Qazaqstan Respýblıkasynyń zańy: № 65-VIII QRZ

1-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń myna zańnamalyq aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizilsin:

1. 2003 jylǵy 20 maýsymdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Jer kodeksine:

1) 15-baptyń 1-tarmaǵynyń 4-1) tarmaqshasyndaǵy «qory­tyn­dylary» degen sóz «barysy» degen sózben aýystyrylsyn;

2) 16-baptyń 1-tarmaǵynda:

mynadaı mazmundaǵy 5-3) jáne 5-4) tarmaqshalarmen tolyqtyrylsyn:

«5-3) jaıylymdardyń tozýymen jáne shóleıttenýimen kúres jónindegi is-sharalar josparlaryn ázirlep, bekitý;

5-4) jaıylymdardy sýlandyrý jónindegi is-sharalar josparlaryn ázirlep, bekitý;»;

10-2) tarmaqshada:

tórtinshi jáne besinshi abzastar alyp tastalsyn;

mynadaı mazmundaǵy altynshy abzaspen tolyqtyrylsyn:

«jaıylymdardy sýlandyrý jónindegi is-sharalardy júr­gizý

týraly jartyjyldyq jáne jyldyq esepterdi usyný;»;

mynadaı mazmundaǵy 10-5) tarmaqshamen tolyqtyrylsyn:

«10-5) jaıylymdardyń oty-sýynyń moldyǵy jáne jaıylymdyq ınfraqurylym obektileriniń jaı-kúıi týraly derekterdi jınaýdy júzege asyrý;»;

3) 17-bapta:

8-2) tarmaqshadaǵy «qorytyndylary» degen sóz «barysy» degen sózben aýystyrylsyn;

mynadaı mazmundaǵy 8-4), 8-5) jáne 8-6) tarmaq­shalarmen tolyqtyrylsyn:

«8-4) jaıylymdyq ınfraqurylym obektilerin damytý jáne rekonstrýksııalaý jónindegi josparlardy iske asyrý;

8-5) jaıylymdardyń tozýymen jáne shóleıttenýimen kúres jónindegi is-sharalar josparlaryn iske asyrý;

8-6) jaıylymdardy sýlandyrý jónindegi is-sharalar josparlaryn iske asyrý;»;

4) 18-bapta:

8-2) tarmaqshadaǵy «qorytyndylary» degen sóz «barysy» degen sózben aýystyrylsyn;

mynadaı mazmundaǵy 8-4), 8-5) jáne 8-6) tarmaq­shalarmen tolyqtyrylsyn:

«8-4) jaıylymdyq ınfraqurylym obektilerin damytý jáne rekonstrýksııalaý jónindegi josparlardy iske asyrý;

8-5) jaıylymdardyń tozýymen jáne shóleıttenýimen kúres jónindegi is-sharalar josparlaryn iske asyrý;

8-6) jaıylymdardy sýlandyrý jónindegi is-sharalar josparlaryn iske asyrý;»;

5) 19-baptyń birinshi bóliginde:

4) jáne 5) tarmaqshalardaǵy «qorytyndylary» degen sóz «barysy» degen sózben aýystyrylsyn;

mynadaı mazmundaǵy 4-2), 4-3) jáne 4-4) tarmaqsha­larmen tolyqtyrylsyn:

«4-2) jaıylymdyq ınfraqurylym obektilerin damytý jáne rekonstrýksııalaý jónindegi josparlardy iske asyrý;

4-3) jaıylymdardyń tozýymen jáne shóleıttenýimen kúres jónindegi is-sharalar josparlaryn iske asyrý;

4-4) jaıylymdardy sýlandyrý jónindegi is-sharalar josparlaryn iske asyrý;»;

6) 26-baptyń 3-tarmaǵynyń ekinshi bóligindegi «2-tarmaǵy birinshi bóliginiń 7-1) tarmaqshasynda kórse­tilgen jaıylym alqaptary» degen sózder «2-tarmaǵynyń 2) tarmaqshasynda kórsetilgen jaıylymdar, onyń ishinde kópshilik paıdalanatyn jaıylymdar» degen sózdermen aýystyrylsyn;

7) 36-baptyń 1-tarmaǵynda:

ekinshi abzas alyp tastalsyn;

úshinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn:

«shóp shabý úshin;»;

8) 43-1-bapta:

