Kollajdy jasaǵan – Záýresh SMAǴUL ,«EQ»
Tasqa basylǵan tarıhta osy taqylettes qatelikterdiń talaıy ketken. Biri túzetilse, biri túzetilgen joq. Orny tolmas olqylyqtardyń úlkeni – tuńǵyshtardyń tıisti tuǵyryna qonbaýy. Madaqtaýǵa laıyq marǵasqalardyń syı-qurmetten tys qalýy da – ózek órter ókinish.
Osyǵan baılanysty álemniń ár qıyrynan mysal izdemeı-aq ózimizdiń qazaqtarǵa qatysty birer derek keltire ketsek, biraz jaıdyń beti ashylatyn sııaqty. Al aıtaıyq onda oıdaǵy opynystarymyzdy.
Bizge mektepte Spandııar Kóbeevtiń «Qalyń malyn» qazaqtyń tuńǵysh romany retinde oqytty. Sóıtsek, osy janrda odan burynyraq jaryq kórgen Mirjaqyp Dýlatulynyń «Baqytsyz Jamaly» bar eken. Alash arystary aqtalǵanda bir-aq bildik emes pe?
Qazaq dalasynda alǵash mektep ashqan Ybyraı Altynsarın ekenine eshqashan kúmándanǵan emespiz. Alaıda Jasqustaǵy Jáńgir han mektebiniń qońyraýy odan áldeqaıda erterek soǵylypty. Ony aıtasyz, bala oqytýdy bastaǵan kezinde Ybyraı Ordadaǵy osynaý bilim uıasynyń jumysyn baqylaıtyn ınspektorlyq qyzmetke taǵaıyndala jazdaǵan kórinedi.
Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń sońǵy núktesindeı Reıhstag qabyrǵasyna jeńis jalaýyn qadaǵan Raqymjan Qoshqarbaevqa tıesili marapaty tımedi. Orys Egorov pen grýzın Kantarııa aldyn orap, adymyn ashtyrmady.
Atyraýdyń aqıyǵy Boran Nysanbaev bolsa, jaý dzotyn keýdesimen jabýdyń rámizi sanalatyn Aleksandr Matrosovtan eki apta buryn erlik jasap, nemisterdiń alynbas qamalynan oq jaýdyrǵan atys qarýynyń únin óshirgen granatasymen birge jaryldy.
Al saıypqyran sarbaz Sabalaq Orazalınov omyraýyn oqqa tosyp, artyndaǵy áskerlerimizdiń atoılap shabýylǵa shyǵýyna múmkindik týdyrǵan. Eń ǵajaby, erjúrek jaýynger denesiniń parsha-parshasy shyǵyp, aýyr jaralanǵanyna qaramastan, Qudaı saqtap tiri qaldy! Aman-esen elge oralyp, beıbit kúnniń berekeli tirligin keshti. Almatynyń «Dınamosynda» oınap, odaqtyq iri jarystarda altyn, kúmisten alqa taqqan ataqty vaterpolshy Asqar Orazalınov – osy kisiniń uly.
Qan maıdanda qaharmandyqtyń úzdik úlgisin kórsetken kapıtan Gastello da – keshegi keńestik kezeńde aty ańyzǵa aınalǵan batyrlardyń biri. Alaıda áýe shaıqasynda otqa oranǵan ushaǵyn tómendegi fashıster tehnıkasy toptasqan tusqa «top» etkizgen ol emes, ekinshi bir eskadrılıa komandıri Maslov bolyp shyqqanda, shyndyq shirkinniń shyńyraý túbinde jatpaıtynyn túsindik. Atalǵan ekıpaj músheleriniń biri jerlesimiz Baqtyoraz Beısekbaev ekenin bilgende ádilettiliktiń saltanat qurǵanyna qýandyq.
Berige deıin qazaqtan shyqqan tuńǵysh Olımpıada chempıony Áljan Jarmuhamedov ekenin bilmeı keldik. 1972 jyly Mıýnhendegi Jazǵy Olımpııa oıyndarynda KSRO quramasy sapynda jasyndaı jarqyldaǵan sańlaq basketbolshy – Hrýshev Qazaqstannan bólip, О́zbekstanǵa qosyp jibergen Bostandyq aýdanynda týyp-ósken ózimizdiń qandasymyz-tuǵyn.
Taıǵa tańba basqandaı talassyz másele tóńireginde pikirtalas uıymdastyryp, Alashtyń aqtańger azamattary Áljan men Jaqsylyqty ekranda bettestirip «qaısyńyz birinshisiz?» degenge deıin barǵan televıdenıedegi áriptesterimizdiń tok-shoýy onsha oryndy kóringen joq. Máskeýde basylatyn «Fızkýltýra ı sport» jýrnalynyń 1972 jylǵy sońǵy sanynda olımpıadada olja salǵan keńes sportshylarynyń qatarynda qazaq halqynyń da ókili bary jazylǵan. Al ol Olımpıadaǵa Áljannan basqa qazaq balasy barmaǵany belgili.
Qaraǵandy topyraǵynda kindik qany tamyp, keıin ata-anasymen Belarýsqa qonys aýdarǵan, sol memlekettiń mereıin ósirip, 2018 jyly Qysqy Olımpıadada bıatlonnan estafetalyq synda ózge komandalastarymen birge jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterilgen Dınara Álimbekova da jatjurttyq «jaman» qyzymyz ekenin kóp eskere bermeıtinimiz ókinishti-aq. Ol – qara kózdi arýlarymyz arasynan osyndaı joǵary ataqqa birinshi bolyp qol jetkizgen sportshy.
Beıneleý ónerindegi nebir bıik shyńdardy baǵyndyrǵan Oral Tańsyqbaev kásibı sýretshi dıplomyn birinshi bolyp alǵan qylqalam sheberimiz desek, bázbireýler bazyna bildirýi múmkin. «Ábilhan Qasteev she?» degendeı... Aqıqatyn anyqtaǵyńyz kelse, kezinde úzeńgi qaǵystyryp qatar júrgen qos qurdastyń ómirbaıanyna kóz júgirtip kórińiz.
Qazaqstanda halyqaralyq bedeldi baıqaýlarda top jarǵan talantty skrıpkashylar qarasy qalyń. Nege? Sebebi skrıpka – bizdiń janymyzǵa jaqyn aspap. Onyń arǵy atasy – qobyz. Alaıda ondaı oıdy mýzykanyń birde-bir oqýlyǵynan kezdestirmeısiz.
Jalpy, qujat qattaýǵa quntsyzdaý halyqpyz ǵoı. Kóp nárseni kópirtip aýyzsha aıtamyz. Oǵan oıdan qosylǵan ańyz-ertegi sekildi artyq-aýys áńgimeler qosylyp ketetini belgili. Jazýly tursa, jańylyspas edik. Bir jerge túrtip qoımasaq, Mekkeden qazaq tilinde tuńǵysh telereportaj júrgizgen jýrnalıst Saýytbek Abdrahmanov ekenin de umytyp ketýimiz ǵajap emes.
Bul tizimdi soza berýge bolar edi. Bizge áli beımálim málimetter qanshama? Toqsan aýyz sózimizdiń tobyqtaı túıini: álemdegi áıdik oqıǵalar, dara tulǵalarǵa baılanysty derekter men dáıekter burmalanbaı tarıhta dál tańbalanyp, áleýmetten ádil baǵasyn alýǵa tıis.
...Kópe-kórineý moıyndalmaǵan kolýmbtardyń kóz jasyna qala kórmeıik.
