoǵamnyń baılanysy, lańkestik áreketterdiń aldyn alý, jastardyń jat aǵymdarǵa boı urýyna qarsy kúres máseleleri haqynda baıandap, ózekti máselelerdi sheshý týraly oılaryn ortaǵa saldy.
Konferensııa barysynda elimizdegi azamattardyń dinı saýattylyǵyn jetildirý maqsatynda Reseı Federasııasy Tatarstan Respýblıkasy Qazan qalasynda ornalasqan Reseı Islam ýnıversıteti men Aqtóbe oblysy «Din isteri basqarmasy» memlekettik mekemesi janyndaǵy «Ańsar» aqparattyq taldaý ortalyǵy» kommýnaldyq memlekettik mekemesi arasynda qashyqtyqtan bilim berý boıynsha ekijaqty kelisimshartqa qol qoıyldy.
Konferensııaǵa qatysýshylar «Pikirtalastan sheshimge», «Dinı sana jáne rýhanı azyq «Dinı aǵartýshylyq – ekstremızmniń aldyn alý faktory» atty seksııalarǵa bólinip, jumys istedi, kún tártibindegi máseleni tereńirek talqylady.
Sodan keıin olar Aqtóbe qalasyndaǵy 111 jyldyq tarıhy bar qalalyq ortalyq meshittiń saltanatty ashylý rásimine qatysty. Jalpy, bul meshittiń irgetasy 1901 jyly qalanyp, 1903 jyly paıdalanýǵa berilgen eken. Araǵa 111 jyl salyp atalmysh meshit kúrdeli jóndeýden ótip, 8 esege úlkeıtilip otyr. Kúrdeli jóndeýden degen aty ǵana, muny tyń jerden salynǵan jańa meshit dese de bolady. Ǵımarat úsh qabattan turady, qulshylyq etý zaldarynyń syıymdylyǵy 2800 adamǵa arnalǵan. Birinshi qabatta 2300 adamdyq erler namazhanasy men ákimshilik bólmesi ornalasqan. Ekinshi qabatta 500 kisilik áıel adamdar namazhanasy, neke zaly, oqytýshylar bólmeleri men oqý aýdıtorııalary bar. Tómengi qabatta 150 adamǵa ashana, dáret alý oryndary ornalasqan. Kúrdeli jóndeýden ótken eski meshit ǵımaraty bolashaqta mýzeı bolady degen uıǵarym bar.
Meshitti kúrdeli jóndeý-jańartý jumystaryna ultjandy azamat Esimhan Esenbaev basqaratyn «Ǵasyr nury» qoǵamdyq qory uıytqy boldy. Imandylyq úıiniń áshekeıleý, árleý jáne bezendirý jaǵynyń sáýlettik jobasyn Qazan qalasyndaǵy «Qul-Sharıf» jáne Aqtóbe qalasyndaǵy «NurǴasyr» meshitteriniń avtory A.Sattarov jasady. Jańa meshit qurylysyn, sonymen birge, eskisin jańǵyrtý jumystaryn «Interstıl» JShS júrgizdi. Seriktestik qurylys jumystaryn eki jylda bitirdi. Aqtóbe qalasyndaǵy ortalyq meshittiń jańa ǵımaratyn salýǵa jáne eskisin jańǵyrtýǵa 680 mıllıon teńgege jýyq qarjy jumsalǵan. Osynshama qarjyny tek qana demeýshiler men mesenattar salǵan kórinedi. Munda negizinen sapaly qurylys materıaldary paıdalanyldy. Altyn jalatqan jáne kórkemdelgen usaq arnaıy áınekter Italııadan, tutas jaıma kilemder Túrkııadan, sándi ári qymbat aspaly shamdar Chehııadan, kúmbezdi qaptaıtyn materıaldar Chelıabiden, granıtter Almatydan jetkizilgen.
Kúrdeli jóndelip, jańartylǵan Aqtóbe qalasyndaǵy ortalyq meshittiń ashylý saltanatynda sóz alǵan Qazaqstan Musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múftı Erjan Maıamerov qazir elimizde meshitterdiń kóptep salynyp jatqanyn, adamdardyń dinge bet bura bastaǵanyn atap óte kelip, munyń barlyǵy elimizdiń egemendigimen kelgen ıgilikter ekenin eske saldy. Aqtóbe qalasynyń ákimi Erhan Omarov ta bul sharýanyń jamıǵat úshin jasalyp jatqanyn aıtyp ótti, ımandylyqqa uııtyn ul – qyzdarymyzdyń kóbeıe berýine tilektestigin bildirdi.
Jańa meshitte quran oqylyp, jamıǵat juma namazyna jyǵyldy. Qazaqstan Musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múftı Erjan Maıamerov dinı ýaǵyz aıtyp, jınalǵandardy ıslam qaǵıdattaryna qanyqtyrdy.
Satybaldy SÁÝIRBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Aqtóbe oblysy.