2-tarmaq mynadaı mazmundaǵy ekinshi bólikpen tolyqtyrylsyn:

«Jaıylymdardy sharýa nemese fermer qojalyǵyn, aýyl sharýashylyǵy óndirisin júrgizý úshin ýaqytsha óteýli jer paıdalaný (jaldaý) quqyǵyn berý jónindegi konkýrsqa shyǵarylatyn jer ýchaskeleriniń tizbesine engizý Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospar eskerile otyryp júzege asyrylady.»;

10-tarmaqtyń birinshi bóliginiń 3) tarmaqshasy «qaǵıdalaryn» degen sózden keıin «jáne jaıylymdardy utymdy paıdalaný qaǵıdalaryn» degen sózdermen tolyqtyrylsyn;

14-tarmaqtyń ekinshi bóligi «adamdarǵa» degen sózden keıin «, aýyl sharýashylyǵy kooperatıvterine» degen sózdermen tolyqtyrylsyn;

9) 49-2-bapta:

1-tarmaqtaǵy «jeke aýlasyn jáne baqsha sharýashy­lyǵyn ustaý boıynsha halyqtyń muqtajdaryn qanaǵat­tandyrý maqsatynda jaıylymdyq jáne shabyndyq alqaptardy paıdalaný úshin» degen sózder «jeke aýla­daǵy aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn jaıý boıyn­sha halyq muqtajyn qanaǵattandyrý maqsatynda jaıy­lym­dyq jáne shabyndyq alqaptardy paıdalaný jáne baqsha sharýashylyǵy úshin» degen sózdermen aýystyrylsyn;

2-tarmaq mynadaı mazmundaǵy úshinshi bólikpen tolyqtyrylsyn:

«Jeke aýladaǵy aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn jaıý boıynsha halyq muqtajyn qanaǵattan­dyrý maqsatynda jaıylymdardy rezervke qoıý Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospardyń negizinde júzege asyrylady.»;

6-tarmaqtyń ekinshi bóligindegi «Rezervke» degen sóz «Jeke aýladaǵy aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn jaıý boıynsha halyq muqtajyn qanaǵattandyrýǵa arnalǵan kópshilik paıdalanatyn jaıylymdardy, ja­ıylymdardy qospaǵanda, rezervke» degen sózdermen
aýystyrylsyn;

10) 65-baptyń 1-tarmaǵy 13) tarmaqshasyndaǵy «habarlaýǵa mindetti.» degen sózder «habarlaýǵa;» degen sózben aýystyrylyp, mynadaı mazmundaǵy 14) jáne
15) tarmaqshalarmen tolyqtyrylsyn:

«14) qorshaý nemese ózge de maqsattarda, onyń ishinde adamnyń ómiri men densaýlyǵyna, qorshaǵan ortaǵa, sondaı-aq jeke jáne (nemese) zańdy tulǵalardyń múlkine zııan keltirýge yqpal etetin maqsattarda topyraqtyń qunarly qabatyn sydyryp alýǵa jáne (nemese) qunarlylyǵyn joıýǵa jol bermeýge jáne ony júrgizbeýge;

15) aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jer ýchaske­lerdi alqaptardyń belgilengen túrine sáıkes paıdalanýǵa mindetti.»;

11) 84-baptyń 2-tarmaǵynyń 4-1) tarmaqshasy mynadaı redaksııada jazylsyn:

«4-1) jeke aýladaǵy aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn jaıý úshin «Jaıylymdar týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 13-baby 2-tarmaǵynyń 2) tarmaqshasynda kórsetilgen jáne «Jaıylymdar týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 15-babynyń 1-tarmaǵyna sáıkes jaıylymdarǵa, onyń ishinde kópshilik paıdalanatyn jaıylymdarǵa halyq muqtajyn qanaǵattandyrý;»;

12) 92-baptyń 4-tarmaǵynyń 3) tarmaqshasyndaǵy «jıyrma» degen sóz «elý» degen sózben aýystyrylsyn;

13) 93-baptyń 3-tarmaǵynyń 2) tarmaqshasy «qaǵıdalarynda» degen sózden keıin «jáne jaıylymdardy utymdy paıdalaný qaǵıdalarynda» degen sózdermen tolyqtyrylsyn;

14) 97-baptyń 4-tarmaǵy mynadaı mazmundaǵy onynshy bólikpen tolyqtyrylsyn:

«Kópshilik paıdalanatyn jaıylymdar – eldi mekenderdiń irgeles aýmaǵynda ornalasqan jáne memleket menshigindegi, jeke aýladaǵy aýyl sharýashylyǵy janýarlarynyń analyq mal basyn jaıý boıynsha jergilikti halyq muqtajyn qanaǵattandyrýǵa arnalǵan jaıylymdar.»;

15) 98-baptyń 4-tarmaǵy mynadaı mazmundaǵy úshinshi bólikpen tolyqtyrylsyn:

«Jeke aýladaǵy aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn jaıý úshin halyq muqtajyn qanaǵattandyrýǵa arnalǵan jaıylymdardy, onyń ishinde kópshilik paıdalanatyn jaıylymdardy aýyl sharýashylyǵy alqaptarynyń basqa túrlerine aýystyrýǵa tyıym salynady.»;

16) 100-baptyń 3-tarmaǵynda:

«2-tarmaǵynda» degen sózder «2-tarmaǵynyń 1) jáne 3) tarmaqshalarynda» degen sózdermen aýystyrylsyn;

mynadaı mazmundaǵy ekinshi bólikpen tolyq­tyrylsyn:

«Osy baptyń 2-tarmaǵynyń 2) tarmaqshasynda sanamalanǵan jer ýchaskelerin arnaýly jer qorynyń quramyna engizý sottyń sheshimi boıynsha júrgiziledi.».

2. 2003 jylǵy 8 shildedegi Qazaqstan Respýblıka­synyń Orman kodeksine:

99-baptyń 1-tarmaǵynda:

ekinshi bólik «sáıkes» degen sózden keıin «Jaıy­­lym­dardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi josparda atalǵan» degen sózdermen tolyqtyrylsyn;

mynadaı mazmundaǵy úshinshi bólikpen tolyq­tyrylsyn:

«Orman jáne tabıǵat qorǵaý mekemeleri aýdannyń (oblystyq mańyzy bar qalanyń) jergilikti atqarýshy organyna jaıylymdar men shabyndyqtar alyp jatqan alańdar men olardan bos alańdardy, olardyń ornalasqan jerin kórsete otyryp, memlekettik orman qorynyń shóp shabý jáne mal jaıý múmkin bolatyn ýchaskeleri týraly, sondaı-aq olardy paıdalaný sharttary týraly málimetterdi aǵymdaǵy jylǵy 1 qarashadan keshiktirmeı usynýǵa mindetti.».

3. «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy jergilikti memlekettik basqarý jáne ózin-ózi basqarý týraly» 2001 jylǵy 23 qańtardaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna:

39-3-baptyń 2-tarmaǵynyń 4-1) tarmaqshasyndaǵy «qorytyndylary» degen sóz «barysy» degen sózben aýys­tyrylsyn.

4. «Qazaqstan Respýblıkasy Jer kodeksiniń jekelegen normalarynyń qoldanysyn jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń Jer kodeksine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» 2015 jylǵy 2 qarashadaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń qoldanysqa engizilýin toqtata turý týraly»

2016 jylǵy 30 maýsymdaǵy Qazaqstan Respýblı­ka­synyń Zańyna:

1-baptyń 4) tarmaqshasynyń ekinshi abzasyndaǵy
«, al shalǵaıdaǵy mal sharýashylyǵyn júrgizý (maýsymdyq jaıylymdar) úshin ýaqytsha óteýsiz jer paıdalaný quqyǵymen» degen sózder alyp tastalsyn.

5. «Jaıylymdar týraly» 2017 jylǵy 20 aqpandaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna:

1) kirispe mynadaı redaksııada jazylsyn:

«Osy Zań jaıylymdardy utymdy paıdalanýǵa baılanysty qoǵamdyq qatynastardy retteıdi jáne jaıylymdardyń tozý prosesterin bolǵyzbaýǵa, jaıylymdyq ınfraqurylym obektileriniń jaı-kúıin jaqsartýǵa baǵyttalǵan.»;

2) 1-bapta:

4) tarmaqsha mynadaı redaksııada jazylsyn:

«4) jaıylymdar – aýyl sharýashylyǵy janýar­laryn jyl boıy nemese maýsymdyq jaıý úshin beriletin jáne paıdalanylatyn jer ýchaskeleri. Jaıylymdarda aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn jaıý kezinde jaıylymdardyń jalpy alańyna túsetin júktemeniń shekti ruqsat etiletin normalary saqtalǵan kezde jaıylymdardyń ónimdiligi jaıylatyn aýyl sharýashylyǵy janýarlaryna jemshóp qajettiliginen asatyn jaǵdaılarda jemshóp daıyndaý maqsatynda shóp shabýǵa jol beriledi;»;

mynadaı mazmundaǵy 12-1) tarmaqshamen tolyqty­rylsyn:

«12-1) kópshilik paıdalanatyn jaıylymdar – eldi mekenderdiń irgeles aýmaǵynda ornalasqan jáne memleket menshigindegi, jeke aýladaǵy aýyl sharýashylyǵy janýarlarynyń analyq mal basyn jaıý boıynsha jergilikti halyq muqtajyn qanaǵattandyrýǵa arnalǵan jaıylymdar;»;

3) mynadaı mazmundaǵy 3-1-bappen tolyqtyrylsyn:

«3-1-bap. Jaıylym paıdalanýshylardy jáne jaıylym paıdalanýshylar birlestikterin (jaı seriktestikterdi, konsorsıýmdardy) memlekettik qoldaý

Jaıylym paıdalanýshylardy jáne jaıylym paıdalanýshylar birlestikterin (jaı seriktestikterdi, konsorsıýmdardy) memlekettik qoldaý Qazaqstan Respýblıkasynyń agroónerkásiptik keshendi jáne aýyldyq aýmaqtardy damytýdy memlekettik retteý týraly zańnamasyna sáıkes júzege asyrylady.»;

4) 4-baptyń 1) tarmaqshasy «saqtaı otyryp,» degen sózderden keıin «nysanaly maqsaty boıynsha» degen sózdermen tolyqtyrylsyn;

5) 6-bapta:

3) tarmaqsha mynadaı redaksııada jazylsyn:

«3) jaıylymdyq ınfraqurylym obektilerin damytý jáne rekonstrýksııalaý jáne jaıylymdardy sýlandyrý jónindegi is-sharalardy júrgizý jónindegi josparlardy ázirleý ádistemesin ázirlep, bekitedi;»;

mynadaı mazmundaǵy 4-1) tarmaqshamen tolyqty­rylsyn:

«4-1) jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi úlgilik jospardy ázirlep, bekitedi;»;

8) tarmaqsha mynadaı redaksııada jazylsyn:

«8) jaıylymdardy qalpyna keltirý, saqtaý, utymdy paıdalaný jáne túbegeıli jaqsartý úshin jaıylymdarǵa geobotanıkalyq zerttep-qaraý men monıtorıngileýdi, ǵylymı-zertteý, izdestirý jáne jobalaý jumystaryn júrgizýdi uıymdastyrady;»;

6) 7-bap mynadaı redaksııada jazylsyn:

«7-bap. Oblystyń jergilikti atqarýshy organynyń quzyreti

Oblystyń jergilikti atqarýshy organynyń quzy­retine:

1) ýákiletti organǵa:

jaıylymdardy utymdy paıdalaný;

jaıylymdardyń tozýymen jáne shóleıttenýimen kúres jónindegi is-sharalardy júrgizý;

jaıylymdardy sýlandyrý jónindegi is-sharalardy júrgizý týraly jartyjyldyq jáne jyldyq esepterdi usyný;

2) jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi josparlardyń iske asyrylýyn monıto­rıngileýdi júzege asyrý;

3) jaıylymdardyń oty-sýynyń moldyǵy jáne jaıylymdyq ınfraqurylym obektileriniń jaı-kúıi týraly derekter jınaýdy júzege asyrý;

4) jaıylymdyq ınfraqurylym obektilerin damytý jáne rekonstrýksııalaý jónindegi josparlardy ázirlep, bekitý;

5) jaıylymdardyń tozýymen jáne shóleıttenýimen kúres jónindegi is-sharalar josparlaryn ázirlep, bekitý;

6) jaıylymdardy sýlandyrý jónindegi is-sharalar josparlaryn ázirlep, bekitý;

7) Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimetine bir oblystyń aýmaǵyndaǵy jaıylymdardy basqa oblysqa paıdalaný úshin berý týraly usynystar engizý;

