Memlekettik basqarý: Jańa mádenıet qalyptasty ma?

Eki kúnge sozylǵan konferensııada spıkerler óz elderiniń tájirıbelerin ortaǵa saldy. Ple­narlyq májiliste sóz al­ǵan Senat tóraǵasy Máýlen Áshim­baev ortalyq pen óńirler arasynda bastalǵan memlekettik qy­zmetshilerdi júıeli rotasııalaý sóz júzinde qalyp qoımaı, naqty iske asyrylýǵa tıis ekenin aıtty.

– Búginde kóptegen jas azamat jaýapty qyzmetterge taǵaıyn­dalyp jatyr. Bul – durys. Mundaı saıasatty tolyǵymen qoldaımyn. Alaıda qazirgi tańda ortalyq mem­lekettik organdarda negizgi pozı­sııalarda jumys isteıtin ma­mandardyń kóbinde aımaqtarda jınaǵan tájirıbesi joq ekeni de jasyryn emes. Sondyqtan ortalyq pen óńirler arasynda memlekettik qyzmetshilerdi júıeli rotasııalaýdy qamtamasyz etýdiń mańyzy zor. Bıyl naýryz aıynda Parlament «Memlekettik qyzmet týraly» zań aıasynda qyzmetkerlerdi rotasııalaý týraly normany qabyldady. Bul atalǵan úde­risti kúsheıtýdiń quqyqtyq jáne basqa da ekonomıkalyq negi­zin qalyptastyrdy. Endi rotasııa sóz júzinde qalyp qoımaı, naq­ty iske asyrylýǵa tıis. Mun­daı qadam qyzmetkerlerdi negizgi pozı­sııalarǵa jyljytý kezinde nor­maǵa aınalýy kerek. Qajet bolǵan jaǵdaıda Senat osy baǵyttaǵy tıis­ti zańnamaǵa jańa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý máselesin birlesip talqylaýǵa daıyn, – dedi Máýlen Áshimbaev.

Sondaı-aq Senat tóraǵasy memlekettik qyzmetshilerdiń qu­qyq­tyq turǵyda álsiz qorǵal­ǵa­nyn aıtty. Osynyń saldarynan olar jaýapkershilikti óz moınyna alýdan jáne sheshim qa­byl­­daýdan qorqady. Al Pre­zı­­denttiń bastamasymen qolǵa alyn­ǵan áleýmettik-ekonomıkalyq refor­malardy tıimdi iske asyrý úshin jaýapkershilikke daıyn bastamashyl basqarýshylar qa­jet. Sondyqtan Palata spıkeri qa­zirgi zamanǵy tehnologııalardy belsendi paıdalana otyryp, jańa formasııadaǵy memlekettik qyzmetshilerdi daıarlaýǵa basa mán berilip jatqanyn aıtty.

– Elimizge bilimdi, bilikti, boıyna durys qundylyqtardy sińirgen basqarýshylardyń jańa býyny qajet. Qazir memlekettik organdar úshin analıtıkter daıarlaý isi de mańyzdy mindet bolyp sanalady. Kóptegen qurylymda sapaly taldaý jasaı alatyn bilikti mamandar jetkiliksiz. Byltyr biz Senat janynan «Taldaý mektebin» qurdyq. Mektep aıasynda mamandardyń eki tobyn daıarlap shyǵardyq. Ár kezeńde eki aı boıy tájirıbeli qazaqstandyq jáne sheteldik analıtıkter, sarapshylar dáris oqydy. Irikteýden ótken jas tyńdaýshylarǵa arnap tájirıbelik sabaqtar uıymdastyrdy. Osy jobany iske asyrý kezinde analıtıkterge suranystyń joǵary ekenin kórip, tańǵaldyq. Sol sebepti, memlekettik basqarý júıesi úshin taldaý daǵdylaryn meńgergen bilikti mamandar daıarlaý jumysyn júıeleýdiń mańyzy zor. Osy baǵytta Memlekettik qyzmet isteri agenttigimen, basqa da qurylymdarmen, sheteldik mamandarmen yntymaqtastyq ornatýǵa daıynbyz, – dedi Máýlen Áshimbaev.

Al Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń tóraǵasy Darhan Ja­zyqbaev Qazaqstanda júrgizilip jatqan saıası reformalar ashyq­tyq prınsıpine negizdelgen jańa basqarý mádenıetin qalyp­tastyrýdy kózdeıtinin atap ótti.

– Jańa basqarý mádenıeti «Eń aldymen adamdar» qaǵıdatyna negizdeledi. Memlekettik organdar úshin negizgi maqsat – memleket pen qoǵam qatynasyn úılestirýde bıýrokratııaǵa jol bermeıtin bas­qarýdyń proaktıvti, servıstik jáne azamattardyń suranystaryna den qoıa alatyn úlgisine kóshý. Sonda ǵana biz shyn mánindegi jańa basqarý mádenıetine kóship, ashyq Úkimetti qalyptastyramyz, – dedi MQIA basshysy.