Konferensııany oblys ákiminiń orynbasary Marat Taǵymov ashyp, júrgizip otyrdy. Ol óńirdegi dinı ahýal, Hanafı mázhaby týraly áńgimeledi. Din ókilderi, teolog ǵalymdar, úkimettik emes uıymdar jetekshileri, joǵary oqý oryndarynyń oqytýshy-ǵalymdary jáne basqa zııaly qaýym ókilderi qatysqan alqaly jıynda Qazaqstan Din isteri agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Ǵalym Shoıkın, Qazaqstan Musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múftı Erjan Maıamerov, Reseıdiń Múftıler keńesi tóraǵasynyń birinshi orynbasary Damır hazret Muhetdınov, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti dintaný kafedrasynyń professory, teologııa jáne fılosofııa ǵylymdarynyń doktory Dosaı Kenjetaı, Reseı Federasııasy Tatarstan Respýblıkasy Qazan qalasyndaǵy Reseı Islam ýnıversıtetiniń rektory Rafık Muhametshın, Aqtóbe oblystyq din isteri basqarmasynyń basshysy Baýyrjan Esmahan Hanafı mázhabynyń shyǵý tarıhy, onyń qoǵamdaǵy róli, qazirgi tańdaǵy dinı aǵartýshylyq jumystardy júrgizýdiń jáıi men baǵyttary, din men qoǵamnyń baılanysy, lańkestik áreketterdiń aldyn alý, jastardyń jat aǵymdarǵa boı urýyna qarsy kúres máseleleri haqynda baıandap, ózekti máselelerdi sheshý týraly oılaryn ortaǵa saldy.
Konferensııa barysynda elimizdegi azamattardyń dinı saýattylyǵyn jetildirý maqsatynda Reseı Federasııasy Tatarstan Respýblıkasy Qazan qalasynda ornalasqan Reseı Islam ýnıversıteti men Aqtóbe oblysy «Din isteri basqarmasy» memlekettik mekemesi janyndaǵy «Ańsar» aqparattyq taldaý ortalyǵy» kommýnaldyq memlekettik mekemesi arasynda qashyqtyqtan bilim berý boıynsha ekijaqty kelisimshartqa qol qoıyldy.
Konferensııaǵa qatysýshylar «Pikirtalastan sheshimge», «Dinı sana jáne rýhanı azyq «Dinı aǵartýshylyq – ekstremızmniń aldyn alý faktory» atty seksııalarǵa bólinip, jumys istedi, kún tártibindegi máseleni tereńirek talqylady.
Sodan keıin olar Aqtóbe qalasyndaǵy 111 jyldyq tarıhy bar qalalyq ortalyq meshittiń saltanatty ashylý rásimine qatysty. Jalpy, bul meshittiń irgetasy 1901 jyly qalanyp, 1903 jyly paıdalanýǵa berilgen eken. Araǵa 111 jyl salyp atalmysh meshit kúrdeli jóndeýden ótip, 8 esege úlkeıtilip otyr. Kúrdeli jóndeýden degen aty ǵana, muny tyń jerden salynǵan jańa meshit dese de bolady. Ǵımarat úsh qabattan turady, qulshylyq etý zaldarynyń syıymdylyǵy 2800 adamǵa arnalǵan. Birinshi qabatta 2300 adamdyq erler namazhanasy men ákimshilik bólmesi ornalasqan. Ekinshi qabatta 500 kisilik áıel adamdar namazhanasy, neke zaly, oqytýshylar bólmeleri men oqý aýdıtorııalary bar. Tómengi qabatta 150 adamǵa ashana, dáret alý oryndary ornalasqan. Kúrdeli jóndeýden ótken eski meshit ǵımaraty bolashaqta mýzeı bolady degen uıǵarym bar.
Meshitti kúrdeli jóndeý-jańartý jumystaryna ultjandy azamat Esimhan Esenbaev basqaratyn «Ǵasyr nury» qoǵamdyq qory uıytqy boldy. Imandylyq úıiniń áshekeıleý, árleý jáne bezendirý jaǵynyń sáýlettik jobasyn Qazan qalasyndaǵy «Qul-Sharıf» jáne Aqtóbe qalasyndaǵy «NurǴasyr» meshitteriniń avtory A.Sattarov jasady. Jańa meshit qurylysyn, sonymen birge, eskisin jańǵyrtý jumystaryn «Interstıl» JShS júrgizdi. Seriktestik qurylys jumystaryn eki jylda bitirdi. Aqtóbe qalasyndaǵy ortalyq meshittiń jańa ǵımaratyn salýǵa jáne eskisin jańǵyrtýǵa 680 mıllıon teńgege jýyq qarjy jumsalǵan. Osynshama qarjyny tek qana demeýshiler men mesenattar salǵan kórinedi. Munda negizinen sapaly qurylys materıaldary paıdalanyldy. Altyn jalatqan jáne kórkemdelgen usaq arnaıy áınekter Italııadan, tutas jaıma kilemder Túrkııadan, sándi ári qymbat aspaly shamdar Chehııadan, kúmbezdi qaptaıtyn materıaldar Chelıabiden, granıtter Almatydan jetkizilgen.
Kúrdeli jóndelip, jańartylǵan Aqtóbe qalasyndaǵy ortalyq meshittiń ashylý saltanatynda sóz alǵan Qazaqstan Musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múftı Erjan Maıamerov qazir elimizde meshitterdiń kóptep salynyp jatqanyn, adamdardyń dinge bet bura bastaǵanyn atap óte kelip, munyń barlyǵy elimizdiń egemendigimen kelgen ıgilikter ekenin eske saldy. Aqtóbe qalasynyń ákimi Erhan Omarov ta bul sharýanyń jamıǵat úshin jasalyp jatqanyn aıtyp ótti, ımandylyqqa uııtyn ul – qyzdarymyzdyń kóbeıe berýine tilektestigin bildirdi.
Jańa meshitte quran oqylyp, jamıǵat juma namazyna jyǵyldy. Qazaqstan Musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múftı Erjan Maıamerov dinı ýaǵyz aıtyp, jınalǵandardy ıslam qaǵıdattaryna qanyqtyrdy.
Satybaldy SÁÝIRBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Aqtóbe oblysy.
