Qoǵam • 22 Jeltoqsan, 2023

Túrki jurtynyń taǵylymdy toıy

123 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Tereńnen tamyr tartqan túbi bir Túrki álemi úshin bıyl aıryqsha oqıǵalarǵa toly boldy. Baýyrlas elderdiń birnesheýinde qatarynan bir ǵasyrlyq mereıtoılar atalyp ótip jatyr. Atap aıtsaq, Túrkııa Respýblıkasynyń qurylǵanyna, Ázerbaıjan halqynyń Jalpyulttyq kóshbasshysy Geıdar Álıev pen kórnekti qazaq jazý­shysy Kemel Toqaevtyń týǵanyna 100 jyl tolyp otyr.

Túrki jurtynyń taǵylymdy toıy

Osy oraıda kúni keshe ǵana Ulttyq akademııalyq ki­taphanada Túrki aka­demııa­sy­nyń uıym­das­tyrýymen «Ba­ýyr­lastyq tamyry: tul­ǵalar ǵıbraty» atty ha­lyq­aralyq kon­ferensııa ótti. Alqaly jıyn­­ǵa belgili memleket jáne qoǵam qaıratkerleri, dıp­­lo­matııalyq mıssııa basshy­la­ry, tanymal ǵalymdar men zııa­­­ly qaýym ókilderi qatysty.

Taǵylymdy is-shara aıasynda bel­gili tarıhshy Afet Inannyń qazaq tiline alǵash ret aýdarylyp basyl­­ǵan «Ata­­túrikti eske alǵanda» eńbe­gi­­niń, kemeń­ger kóshbasshy Geı­dar Álıev­tiń qyzmet at­qar­­ǵan jyldarynan syr sher­tetin «Karizmatik Lider Parlak Şahsiyet Haydar Aliyev» («Ult kóshbasshysy, jar­qyn tulǵa Geıdar Álıev»), qazaq detektıv janrynyń negi­zin salýshy Kemel Toqaev týraly «Kemel Tokayev: Bir Kalem Ustasinin Yaşam Öyküsü» («Kemel Toqaev: qa­lam­gerdiń ómir joly») kitaptarynyń tusaýkeser rásimi ótti.

smı

Jıyn barysynda Túr­ki aka­demııasy­­nyń pre­zıdenti Shahın Mus­ta­­faev, Parlament Sena­tynyń depýtaty Darhan Qydyr­áli, Túrki memleketteri uıymy Aqsaqaldar keńesiniń múshesi Gasan Gasanov, memleket jáne qo­ǵam qaıratke­ri Ádil Ahmet, Túrkııa Res­­pýblıkasynyń Qa­zaq­stan Respýb­lıkasyndaǵy Tó­tenshe jáne ókilet­ti elshisi Mus­tafa Kapýdjý, Qyrǵyz Res­pýblıkasynyń burynǵy mem­le­kettik hatshysy, Qyrǵyz Res­pýblıkasy Ulttyq ǵy­lym­dar aka­demııasynyń akade­mıgi Osmo­nakýn Ibraımov, Ulyqbek atyn­daǵy О́zbekstan Ulttyq ýnı­versıtetiniń professory Nasım­hon Rahmonov sóz sóıledi.

О́z sózinde Sh.Mustafaev túrki ále­­miniń kórnekti tul­ǵa­laryn nası­hattaýdyń mańyzy zor eke­nin atap ótti. «Baýyrlas halyq­tarymyzdaǵy tuǵyrly tulǵa­lar­dyń ómir jolda­ryndaǵy bir-birimen tabysatyn tustar bizdiń ortaq ótkenimizge arqaý bolyp tabylady. Olardyń talaıly taǵ­dyrlarynyń arnasynda bizdiń ha­lyq­tarymyzdyń «tar jol taıǵaq kesh­ken» tarıhı jo­ly beınelengen. Osy turǵydan alǵanda, kórnekti tul­ǵa­lardyń ómirbaıany tarıhtyń eń tań­daýly oqýlyǵy ispetti», dedi akademııa basshysy.

Senat depýtaty Darhan Qy­­dyráli kópshilik nazaryna usy­­­nylǵan kitaptar týraly pa­­­ıym­dy pikirlerimen bóli­sip, aka­­demııanyń tuǵyrly tul­ǵa­lar­dy nasıhattaý baǵy­tyndaǵy jumystardy tabysty júrgizip kele jatqanyn atap ótti.

TMU Aqsaqaldar keńe­si­niń múshesi Gasan Gasanov Ázer­­baı­jannyń Jalpy­ult­tyq kósh­bas­shysy Geıdar Álıev­pen qyz­mettes bolǵan jyl­dar oqıǵa­la­ry men este­lik­terin ortaǵa sa­lyp, onyń baýyr­las halyqtardy ja­qyn­­das­tyrýdaǵy róli týraly baıandady.

Elshi Mustafa Kapýdjý Túr­­kııa Respýblıkasy qury­lýy­nyń ǵasyrlyq mereıtoıy­na arnalǵan mańyzdy is-shara­lar­dyń ótip jatqanyn atap ótip, osy oraıda akademııa tarapy­nan uıym­dastyrylǵan bul bas­qosýdyń joǵary deń­geıde ótke­nine zor rıza­shylyǵyn bildirdi.

Ulyqbek atyndaǵy О́zbek­stan Ult­tyq ýnıversıteti­niń professo­ry Nasımhon Rahmonov Kemel Toqaev­tyń qazaq ádebıetinde detektıv jan­rynyń negizin qalaǵan jazýshy ekenine toqtalyp, onyń týyndylary ózbek ádebıetinde de atalǵan janr­dyń qalyp­tasýyna yqpal etkenin aıtty.

«Ata­túrikti eske alǵanda» dep atalatyn es­telikter toptamasy – Afet Inan­nyń Túrik tarıhy qoǵamy 2021 jyly jaryqqa shyǵarǵan «Kemal Atatürk’ü Anarken» at­ty kita­bynyń qazaq tiline al­ǵash aýdarylǵan nusqasy. Ki­tapqa zııaly túrik áıelder qaýy­mynyń kórnekti ókili Afet Inan hanymnyń Túrkııa Res­­pýblıkasynyń negizin qala­ǵan tulǵa Mustafa Kemal Ata­túrik týraly estelikteri men oı-tolǵamdary jınaqtalyp berilgen.

Ázerbaıjan Respýblıka­sy­­nyń burynǵy Premer-mınıstri, memle­ket jáne qoǵam qaıratkeri, TMU Aqsa­qaldar keńesiniń mú­shesi Gasan Gasa­novtyń «Ult­tyq kóshbasshy, jarqyn tul­ǵa – Geıdar Álıev» (túrik ti­lin­de) atty suhbat janryna qu­­rylǵan kitaby Geıdar Álıev­tiń táýelsizdik jyldary qar­sa­ńyndaǵy qyzmeti kezeńderi tý­raly estelikterin arqaý etken.

Al «Kemel Toqaev: áde­bıet­­shiniń ómir joly» (túrik tilinde) jınaǵynyń al­ǵash­qy taraýy el Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń álemniń birqatar tilinde ja­ryq kórgen «Áke tý­raly oı-tolǵaý» atty memýa­rymen basta­lady, keıingi bólim­der­de túrki ále­miniń belgili áde­bıetshileriniń, kóp­tegen qazaq qalamgerleri men qo­ǵam qaıratkerleriniń Kemel Toqaev týraly estelikteri, pikir­leri berilgen.

Sońǵy jańalyqtar