– Jyl shymyldyryǵy jabylǵaly turǵan shaqta ótken kezeńdi taǵy bir márte oı eleginen ótkizsek. Bul jyl ózińiz basqaryp otyrǵan kompanııa ujymy úshin nesimen este qaldy? Keńirek bir toqtalyp ótseńiz...
– Aıaqtalyp kele jatqan 2023 jyl «KEGOC» AQ tarıhyndaǵy mańyzdy kezeń bolyp qalatynyna senimdimin. Kompanııa ujymy belgilengen barlyq jospardy oryndap, jyldy joǵary nátıjelermen qorytyndylap otyr.
Bıylǵy qarashanyń sońynda biz Qazaqstannyń birtutas energııa júıesi batys aımaǵynyń elektr jelisin kúsheıtý boıynsha jobany sátti aıaqtadyq. Bul joba sheńberinde shamamen uzyndyǵy 800 km bolatyn 220 kV-tyq jańa elektr jetkizý jelileri salyndy, jumys istep turǵan 220 kV-tyq bes qosalqy stansanyń qýaty arttyryldy, 220 kV-tyq «Qarabatan» taratý qosalqy stansasy paıdalanýǵa berildi.
Aldyn ala utymdy sharalar qabyldaýdyń arqasynda óńirde energııamen jabdyqtaý senimdiligi artty. Jańa jelilerdiń engizilýimen Batys energııa torabynyń elektr jelileriniń ótkizý qabileti 110-nan 250 MVt-qa deıin 2 ese ósti. Osy rette jelilerdegi ruqsat etilgen eń joǵary júkteme 270 MVt-qa deıin artty. Bul nátıjege sońǵy kúnderdegi sýyq aýa raıynda jelilerimiz eń joǵary júktememen senimdi jumys istegen kezde kóz jetkize aldyq. Qazaqstannyń batysynda elektr jelilerin kúsheıtý, onyń ishinde MAEK JES elektr stansasyndaǵy iri energııa bloktarynyń avarııalyq ajyratylýy kezinde tutynýshylardyń energııasyz qalýy jaǵdaılarynyń azaıýyna múmkindik beredi dep senemiz.
Kompanııanyń Ulttyq elektr torabyn damytý boıynsha jobalardyń jetkilikti jáne teńgerimdelgen portfeli bar ekenine nazar aýdarǵym keledi. Biz kiriskeli otyrǵan mańyzdy mindet – Batys energııa torabyn Qazaqstannyń birtutas energııa júıesimen biriktirý boıynsha aýqymdy jobany iske asyrý bolyp tabylady. Bul jobany iske asyrý eldiń batys oblystarynyń energetıkalyq qaýipsizdigi men táýelsizdigin qamtamasyz etip qana qoımaı, jalpy alǵanda Qazaqstannyń energetıkalyq táýelsizdigin aıtarlyqtaı arttyrady. Batysta salynǵan jańa jeliler bul bastamany júzege asyrýdyń bir bóligi bolyp tabylady.
Sonymen qatar bıylǵy kúzde Memleket basshysynyń taǵy bir tapsyrmasyn – «Qazaqstan birtutas elektr energetıkalyq júıesi (BEJ) Ońtústik aımaǵynyń elektr jelisin kúsheıtý» jobasyn iske asyrýǵa kiristik. Onyń sheńberinde «Shý-Jambyl-Shymkent» úsh shahar arasynda 500 kV jeli salýdy, sondaı-aq osy qalalardaǵy qosalqy stansalardy tıisti túrde keńeıtýdi josparlap otyrmyz. Joba osy óńirde qurylysqa josparlanǵan JEK generasııasynan 5 GVt kóleminde jańa qýattardy qosý úshin jaǵdaı jasaıdy. Bul sonymen qatar elimizdiń ońtústiginde energııa qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin de mańyzdy. Sondaı-aq qazirgi ýaqytta Ortalyq Azııa elderimen shekarada kórshiles energııa júıeleri týyndatqan teńgerimsizdikterge sezimtal bolyp qala beredi.
Bul jobalardy iske asyrýǵa biz respýblıkalyq bıýdjettiń qarajatyn jumsamaıtynymyzdy, olardy menshik nemese qaryz qarajat esebinen iske asyratynymyzdy atap ótý mańyzdy. Mysaly, BEJ-diń Ońtústik aımaǵynyń jelilerin kúsheıtý jónindegi jobany iske asyrýǵa SPO-dan túsken qarajat jumsalatyn bolady.
