Kólik mınıstri Marat Qarabaev bıylǵy 11 aıda otandyq áýe kompanııalary 12,3 mln jolaýshy tasymaldaǵanyn, bul ótken jylmen salystyrǵanda 23%-ǵa artyq ekenin málimdedi. Jyl qorytyndysy boıynsha bul kórsetkishti 13 mln jolaýshyǵa jetkizý josparlanyp otyr.
Áýejaılarda qyzmet kórsetý kólemi 25%-ǵa artty. Almaty men Astanada aıtarlyqtaı ósim baıqalady, onda bıyl rekordtyq kórsetkishter tirkeldi – 9 mln (+34%) jáne 7 mln (+26%) jolaýshyǵa qyzmet kórsetildi.
Sonymen qatar áýejaılarda qyzmet kórsetilgen júkterdiń kólemi de artty. Jyl basynan beri bul kórsetkish 130 myń tonnany qurady. О́tken jylmen salystyrǵanda ósim – 16%.
Áýe tasymaldaryna ósip kele jatqan suranysty qanaǵattandyrý úshin áýejaılardyń ınfraqurylymyn jańǵyrtý jumystary jalǵasýda. Kelesi jyly Shymkent, Qyzylorda jáne Almatyda jańa jolaýshylar termınaldarynyń qurylysy aıaqtalady. Nátıjesinde, Almaty áýejaıynyń ótkizý qabileti 5 esege artyp, 14 mln adamǵa deıin, Qyzylordaniki 6 esege artyp, 2 mln adamǵa deıin, Shymkenttiki 7 esege artyp, 6 mln adamǵa deıin kóbeıedi.
Kelesi jyly BAÁ ınvestory astanalyq áýejaıdyń ushý-qoný jolaǵyn óz qarajaty esebinen rekonstrýksııalaýǵa kirisedi, bul – jańa basqarýshy kompanııanyń aldyna qoıylǵan birinshi kezektegi mindetterdiń biri.
Sondaı-aq 2024 jyly Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes Pavlodar qalasy áýejaıynyń ushý-qoný jolaǵyn, sondaı-aq Balqash qalasy áýejaıynyń júrý jolaǵy men perronyn rekonstrýksııalaý jumystary bastalady.
Bularǵa qosa ınvestor Qaraǵandy áýejaıynda ushý-qoný jolaǵyn jańǵyrtyp, ony qajetti arnaıy tehnıkamen jabdyqtaýdy josparlap otyr. Aqtóbe, Túrkistan jáne Qyzylorda áýejaılaryn osy salada tájirıbesi bar iri jahandyq ınvestorlarǵa senimgerlik basqarýǵa berý týraly kelissózder de júrip jatyr.
Premer-mınıstrdiń aıtýynsha, bıyl 16 halyqaralyq marshrýt ashyldy jáne qaıta jandandy. Kelesi jyly Kýala-Lýmpýr, Sıngapýr, Tokıo jáne basqa qalalarǵa jańa reıster ashý josparlanyp otyr.
Oǵan qosa áýejaılardyń ınfraqurylymy da qarqyndy damyp keledi.
«Osy salaǵa kelgen jeke ınvestorlar qazirdiń ózinde áýejaılardy damytýǵa 2,1 mlrd dollarǵa jýyq qarajat saldy. Atap aıtqanda, Almatyda perrondy kúrdeli jóndeý jumystary júrgizilýde. Sondaı-aq júkterdi óńdeý rásimderin jetildirý sharalary qolǵa alyndy. Shymkentte jańa jolaýshylar termınalynyń qurylysy aıaqtalýǵa jaqyn. Astanada BAÁ-den kelgen kompanııa ushý-qoný jolaǵyn rekonstrýksııalaýdy, kargo-termınalyn keńeıtýdi josparlap otyr», dedi Álıhan Smaıylov.
Al shyntýaıtyna kelgende, bul salada shuǵyl sheshimderdi qajet etetin ózekti máseleler de joq emes. Atap aıtqanda, negizgi máseleniń biri – avıaotyn tapshylyǵy, ol jylyna shamamen 300 myń tonnany quraıdy.
«Máseleni sheshý úshin otyn jetkizý kanaldaryn ártaraptandyryp, ony saqtaýǵa arnalǵan tıisti ınfraqurylymdy damytý qajet», dedi Premer-mınıstr.