Darhan Jazyqbaevtyń aıtýynsha, jańa basqarý mádenıetine saı, elimizdegi reformalar, baǵ­dar­la­malyq qujattar men ulttyq jo­balardyń tıimdiligi olardyń ha­lyq­tyń ál-aýqaty men ómir súrý sa­pa­syna tıgizgen oń áserimen ól­shenýi kerek.

Memlekettik bas­qarý akademııa­synyń rektory Er­lan Ábil basqa eldiń táji­rı­besin tolyqtaı ózimizge qol­daný – qate túsinik degen pikir­de. «Qazaqstannyń jınaǵan óz táji­rıbesi bar. О́zimiz­diń mádenıe­t­imizge, qundylyq­tarymyzǵa saı bas­qarý modelin beıimdeý – kún tártibindegi másele», dedi aka­demııa rektory.

Degenmen eldegi memlekettik basqarý salasynda jemqorlyqtyń jolyn kesý máselesi ózekti bolyp turǵany belgili, osy oraıda mamandar Qazaqstanǵa Slovenııa eliniń qolǵa alǵan isi bizge kómegin tıgizetinine senimdi.

– Biz jemqorlyqty aldyn alý úshin Slovenııada engizilgen platformany Qazaqstanda is júzinde qoldanyp kórýdi usynyp otyrmyz. 17 mamyrda Slovenııa eliniń jemqorlyqqa qarsy kúres qyzmetiniń tóraǵasy elimizge keledi. Ol bizge bul júıeniń qyr-syryn aıtyp, júıesimen bólispek. Meniń bilýimshe bul biregeı plat­for­ma, oǵan kirip qandaı mem­lekettik organnyń qandaı mekeme, tulǵalardy qarjylandyryp jatqanyn bilýge bolady, – dedi Memlekettik qyzmettiń Astanalyq haby basqarýshy komıtetiniń tóraǵasy Álıhan Báımenov.

Al Beıbitshilik salasyndaǵy Nobel syılyǵynyń laýreaty Rae Kvon Chýng ekonomıka turǵysynan ekologııa máselesin qalaı sheshýge bolatynyn aıtty. Onyń aıtýyn­sha, Qazaqstan da álem elderi se­kildi klımattyń ózgerýinen zar­dap shegip otyrǵan elderdiń qata­rynda. Bul máseleni sheshý úshin naryqtyq ekonomıkadan turaqty ekonomıkaǵa aýysý qajet deıdi shetel ǵalymy.

Qoldanystaǵy qosymshalardyń múmkindikterin paıdalaný arqyly qarjy shyǵarmaı-aq memlekettik qyzmet sapasyn, memlekettik bas­qarýdyń tıimdiligin arttyrýǵa bolady. Osy oraıda «Ádildik joly» RQB atqarýshy dırektory Dıdar Smaǵulov birneshe usynys jasady.

– Memlekettik qyzmet kór­setý salasyndaǵy máselelerdi she­shý úshin bıýdjetten qyrýar qar­jy bólmeı, naryqta bar qosym­shalardy qoldaýdy usynamyn. Iаǵnı, qoldanystaǵy dúnıelerdi memlekettik basqarý júıesine engizý jáne memlekettiń tıim­diligin arttyrý úshin paıdalaný kerek eke­nin aıttym. Mysaly, 2gis qosymshasyn 9 mln adam qol­danady, pikirlerin sonda jazady. Biraq  memlekettik mekemeler onda jazylǵan pikirlerge jaýap bermeıdi, al jekemenshik kompanııalar ony tıimdi paıdalanyp, qyzmet kórsetý sapasyn arttyryp otyr. Osy oraıda memlekettik satyp alýdyń sapasyn baqylaý úshin bıýdjet qarjysyna salynǵan memlekettik úılerge, mektepterge, aýrýhanalarǵa qansha aqsha bólindi, jol sapasy qandaı, oǵan qansha aqsha bólindi degen aqparatty sol qosymsha arqyly kórsetýge bolady. Osylaısha, ha­lyqtan keri baılanys alýǵa bolady. Memleket naryqqa jańasha kózqaraspen qaraýǵa tıis, – dedi Dıdar Smaǵulov.

Aıta keteıik, is-sharaǵa Senat tóraǵasymen birge Prezıdent Ákimshiligi Basshysynyń birinshi orynbasary Tımýr Súleımenov, BUU-nyń Qazaqstandaǵy Tu­raq­ty úılestirýshisi Mıkaela Frı­berg-Storı, ekonomıka professory, Nobel syılyǵynyń laýreaty Rae Kvon Chýng jáne basqa da otandyq jáne sheteldik sarapshylar, ǵalymdar, memle­ket­tik organ­dardyń, bıznes-qury­lym­dar men azamattyq qoǵam ıns­tıtýttarynyń ókilderi qatysty.