Batys qaqpada ındýstrııalandyrý qarqyny qalypty

Elimizde ótken jyly aıaqtal­ǵan ındýstrııalandyrýdyń alǵash­qy besjyldyǵy týraly nendeı túıinder jasaