Saýda • 21 Jeltoqsan, 2023

Syrtqy saýdadaǵy senimdi seriktes

170 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Bul kúnde Qytaı Qazaqstan syrtqy saýdasynyń negizgi seriktesine aınalyp otyr. Kórshi eldiń bizdegi taýar aınalymynyń úlesi alǵash ret 21,3%-ǵa jetti. Bul – 2017 jyldan bergi eń joǵary kórsetkish. Bıylǵy toǵyz aıda 21,7 mlrd dollarynyń taýaryn almasqan.

Syrtqy saýdadaǵy senimdi seriktes

Eger 2017 jyly otandyq taýardy shetelge satýdyń jalpy kólemi sa­lys­tyrmaly túrde nebári 12% bolsa, qazir ol 6 % -ǵa ósip, 18%-dy quraıdy. Importy da jyl sanap 15,9%-dan 25,5%-ǵa deıin ulǵaıǵan. Sońǵy 6 jylda Qy­taı­dyń Qazaqstan naryǵyndaǵy basty básekelesi Reseı bolǵan. Qazirgi tańda Qazaqstandaǵy Reseıdiń eksporty men ımportynyń jalpy kólemi 18,9 mlrd dollaryn qurap otyr. Saýda-sattyq seriktesteriniń úshtigine munaı satyp alýshy retinde tizimge Italııa da (11,7 mlrd dollar) engen.

Qytaıdyń Qazaqstanmen saýdadaǵy taǵy bir joǵary kórsetkishi – bıylǵy jyly taýardyń ımporty (11,3 mlrd dollar) aqshalaı eseptegende alǵash ret eksporttan (10,4 mlrd dollar) asyp túskendigi. Endi Qytaı eń aldymen elimiz úshin jetkizýshi, sodan keıin ǵana satyp alýshy deýge bolady. Qytaılyq jetkizýshiler byl­tyrǵy jyldyń sáıkes kezeńimen sa­lys­tyrǵanda birden 45%-ǵa ósken. Mundaı aıtarlyqtaı ósim jetkizilimniń fızı­ka­lyq kólemi jaǵynan ǵana 32,9%-ǵa kó­beı­­gen. Kedendik statıstıkanyń usyn­­ǵan málimetine qaraǵanda, Qytaı kom­­­panııalary negizinen Qazaqstannan shı­ki­­zat satyp alýǵa múddeli boldy, olar­­dyń kópshiligi osy jyly arzandaǵan. Máse­­len, bıyl qańtar-qyrkúıek aılary aralyǵynda Qazaqstan Qytaıǵa 4,4 mln tonna munaı satyp, bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 3,1%-ǵa artyq bolǵan. Bulardyń qatarynda gaz, temir rýdalary men konsentrattary jáne ferroqorytpalar da bar. О́tken jyldan beri Qazaqstan Qytaıǵa joǵary qosylǵan quny bar taýarlardy, sonyń ishinde jylý bólýshi jınaqtardy jetkize bastady. Bul ýran túıirshikterimen tol­tyrylǵan atom elektr stansala­ry­na ar­nal­ǵan qurylymdar. Biregeı ón­­­­diris Shyǵys Qazaqstanda Qazatom­óner­­kásiptiń enshiles kásiporny – Úlbi me­tal­lýrgııalyq zaýytynyń bazasynda ju­mys isteıdi.

Taıaýda ǵana Qytaı tarapynyń shaqy­rýy­­men Premer-mınıstrdiń birinshi orynbasary Roman Sklıar jumys saparymen Qytaıdyń mańyzdy ındýstrııalyq, ınnovasııalyq, ǵylymı jáne bilim berý ortalyqtarynyń biri sanalatyn Hefeı qalasyna (Anhoı provınsııasy) baryp qaıtty. Ol Anhoı provınsııasy partııa komıtetiniń hatshysy Han Szıýnmen jáne Anhoı provınsııasy halyq úkimetiniń tóraǵasy Van Sınsıanmen kelissózder júrgizip, onda saýda-ekonomıkalyq, ınvestısııalyq, ónerkásiptik, mádenı-gýmanıtarlyq sa­la­lardaǵy yntymaqtastyqty odan ári jandandyrýdyń ózekti máselelerin tal­­qylady. Bolashaqta elimizdiń aımaq­ta­ry men Anhoı provınsııasy arasynda gýmanıtarlyq yntymaqtastyqty orna­tý jospary qoıylǵan. Kezdesý barysynda «Astana Motors» JShS men qytaılyq Chery International Co., Ltd avtomobıl óndirý­shi­ler ara­syn­daǵy yntymaqtastyq týraly me­mo­ran­dýmǵa qol qoıdy. Qujat joǵa­ry­­da atalǵan negizderge sáıkes, eki eldiń ká­siporyndary arasynda Almaty qala­­sy­nyń ındýstrıaldy aımaǵynda avtoındýstrıaldy parkti birlesip salýdy jáne saladaǵy strategııalyq ynty­maq­­tas­tyqty damytýdy josparlap otyr.