Tutynýshy quqyn qorǵaıtyn tujyrymdama

Tujyrymdamany ázirleý aıasynda Ulttyq bank, Qarjy na­ryǵyn retteý jáne damytý agent­tigi jáne Básekelestikti qor­ǵaý jáne damytý agenttigi ret­teýshileri ekinshi deńgeıli banktermen (EDB) aldyn ala talqylaýlar júrgizdi. Sondaı-aq EDB arasynda API tehnologııasyn paıdalanýdyń qazirgi mártebesi naqtylandy.

Ashyq bankıng tujyrym­da­ma­syn kezeń-kezeńimen engizýdiń strategııalyq jospary aıasynda 2023 jylǵa josparlanǵan qanatqaqty jobanyń negizgi ke­zeń­de­rine qol jetkizildi jáne iske asyryldy. «Klıenttiń aǵym­daǵy shottary týraly aqpa­rat almasý» ssenarııin iske asyrý boıynsha qanatqaqty joba 2023 jylǵy 1 qarashada iske qosyldy. Oǵan 5 ekinshi deńgeıli bank qatysty. Operasııalyq modelge sáıkes, qatysýshy bankter Open API platformasyna qosyldy, bul olarǵa tıisti tekserýlerden keıin ázirlengen API-di jarııalaýǵa jáne basqa qatysýshylardyń API-ge qo­sylýyna múmkindik berdi. API paı­dalanýshylary retinde áre­ket etetin bankter ózderiniń mobıldi qosymshalaryn sátti aıaqtady, fokýs-top múshelerine basqa qatysýshy bankterdegi shottary týraly aqparatty kórýge, sondaı-aq derekterdi usynýǵa kelisimderin basqarýǵa múmkindik berdi. Fokýs-top bankterdiń 3 mobıldi qosymshasyn (IOS/Android) synap kórdi.

Túsingenimizdeı, klıenttiń aǵymdaǵy shottary týraly bank­ter arasynda tek onyń keli­si­mi­men derekter almasý júzege asady. So­nymen qatar klıentter bir bank­tiń qosymshasyn paıda­laný arqyly ártúrli qar­jy ınstıtýt­taryndaǵy shot­ta­rynyń málimetterine qol jet­kize alady.

Ulttyq banktiń habarlaýynsha, qanatqaqty jobanyń nátı­je­leri ashyq bankıng shyn máninde, paıdalanýshylardyń zamanaýı talaptarynyń ajyramas bóligi bolyp sanalatynyn jáne sonymen birge qarjy naryǵyn bel­sendi damytý úshin negiz qura­tynyn rastady.

Sarapshylardyń aıtýynsha, qazir ashyq bankıng álemdik qar­jy ındýstrııasyn ózgertip, bank­ter, banktik emes qarjy ınstı­týttary jáne qarjylyq qyzmet kórsetýshi úshinshi tarap arasynda klıentterdiń qarjylyq derekterin qaýipsiz almasýǵa múm­kindik beredi. 2023 jyly álemde ashyq bankıng damý tendensııasy baıqaldy. Ashyq bankıng modelin engizgen jáne engizý nemese bastama kezeńinde turǵan elder sany 100-ge jýyqtaıdy. Ulybrıtanııada, EO-da, AQSh-ta, Brazılııada jáne Azııa elderinde – Sıngapýrda, Gonkongta, Japo­nııa­da engizýdiń sátti mysaldarynan keıin ashyq bankıngke negizdelgen sheshim­der­diń artyq­shylyqtary men qundy­lyǵy aı­qyn boldy.

Qazir álemde Open Banking aıasynda jasalǵan operasııa kólemi 57 mlrd dollarǵa baǵalanady. 2027 jyly bul kólem 330 mlrd dol­larǵa deıin jetedi dep boljanyp otyr. Al operasııa sany 102 mlrd-tan 508 mlrd birlikke deıin ul­ǵaımaq.

Fınteh-naryqtyń damýy bir­neshe negizgi baǵyttarda kórinis tabady:

• NFC, QR jáne mobıldi P2P aýdarymdary sııaqty kontaktisiz tólem ádisteri engizilip jatqan qolma-qol aqshasyz tólemderdiń ósýi táýlik boıy tranzaksııalardy júrgizýge múmkindik beredi jáne qashyqtan sáıkestendirý tetik­te­rin qoldaný arqyly úderisterdi jeńildetedi. Qazaqstannyń qar­jy naryǵy sıfrlandyrý jáne qyz­metterdiń qoljetimdiligi ba­ǵy­tynda belsendi damyp jatyr. Respýblıka ınnovasııalar bo­ıynsha Ortalyq jáne Ońtústik Azııa­nyń úzdik 3 eliniń qataryna endi jáne onyń ósý qarqyny ony aımaqtaǵy eń jyldam damyp jatqan fınteh naryqtarynyń biri retinde jikteýge múmkindik berdi.
• Sıfrlyq ekojúıelerdi qa­lyp­tastyrý jáne damytý, paı­dalanýshylardyń ártúrli qajet­tilikterine baǵyttalǵan ónimder keshenin qurý. Búginde eli­miz­de­gi árbir bank derlik paıda­lanýshylarǵa óziniń mobıldi qo­­symshasyn usynady. Qazaq­stan­­nyń fınteh ındýstrııasynda tólem kompanııalary, kóp fýnksıonaldy tólem qyzmetteri men qosymshalaryn jasaıtyn jeke oıynshylar – TypiPay, Simply, Wooppay bar. Kompanııalar Buhta.kz, Uchet.kz, MyBuh.kz usynǵan B2B segmentin bir­qa­lyp­ty en­gizýde.
• Qarjy naryǵyna qatysý­shy­lardyń jańa trendtik teh­nologııa­lar men sıfrlyq ınnovasııalardy belsendi engizý. Analıtıka men boljaý úshin jasandy ıntellekt pen mashınalyq oqytýdy, sondaı-aq qaýipsizdikti qamtamasyz etý úshin taratylǵan tizilim tehnologııalaryn paıda­lanatyn jobalar naryqqa qa­tysýshylar arasynda tanymal bola túsýde.

Bul rette bizdegi qarjy júıesi birshama banktik ortalyqtandyrý úlgisimen sıpattalady. Búgingi tańda bank­ter jabyq ekojúıelerdi qa­lyptastyrýda, bul óz kezeginde qarjylyq qyzmetterdiń joǵary shoǵyrlanýyna yqpal etedi jáne qarjy naryǵynda básekelestik pen kooperasııanyń damýyna ke­dergi keltiredi.

Open Banking tujyrym­da­ma­syn engizý boıynsha naryqty yntalandyrý qarjy naryǵynyń damýyna oń áserin tıgizedi jáne mynadaı faktorlarǵa áser etedi dep kútilýde:

1) Elde ashyq qarjylyq orta qalyp­tastyrý.

2) Qarjy naryǵyndaǵy báse­ke­ge qabilettilikti damytý jáne qol­daý.

3) Azamattar úshin qarjylyq derekterge qol jetkizýdiń, baqy­laý­­dyń jáne basqarýdyń tujy­rym­damalyq jańa deńgeıi.

4) Innovasııalardy yntalandyrý jáne usynylatyn qarjy­lyq qyzmetter men ónimder tizbe­sin keńeıtý.

5) Sıfrlyq ekonomıka jaǵda­ıynda tutynýshylardyń quqyq­ta­ryn qorǵaýdy qamtamasyz etý.

6) Qarjy naryǵynyń barlyq qa­tysýshylary úshin birdeı qol­je­timdi sıfrlyq qarjy ınfra­qurylymyn qurý.

Qarjy naryǵynyń barlyq qatysýshylarynyń múddelerine sáıkes keletin teńdestirilgen bá­se­­kelestik ortany qurý úshin Open API jáne Open Banking tu­jy­rym­damasyn engizý sheńbe­rinde qatysýshylardyń aldyna qoıylǵan maqsattar, sondaı-aq jaqyn aradaǵy mindetter aıqyn­dal­dy.

Belgilengen maqsattardy iske asyrý sheńberinde tıisti mindet­ter qalyptastyryldy.

Qazaqstanda open API jáne Open Banking damytýdyń negizgi maqsattary:

• Elde ashyq qarjylyq eko­júıe qalyptastyrý;
• Innovasııany yntalandyrý;
• Qarjy naryǵy qatysýshy­la­rynyń básekege qabilettiligin damytý jáne qorǵaý;
• Azamattardyń múddesi men derekterin qorǵaý.

Ashyq bankıngti engizý qar­jy naryǵyn damytýda eleýli áleýetke ıe jáne bank júıesine qa­zirgi zamanǵy trendterge súıe­ne otyryp, jahandyq arenada básekege qabiletti bolýǵa múm­kin­­dik beredi. Osylaısha, ashyq bankıng búkil ekonomıkaǵa pers­pektıva beretin ámbebap quralǵa aınalady. Qazaqstanda ashyq bank­ıng boıynsha qanatqaqty jo­ba­ny júrgizý barysynda eli­miz­diń qarjy sektoryn jań­ǵyr­tý kontekstinde osy tujy­rym­­­damanyń mańyzdylyǵy men ta­bys­­tylyǵyn kórsetetin mańyz­dy qorytyndylar jasaldy.

Qanatqaqty jobanyń nátı­je­leri ashyq bankıng shyn máninde, paıdalanýshylardyń zamanaýı talaptarynyń ajyramas bóligi bolyp tabylatynyn jáne sonymen birge qarjy naryǵyn bel­sendi damytý úshin negiz qura­tynyn rastady.