Sonymen qatar Úkimet basshysy áýejaılardy damytý da qosymsha sharalardy talap etetinin aıtty. Atap aıtqanda, áýejaı ınfraqurylymyn damytyp, júkter men jolaýshylardy rásimdeý úderisterin tolyq avtomattandyrý qajet.
«Bul 2030 jylǵa qaraı óńdeletin júk kólemin jylyna 130 myń tonnadan 1 mln tonnaǵa deıin, al jolaýshylar aǵynyn 25 mln adamǵa deıin ulǵaıtýǵa múmkindik beredi», dedi Álıhan Smaıylov.
Taǵy bir ózekti problema – salany kadrlarmen qamtamasyz etý. Búginde ushqyshtar, ınjenerler men tehnıkalyq personaldar jetispeıdi.
«Reısterdiń keshigýi de qalypty ádetke aınalyp barady. Oǵan qolaısyz aýa raıy ǵana sebepshi emes. Sondyqtan áýe kompanııalary jolaýshylar men ushaqtarǵa qyzmet kórsetý sapasyn jaqsartyp, áýe parkin keńeıtýi qajet», dedi Úkimet basshysy.
Joǵaryda aıtylǵandardy eskere otyryp, Premer-mınıstr áýejaılar aýmaǵynda mýltımodaldi kólikti paıdalaný múmkindigin berý máselesin pysyqtaýdy, tranzıttik júkterdi rásimdeýdi jeńildetip, tıisti tehnologııalyq úderisterdi ońtaılandyrýdy tapsyrdy.
Odan bólek Úkimet basshysy qajetti avıaotyn kólemimen qamtamasyz etý sharalaryn qabyldaý, ony saqtaýǵa arnalǵan tıisti ınfraqurylymdy qurý, sondaı-aq azamattyq avıasııa salasynda mamandar daıarlaý úshin qosymsha granttar bólýdi qamtamasyz etý qajettigin aıtyp ótti.
Qazaqstanda stıhııalyq qoqys úıindilerimen kúresý jáne qaldyqtardy basqarý tıimdiligin arttyrý boıynsha birqatar jańa shara qabyldanady. Tıisti máseleler el Úkimetiniń kezekti otyrysynda talqylandy.
Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Erlan Nysanbaev 15 jeltoqsandaǵy jaǵdaı boıynsha anyqtalǵan 5 543 stıhııalyq qoqys úıindileriniń 4 388-i, ıaǵnı 80%-y joıylǵanyn málimdedi.
Qazaqstanda qaldyqtardy basqarý tıimdiligin arttyrý úshin tıisti ınfraqurylymdy damytý josparlanyp otyr. Bul konteınerlik alańdardy uıymdastyrý, konteınerler men qoqys tasıtyn kólikterdi satyp alýǵa, qaldyqtardy qaıta óńdeý jáne kómý qýatyn arttyrýǵa qatysty. Budan basqa osy salaǵa bıznes sýbektilerin tartý kózdelip otyr.
Máselen, halyqaralyq tájirıbeni eskere otyryp, jeńildikpen qarjylandyrý tetigi ázirlendi. Syıaqy mólsherlemesi 3% deńgeıinde bolady, qaryz berý merzimi – «О́nerkásipti damytý qory» AQ arqyly 3 jyldan 15 jylǵa deıin. Jobalarǵa bólinetin qarajattyń jalpy mólsheri 3 jylǵa shamamen 200 mlrd teńgeni quraıdy. Úkimet qaýlysynyń tıisti jobasy – memlekettik organdarmen kelisýdiń sońǵy satysynda.
Sonymen qatar 2024 jyldan bastap qaldyqtardy basqarý jónindegi arnaıy kásiporyndarǵa tólemder qaıta bastalady.
Oǵan qosa mınıstr Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekske belgilenbegen jerlerge qoqys shyǵarǵany úshin aıyppuldardy kóbeıtýdi kózdeıtin túzetýler ázirlengenin aıtty. Mysaly, jeke tulǵalar úshin – 50 AEK-ten 100 AEK-ke deıin, al shaǵyn kásipkerlik sýbektileri nemese kommersııalyq emes uıymdar úshin – 100 AEK-ten 200 AEK-ke deıin.
О́ńirlerde júrgizilip jatqan jumystar týraly Ulytaý oblysynyń ákimi Berik Ábdiǵalıuly, Mańǵystaý oblysynyń ákimi Nurlan Noǵaev jáne Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Ǵaýez Nurmuhambetov baıandama jasady.
Premer-mınıstr stıhııalyq qoqys úıindileri men qaldyqtardy retteý ınfraqurylymyn damytý asa ótkir turǵan máselelerdiń biri ekenin aıtty.
«Biz bul máseleni bıyl qyrkúıek aıynda Úkimet otyrysynda qaradyq. Birqatar tapsyrma berildi, onyń ishinde stıhııalyq qoqystardyń sanyn 2 esege qysqartý máselesin kóterdik. Jalpy, óńirlerde tıisti jumystar júrip jatyr. Alaıda Ulytaý, Almaty jáne Mańǵystaý oblystary eń tómen nátıje kórsetip otyr. Atalǵan óńir ákimderine osy salaǵa jetekshilik jasaıtyn orynbasarlaryna qatań sógis jarııalaýdy tapsyramyn», dedi Álıhan Smaıylov.
Sonymen qatar Úkimet basshysy aýdandar men qalalardyń 75%-y kommýnaldyq qaldyqtardy retteý baǵdarlamalaryn ázirleýge áli kirispegenin aıtyp ótti.
«Al merzim áldeqashan ótip ketti. Mysaly, Batys Qazaqstan, Soltústik Qazaqstan, Túrkistan oblystarynda jáne taǵy da sol Mańǵystaý oblysynda birde-bir jospar ázirlenbegen. Sondyqtan atalǵan óńir ákimderi de ózderiniń osy salaǵa jetekshilik etetin orynbasarlaryna tapsyrmany oryndamaǵany úshin sógis jarııalasyn», dedi Úkimet basshysy.
Oǵan qosa Premer-mınıstr eger jumystar 1 sáýirge deıin aıaqtalmasa, tıisti tártiptik sharalar qabyldanatynyn aıtty.
Úkimet basshysynyń sózinshe, stıhııalyq qoqystardy boldyrmaý jáne ekologııalyq mádenıetti qalyptastyrý boıynsha jumysty qaıta qurý qajet.
«Halyqaralyq tájirıbe kórsetip otyrǵandaı, damyǵan elder birinshi kezekte qaldyqtardy qaıta óńdeıtin ınfraqurylymdy retke keltirip alady. Bul jerde óndirýshilerdiń keńeıtilgen mindettemeleriniń mehanızmin belsendi túrde qoldaný kerek», dedi Álıhan Smaıylov.
Sonymen qatar Premer-mınıstr qaldyqtardy suryptaý jáne olardy kádege jaratýdyń naqty júıesin qurǵan jón ekenin aıtty.
«Munyń barlyǵyn halyq arasynda túsindirý jumystaryn kúsheıte otyryp, júrgizý qajet. Sondaı-aq qabyldanǵan Ekologııalyq bilim berý men tárbıeleý jónindegi 2029 jylǵa deıingi is-sharalar josparynyń ýaqtyly jáne sapaly oryndalýyn qamtamasyz etý qajet», dedi Úkimet basshysy.
Álıhan Smaıylov 2024 jylǵy 1 naýryzǵa deıin naqty is-sharalar men iske asyrý mehanızmderin qamtıtyn kommýnaldyq qaldyqtardy retteý baǵdarlamalaryn ázirleý jáne bekitý boıynsha barlyq qajetti sharany qabyldaýdy tapsyrdy.
«Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi múddeli memlekettik organdarmen birlesip, kelesi jylǵy qańtardyń sońyna deıin ınfraqurylymdyq jobalardy qarjylandyrý jónindegi qajetti normatıvtik quqyqtyq aktilerdi qabyldaýy tıis», dep talap etti Premer-mınıstr.
Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar, Ulttyq ekonomıka mınıstrlikteri Ákimshilik kodekske ruqsat etilmegen jerlerde qaldyqtardy tastaǵany úshin jaýapkershilikti kúsheıtýge baǵyttalǵan túzetýler engizýdi tezdetýge tıis.