Men KEGOC-tyń ótken jylǵy tıimdi jumysynyń birneshe faktisin ǵana atap óttim. 26 jyl ishinde kompanııa jelilik ınfraqurylymdy jańǵyrtý jáne damytý boıynsha aýqymdy jumys júrgizdi. Bul jerde ınvestısııalyq jobalardy iske asyrý ýaqtyly júrgiziletin jóndeý-paıdalaný jumystarymen birge ujymǵa negizgi óndiristik mindettermen jáne maqsattarmen oıdaǵydaı aınalysýǵa múmkindik beretinin atap ótý qajet dep oılaımyn.
2023 jyldyń qorytyndysynyń jedel derekteri men aldyn ala esepteýleri boıynsha «KEGOC» AQ qyzmetteriniń kólemi kelesideı bolady dep kútilýde: Ulttyq elektr toraby (UET) arqyly elektr energııasyn jetkizý boıynsha – 35,9 mlrd kVt.saǵatty, jelige bosatýdy jáne elektr energııasyn tutynýdy tehnıkalyq dıspetcherleý boıynsha – 106,2 mlrd kVt/saǵatty, elektr energııasyn óndirý-tutynýdy teńgerimdeýdi uıymdastyrý boıynsha – 205,5 mlrd kVt/saǵatty, UET-ty paıdalaný boıynsha qyzmet – 35,9 mlrd/kVt.saǵatty quraıdy.
Nátıjesinde, biz bıylǵy jyldy 39,3 mlrd teńge taza paıdamen aıaqtaýdy josparlap otyrmyz.
Korporatıvtik basqarýda da jaqsy nátıjeler bar. KEGOC alǵash ret ESG reıtıngin aldy, ol 51%-dy qurady, Moody’s reıtıngtik agenttigi nesıelik reıtıngti egemendik deńgeıine deıin rastady jáne kóterdi, al boljam turaqtydan pozıtıvtige ózgerdi.
– Siz birtutas elektr energetıkalyq júıesiniń Ońtústik aımaǵyn kúsheıtý boıynsha jobany iske asyrý úshin SPO KEGOC barysynda túsken qarajattyń jumsalatynyn atap óttińiz. Osy jaıly keńirek aıtyp berseńiz.
– Iá, KEGOC aksııalaryn qaıtalama ornalastyrý Memleket basshysynyń tapsyrmalaryna sáıkes jáne «Samuryq-Qazyna» AQ-nyń belsendi qoldaýymen júrgizildi. Jáne ol sátti ótti. SPO barysynda ınvestorlardan jalpy somasy 34,8 mlrd teńgeden astam somaǵa 50 myńnan astam ótinim kelip tústi, bul ornalastyrýdyń josparlanǵan kóleminen 1,5 eseniń ústinde asyp tústi.
SPO-nyń taǵy bir oń áseri ornalastyrýdyń ártaraptandyrylǵan qurylymy boldy: bólshek saýda ınvestorlary 67%-yn, ınstıtýsıonaldyq ınvestorlar 32%-yn jáne sheteldik azamattar 1%-yn satyp aldy.
Biz muny elimizde naryqtyń jańa óndirýshi qýattardyń josparlanyp otyrǵan engizilýin, sonymen qatar retteýshi ortada bolǵan ózgeristerdi eskere otyryp, KEGOC-tyń damý josparlaryna joǵary senimi retinde baǵalaımyz.
Bizdiń aksıonerler KEGOC aksııalarynyń tıimdiligi joǵary jáne ótimdi ekenin biledi. Kompanııa árqashan aksıonerler aldyndaǵy mindettemelerin oryndap otyrady. 2014 jyly kompanııa aksııalaryn bastapqy ornalastyrǵan sátten bastap aksıonerlerge 238 mlrd teńgeden astam somaǵa dıvıdendter tóledi. Al bıylǵy jyldyń nátıjeleri úmitterimizdi aqtady, bul da aksıonerler úshin de jaqsy jańalyq bolyp tabylady.
– KEGOC nysandarynyń 2023-2024 jyldardyń kúzgi-qysqy kezeńine daıyndyǵy taqyrybyna arnaıy toqtalǵanyńyz durys dep oılaımyn. Shynynda da bul eldiń júkteme maksımýmy kezeńinen qalaı ótetinine qatysty áńgime bolyp tur. Osy taqyrypqa qaraı oıyssaq...
– Jalpy, jyl saıyn Ulttyq elektr torabynyń senimdi jumys isteýi úshin, sonymen qatar kúzgi-qysqy kezeńnen tabysty ótýi úshin elektr jelilik obektilerdi daıyndaý jumystary júrgiziledi. Atap aıtqanda, KEGOS áýelik elektr jetkizý jelilerin jáne qosalqy stansalardaǵy jabdyqtardy jóndeý-paıdalaný jumystary aýqymdy kólemde júzege asyrylady. Bul rette qaýipsizdik erejelerin qatań saqtaýǵa basa nazar aýdaramyz. Jóndeý-paıdalaný jumystary aıaqtalǵannan keıin júıelik operator ýákiletti organ beretin kúzgi-qysqy kezeńnen ótýge daıyndyq pasportyn alady.
