Qazaqstandyq qoǵamdyq damý ınstıtýty eldiń genderlik saıasatynyń erekshelikterin eskere otyryp, qoǵamdyq-saıası qyzmet salasyndaǵy áıelder men erlerdiń teń quqyqtary men múmkindikterin iske asyrýdyń tıimdi joldaryn anyqtaý jáne genderlik saıasat salasyndaǵy problemalyq aspektilerdi taldaý boıynsha áleýmettik zertteý júrgizgen.
– Jappaı saýaldamaǵa respýblıkalyq mańyzy bar 3 qala men 14 oblystan (saýaldama jańa oblystar qurylmaı turyp jasalǵan bolatyn) 1200 respondent qatysty. Zertteý 18 jáne odan úlken jastaǵy azamattar arasynda júrgizildi. Bul rette birqatar mindet alǵa qoıyldy. Atap aıtqanda, genderlik saıasat salasyndaǵy shet memleketterdiń ozyq tájirıbesin anyqtaý, elde genderlik saıasatty iske asyrý tetikterin zerttep, máselelerdi belgileý, sondaı-aq genderlik saıasatty júzege asyrýda áıelder men qyzdardyń múmkindikterin keńeıtý boıynsha memlekette qabyldanyp jatqan sharalar jan-jaqty zertteldi. Buǵan qosa sandyq jáne sapalyq ádisterdi qoldana otyryp, áleýmettaný zertteýin júrgizip, praktıkalyq usynystar ázirlendi, – dedi Qazaqstandyq qoǵamdyq damý ınstıtýty basqarma tóraǵasynyń orynbasary Ásem Qaıdarova OKQ alańynda ótken brıfıngte.
Júrgizilgen zertteý nátıjesine oraı Ásem Qaıdarova elimizde genderlik quqyq, teńdikte áli de bolsa aıtarlyqtaı alshaqtyq baryn aıtady.
– Ásirese bul saıası jáne ekonomıkalyq salada kóp baıqalady. О́ıtkeni bizdiń qoǵamda áıelderdiń saıasatqa qatysýy er-azamattarǵa qaraǵanda shekteýli. Uzaqmerzimdi keleshekte bul ulttyq adamı kapıtaldyń básekege qabilettiligine áser etýi múmkin. Sondyqtan bul máselege basa nazar aýdarý qajet, – dedi basqarma tóraǵasynyń orynbasary.
Sondaı-aq áleýmettik saýaldama elde áıelderdiń kásipkerlik salasyndaǵy belsendiligi tómen ekenin kórsetken. Shaǵyn orta bıznes salasynda áıelderdiń 30%-y ǵana, al erlerdiń 70%-y jumys isteıdi. Qazaqstandyq qoǵamdyq damý ınstıtýtynyń otbasy ınstıtýtyn zertteý ortalyǵynyń basshysy Olga Nıkolaevanyń aıtýynsha, resmı nemese azamattyq nekede turatyn áıelderdiń shamamen 10%-y ekonomıkalyq turǵydan jubaıyna táýeldi.
– Jappaı saýaldamanyń nátıjesine sáıkes, áıelderdiń 47,3%-y óz isin ashyp, bıznespen aınalysqysy keledi. О́z kásibin ashýǵa kedergi keltiretin eń kóp taralǵan sebepter retinde áıelder qarjy jetispeýshiligin (64,7%), tájirıbeniń, bilimniń bolmaýyn (33%), qorqynyshty (22,4%) atady, – dedi ol. Osy oraıda Olga Nıkolaeva áıelderge arnalǵan tálimgerlik ınstıtýtyn keńeıtýdi, ekonomıkalyq qoldaýdyń qoljetimdi sharalary týraly habardar etýdi usyndy.
Buǵan qosa Otbasy ınstıtýtyn zertteý ortalyǵynyń basshysy sońǵy eki jylda áıelderdi zorlyq-zombylyqtan qorǵaý boıynsha IIM qyzmetkerleriniń sany eki esege artqanyn aıtty. О́tken jyldan bastap zorlyq-zombylyq jaǵdaıynda agressordyń kinásin dáleldeý mindeti jábirlenýshige emes, polısııaǵa júktelgen.
– Azamattardyń 5%-dan astamy zorlyq-zombylyqqa ushyraǵan, onyń ishinde erler de, áıelder de bar. Er adamdar bul qaýipke negizinen kóshede, al áıelder qoǵamdyq oryndarda jáne úıde tap bolǵan, bul turmystyq zorlyq-zombylyq máselesiniń ózektiligin kórsetedi. Bul rette azamattardyń úshten biri sońǵy eki jylda bul másele boıynsha jaǵdaıdyń jaqsarǵanyn atap ótti. Buǵan memlekettik organdardyń jumysy da óz áserin tıgizdi, – dedi O.Nıkolaeva.
Otbasy ınstıtýtyn zertteý ortalyǵynyń basshysy harasment máselesin de sóz etti. «Azamattardyń shamamen 5 paıyzy jynystyq bopsalaýǵa ushyraǵan. Mundaı jaǵdaı erlerge qaraǵanda áıelder arasynda 10 ese jıi bolatynyn aıta ketken jón», dedi ol.
Sóz sońynda, mamandar eldegi turmystyq zorlyq-zombylyqty, qýdalaýdy, jynystyq qýdalaýdy, áıelder men qyzdardy nekege turý maqsatynda urlaýdy qalypty emes jaǵdaıǵa aınaldyrý úshin osyndaı quqyq buzýshylyqtarǵa nemquraılyq tanytpaý, zańnamaǵa «jynystyq qýdalaý» termınin engizýdi usyndy.