8) bir aýdannyń (qalalardaǵy aýdandardan basqa), oblystyq mańyzy bar qalanyń aýmaǵyndaǵy jaıylymdardy, onyń ishinde shalǵaıdaǵy jaıylymdardy basqa aýdanǵa (qalalardaǵy aýdandardan basqa), oblystyq mańyzy bar qalaǵa paıdalaný úshin berý;

9) jergilikti memlekettik basqarý múddesinde Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasymen ózine júkteletin ózge de ókilettikterdi júzege asyrý jatady.»;

7) 8-baptyń 2) tarmaqshasyndaǵy «qorytyndylary» degen sóz «barysy» degen sózben aýystyrylsyn;

8) 9-bapta:

1-tarmaqta:

2) tarmaqshadaǵy «qorytyndylary» degen sóz «barysy» degen sózben aýystyrylsyn;

3) tarmaqshadaǵy «shemasyn» degen sóz «usynylatyn shemalaryn» degen sózdermen aýystyrylsyn;

mynadaı mazmundaǵy 4-1), 4-2), 4-3), 4-4), 4-5) jáne 4-6) tarmaqshalarmen tolyqtyrylsyn:

«4-1) jaıylym paıdalanýshylar birlestikterin (jaı seriktestikterdi, konsorsıýmdardy) qurýǵa járdemdesý;

4-2) jaıylymdyq ınfraqurylym obektilerin damytý jáne rekonstrýksııalaý jónindegi josparlardy iske asyrý;

4-3) jaıylymdardyń tozýymen jáne shóleıttenýimen kúres jónindegi is-sharalar josparlaryn iske asyrý;

4-4) jaıylymdardy sýlandyrý jónindegi is-sharalar josparlaryn iske asyrý;

4-5) oblystyń jergilikti atqarýshy organyna bir aýdannyń (qalalardaǵy aýdandardan basqa), oblystyq mańyzy bar qalanyń aýmaǵyndaǵy jaıylymdardy, onyń ishinde shalǵaıdaǵy jaıylymdardy basqa aýdanǵa (qalalardaǵy aýdandardan basqa), oblystyq mańyzy bar qalaǵa paıdalaný úshin berý týraly usynys engizý;

4-6) bir aýdandyq mańyzy bar qalanyń, kenttiń, aýyldyń, aýyldyq okrýgtiń aýmaǵyndaǵy jaıylymdardy basqa aýdandyq mańyzy bar qalaǵa, kentke, aýylǵa, aýyldyq okrýgke paıdalaný úshin berý;»;

2-tarmaqta:

1) jáne 5) tarmaqshalardaǵy «qorytyndylary» degen sóz «barysy» degen sózben aýystyrylsyn;

mynadaı mazmundaǵy 6-1), 6-2), 6-3) jáne 6-4) tarmaqshalarmen tolyqtyrylsyn:

«6-1) jaıylymdyq ınfraqurylym obektilerin damytý jáne rekonstrýksııalaý jónindegi josparlardy iske asyrady;

6-2) jaıylymdardyń tozýymen jáne shóleıttenýimen kúres jónindegi is-sharalar josparlaryn iske asyrady;

6-3) jaıylymdardy sýlandyrý jónindegi is-sharalar josparlaryn iske asyrady;

6-4) aýdannyń (qalalardaǵy aýdandardan basqa), oblystyq mańyzy bar qalanyń jergilikti atqarýshy organyna bir aýdandyq mańyzy bar qalanyń, kenttiń, aýyldyń, aýyldyq okrýgtiń aýmaǵyndaǵy jaıylymdardy basqa aýdandyq mańyzy bar qalaǵa, kentke, aýylǵa, aýyldyq okrýgke paıdalaný úshin berý týraly usynystar engizedi;»;

9) 10-baptyń 2) tarmaqshasyndaǵy «qorytyndylary» degen sóz «barysy» degen sózben aýystyrylsyn;

10) 13-bap mynadaı redaksııada jazylsyn:

«13-bap. Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospar

1. Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospar jaıylymdardy utymdy paıdalaný, jemshópke qajettilikti turaqty qamtamasyz etý jáne jaıylymdardyń tozý prosesterin bolǵyzbaý maqsatynda qabyldanady.

Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospardy ázirleý kezinde:

óńirdiń jer balansynyń jáne memlekettik jer kadastrynyń aqparattyq júıesiniń derekteri;

jaıylymdardy geobotanıkalyq zerttep-qaraý málimetteri;

mal qorymdary (bıometrııalyq shuńqyrlar) týraly málimetter;

jaıylymdyq ınfraqurylym obektileri týraly jáne aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn aıdap ótýge arnalǵan servıtýttar týraly málimetter;

ıelerin kórsete otyryp, aýyl sharýashylyǵy janýarlarynyń sáıkestendirý derekteri bazasynan alynǵan aýyl sharýashylyǵy janýarlarynyń mal basy sany týraly derekter;

aýyl sharýashylyǵy janýarlarynyń túrleri men jynystyq jas toptary boıynsha qalyptastyrylǵan úıirlerdiń, otarlardyń, tabyndardyń sany týraly
derekter;

shalǵaıdaǵy jaıylymdarda jaıý úshin aýyl sharýashylyǵy janýarlary mal basynyń sany týraly málimetter;

ekpe jáne arıdtik jaıylymdarda, orman, sý qorlary men erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar jerlerinde aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn jaıý erekshelikteri týraly derekter;

jaıylym aınalymdarynyń usynylatyn shemalary;

memlekettik organdar, jeke jáne (nemese) zańdy tulǵalar usynǵan ózge de derekter eskeriledi.

2. Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospar:

1) jer ýchaskesine quqyq belgileıtin jáne sáıkes­tendiretin qujattar negizinde menshik ıeleri nemese jer paıdalanýshylary týraly málimetterdi kórsetip, jaıylymdardyń shekaralaryn, alańdary men túrlerin, onyń ishinde shalǵaıdaǵy, maýsymdyq, arıdtik jáne ekpe jaıylymdardy kórsete otyryp, jer sanattary bólinisinde ákimshilik-aýmaqtyq birliktiń aýmaǵynda jaıylymdardyń ornalasý shemasyn (kartasyn);

2) jeke aýladaǵy aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn jaıý boıynsha halyq muqtajyna arnalǵan jaıylymdar, onyń ishinde kópshilik paıdalanatyn jaıylymdar belgilengen shemany (kartany);

3) jaıylym aınalymdarynyń usynylatyn shemalary belgilengen shemany (kartany);

4) aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn aıdap ótýge arnalǵan servıtýttar, mal aıdaıtyn joldar men ózge de jaıylymdyq ınfraqurylym obektileri, sondaı-aq mal qorymdary (bıometrııalyq shuńqyrlar) belgilengen shemany (kartany);

5) jaıylym paıdalanýshylarǵa jer paıdalanýǵa beri­lýi múmkin jaıylymdar belgilengen shemany (karta­ny);­

6) jeke aýladaǵy aýyl sharýashylyǵy malyn jaıý boıynsha halyq muqtajyn qanaǵattandyrý maqsatynda rezervke qoıylýǵa tıis jaıylymdar belgilengen
shemany (kartany);

7) sýdy tutyný normasyna sáıkes jasalǵan sý kóz­derine (kólderge, ózenderge, toǵandarǵa, apandarǵa, sýarý nemese sýlandyrý kanaldaryna, qubyrly nemese shahtaly qudyqtarǵa) qol jetkizý shemasyn;

8) aýyl sharýashylyǵy janýarlarynyń mal basyn shalǵaıdaǵy jaıylymdarda ornalastyrý shemasyn;

9) jaıylymdardy aýyldyq okrýgke kiretin aýyldyq eldi mekender arasynda jobalyq bólýdi (qaıta bólýdi);

10) tıisti ákimshilik-aýmaqtyq birlikte jaıylymdardy utymdy paıdalaný úshin qajetti ózge de talaptardy qamtýǵa tıis.

3. Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospardy aýdannyń (qalalardaǵy aýdandardan basqa), oblystyq mańyzy bar qalanyń jergilikti atqarýshy organy aýdandyq mańyzy bar qalanyń, kenttiń, aýyldyń, aýyldyq okrýgtiń ákimderimen jáne jergilikti ózin-ózi basqarý organdarymen birlesip, jaıy­lymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi úlgilik jospardyń negizinde ázirleıdi.
4. Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospardy aýdannyń, oblystyq mańyzy bar qalanyń jergilikti ókildi organy bes jylǵa bekitedi.
5. Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospardy ázirleý boıynsha jumystardy qarjylandyrý bıýdjet qarajaty jáne (nemese) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda tyıym salynbaǵan ózge de kózderdiń esebinen júzege asyrylady.
6. Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónin­degi jospar normatıvtik quqyqtyq akt bolyp
   tabylady.»;

11) 14-bapta:

taqyryp mynadaı redaksııada jazylsyn:

«14-bap. Jaıylymdardy berý jáne paıdalaný sharttary»;

1-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn:

«1. Jeke aýladaǵy aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn jaıý, sharýa nemese fermer qojalyǵyn, aýyl sharýashylyǵy óndirisin júrgizý úshin jaıylymdardy berý jáne paıdalaný sharttary osy Zańmen jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerimen retteledi.»;

1-1-tarmaqtaǵy «2-tarmaǵy birinshi bóliginiń 7-1) tar­­maqshasynda kórsetilgen jaıylymdar» degen sózder «2-tarmaǵynyń 2) tarmaqshasynda kórsetilgen jaıylymdar, onyń ishinde kópshilik paıdalanatyn jaıylymdar» degen sózdermen aýystyrylsyn;

mynadaı mazmundaǵy 1-2 jáne 1-3-tarmaqtarmen tolyqtyrylsyn:

«1-2. Memlekettik zańdy tulǵalardyń balansynda turǵan jáne jeke aýladaǵy aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn jaıý boıynsha halyq muqtajyna arnalǵan jaıylymdarda, onyń ishinde kópshilik paıdalanatyn jaıylymdarda ornalasqan sýlandyrý qurylystaryna qol jetkizý óteýsiz negizde beriledi.

1-3. Jeke aýladaǵy aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn jaıý boıynsha halyq muqtajyn qanaǵattandyrý maqsatynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Jer kodeksine sáıkes jaıylymdardy rezervke qoıý júzege asyrylady.

Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospar jaıylymdardy rezervke qoıý úshin negiz bolyp tabylady.»;

3-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn:

«3. Jaıylymdarda aýyl sharýashylyǵy janýarlary bir jyl boıy (paıdalanylmaý faktisi alǵashqy anyqtalǵan kezden bastap) jaıylmasa ne olardyń sany ýákiletti organ belgilegen jaıylymdardyń jalpy alańyna túsetin júktemeniń shekti ruqsat etilgen normasynyń elý paıyzynan az bolsa jáne (nemese) jemshóp daıyndaý maqsatynda shóp shabylmasa, mundaı jaıylymdar Qazaqstan Respýblıkasynyń jer zańnamasynda kózdelgen tártippen májbúrlep alyp qoıylýǵa jatady.»;

12) 15-bapta:

1-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn:

«1. Eldi mekenderdiń shekaralaryna (shekterine) tike­leı irgeles aýmaqta ornalasqan, memleket men­shigindegi jaıylymdar jeke aýladaǵy aýyl sharýashylyǵy janýar­laryn jaıý úshin halyq muqtajyn qanaǵattandyrýǵa paıdalanylady.»;

2-tarmaqtyń ekinshi bóligi mynadaı redaksııada jazylsyn:

«Jaıylymdardyń jalpy alańyna túsetin júkte­meniń shekti ruqsat etilgen normalarynan asyp ketken kezde jeke aýladaǵy aýyl sharýashylyǵy janýar­laryn jaıýǵa arnalǵan jaıylymdardyń alańdaryn ulǵaıtý maqsatynda buryn berilgen jaıylymdardy Qazaqstan Respýblıkasynyń jer zańnamasyna jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik múlik týraly zańnamasyna sáıkes memleket muqtajy úshin májbúrlep ıelikten shyǵarý júzege asyrylýy múmkin.»;

3 jáne 4-tarmaqtar mynadaı redaksııada jazylsyn:

«3. Eldi mekenniń shekaralary (shekteri) sheginde jaıy­lymdarmen qamtamasyz etilmegen jeke jáne (nemese) zańdy tulǵalardyń aýyl sharýashylyǵy janýarlary mal basynyń Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi josparǵa sáıkes jaıylymdardyń basqa ýchaskelerine, onyń ishinde shalǵaıdaǵy jaıylymdarǵa orny aýystyrylady.

4. Jeke aýladaǵy aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn jaıýǵa arnalǵan jaıylymdardy, onyń ishinde shalǵaıdaǵy jaıylymdardy paıdalaný Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi josparǵa sáıkes júzege asyrylady. Aýdandyq mańyzy bar qala, kent, aýyl, aýyldyq okrýg ákimderiniń jáne aýdannyń, oblystyq mańyzy bar qalanyń jergilikti atqarýshy organynyń jaıylymdar berý týraly jeke sheshimin shyǵarý talap etilmeıdi.»;

13) 16-baptyń 3-tarmaǵy mynadaı redaksııada jazylsyn:

«3. Osy Zańnyń 15-babynyń 4-tarmaǵynda kórsetilgen jaıylymdardy qospaǵanda, shalǵaıdaǵy jaıylymdar jeke jáne (nemese) zańdy tulǵalarǵa Qazaqstan Respýblıkasy Jer kodeksiniń 43-1-babynda belgilengen tártippen beriledi.

Shalǵaıdaǵy jaıylymdardy sharýa nemese fermer qojalyǵyn, aýyl sharýashylyǵy óndirisin júrgizý úshin ýaqytsha óteýli jer paıdalaný (jaldaý) quqyǵyn berý jónindegi konkýrsqa shyǵarylǵan jer ýchaskeleriniń tizbesine engizý Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospar eskerile otyryp júzege asyrylady.»;

14) mynadaı mazmundaǵy 16-1 jáne 17-1-baptarmen tolyqtyrylsyn:

«16-1-bap. Jaıylymdardy qalpyna keltirý jáne  olardyń jaı-kúıin jaqsartý jónindegi is-sharalar

1. Jaıylymdardy qalpyna keltirý jáne olardyń jaı-kúıin jaqsartý jaıylymdardy geobotanıkalyq zerttep-qaraý men monıtorıngileý nátıjeleri negizinde júzege asyrylady.

Jaıylymdardy qalpyna keltirý jáne olardyń jaı-kúıin jaqsartý jerlerge túgendeý júrgizý kezinde de júzege asyrylady.

2. Jaıylymdardy qalpyna keltirý jáne olardyń jaı-kúıin jaqsartý jónindegi is-sharalar topyraqtyń qunarlylyǵyn saqtaýdyń, kópjyldyq shópterdiń jáne arıdtik ósimdikterdiń (daqyldardyń) shyǵymdylyǵy joǵary sorttaryn egý arqyly jańa shalǵyn ósirýdiń, sýlandyrýdyń tabıǵı prosesterine jáne basqa da is-sharalardy ótkizýge yqpal etý bolyp tabylady.
3. Jaıylymdardy monıtorıngileý jaıylymdardyń jaı-kúıin, olardy paıdalaný nátıjesinde týyndap jatqan ózgeristerdi baqylaý, olardyń jaı-kúıin baǵalaý men boljaý, jaǵymsyz prosesterdi anyqtaý jáne joıý maqsatynda júzege asyrylady.
4. Jaıylymdardy qalpyna keltirý jáne olardyń jaı-kúıin jaqsartý jónindegi is-sharalardy júzege asyrýdy ýákiletti organ, jergilikti atqarýshy organdar jáne jergilikti ózin-ózi basqarý organdary, sondaı-aq jaıylym paıdalanýshylar qamtamasyz etedi.
5. Jaıylymdardy qalpyna keltirý jáne olar­dyń jaı-kúıin jaqsartý jónindegi is-sharalardy qarjylandyrý bıýdjet qarajaty jáne (nemese) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda tyıym salynbaǵan ózge de kózder esebinen júzege asyrylady.»;

«17-1-bap. О́tpeli erejeler

Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospar jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi úlgilik jospar bekitilgen kúnnen bastap úsh aı ishinde ázirlenip, bekitiledi.».

2-bap.

1. Osy Zań alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik alpys kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
2. Orman jáne tabıǵat qorǵaý mekemeleri osy Zańnyń 1-baby 2-tarmaǵynyń besinshi abzasynda kórsetilgen málimetterdi osy Zań qoldanysqa engizilgen kúnnen bastap kúntizbelik otyz kún ishinde usynýǵa mindetti.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti

Q.TOQAEV

Astana, Aqorda, 2024 jylǵy 27 aqpan

№ 65-VIII QRZ