Qazirgi kezde elektr jelilerin daıyndaý boıynsha jóndeý naýqany sátti aıaqtaldy. Bıyl 91 elektr jetkizý jelisinde jáne 27 qosalqy stansa jabdyǵynda barlyq josparly tıisti jumystar oryndaldy. Materıaldardyń, qosalqy bólshekter men konstrýksııalardyń avarııalyq qory tolyqtyryldy, janar-jaǵarmaıdyń jetkilikti qory quryldy. «KEGOS» AQ-nyń 2023-2024 jyldardaǵy kúzgi-qysqy kezeńdegi jumysqa daıyndyǵyn rastaıtyn pasport 5 qazanda alyndy.
– Nábı Erkinuly, 20 jyldan astam ýaqyt boıy KEGOC Qazaqstannyń elektr energetıkasy salasyn damytýdyń kóshbasshysy bolyp sanalady. Mundaı tabystylyqtyń kilti nede dep oılaısyz?
– Tabystylyqtyń bar syryn bizdiń kompanııada tabandy eńbek etip kele jatqan adamdardyń ózinen izdeý kerek. Bizdiń KEGOC-tyń barlyq jetistikteri joǵary bilikti mamandardan quralǵan myńdaǵan adamnan turatyn ujymnyń eńbegi dep aıtýdan áste jalyqqan emespiz. Jalpy alǵanda, bizdiń ujymdy barlyq óndiristik josparlar men mindetterdi tıimdi júzege asyratyn pikirlester qaýymdastyǵy dep te ataýǵa bolady.
Basshylyq Kompanııanyń kadrlyq áleýetin damytýdy óz jumysyndaǵy basymdyqtardyń biri dep sanaıdy. KEGOC-tyń kadrlyq saıasaty ádilettilik, syılastyq, teń múmkindikter, sabaqtastyq, úzdik álemdik tájirıbe men HR-tehnologııalarǵa baǵdarlaný qaǵıdattaryna negizdelgen. Biz ártúrli qyzmet máseleleri boıynsha basshylyq pen qyzmetkerler arasyndaǵy turaqty jáne syndarly dıalogtiń kadr saıasatynyń mańyzdy quraly bolýy kerek ekenin túsindik.
Sondyqtan biz eń aldymen, qolaıly eńbek jaǵdaılaryn jasaýǵa tyrysamyz. KEGOC-ta qyzmetkerlerdiń ál-aýqatyn arttyrý boıynsha keshendi baǵdarlama iske asyrylýda. Mysaly, 2024 jylǵy qańtardan bastap barlyq qyzmetkerlerdiń jalaqysy ósedi jáne aldaǵy jyldary eńbekaqynyń syılyqaqy bóligin ulǵaıtý josparlanýda. Sonymen qatar kompanııada qyzmetkerlerdi erikti medısınalyq saqtandyrý baǵdarlamasy jumys isteıdi.
Bıyl biz jeńildetilgen nesıemen turǵyn úı alý baǵdarlamasyn júzege asyrýdy oıdaǵydaı jalǵastyrdyq. Bizdiń 50-ge jýyq qyzmetkerimiz jeńildetilgen sharttarmen turǵyn úı satyp aldy. Bul jumys korporatıvtik sektorda qyzmetkerlerdi qoldaý boıynsha eń úzdik tájirıbelerdiń biri retinde joǵary baǵalanatynyn tilge tıek etemiz.
– Nábı Erkinuly, mándi de maǵynaly suhbatyńyz úshin rahmet.
– Sizderge de rahmet. Osy sátti paıdalana otyryp, barlyq áriptesterimdi kásibı merekemiz – Energetık kúnimen, sonymen qatar kele jatqan Jańa jyl merekesimen quttyqtaǵym keledi. Barshańyzǵa zor densaýlyq, baq-bereke jáne beıbit aspan tileımin.
Al barsha otandastarymyzdy «KEGOC» AQ ujymy aldaǵy ýaqytta da tutynýshy kópshilikti elektr energııasymen úzdiksiz jabdyqtaý boıynsha óziniń barlyq óndiristik mindetterin oryndaıtyn bolady dep sendirgim keledi.
Áńgimelesken –
Amankeldi QIIаS,
«Egemen Qazaqstan»
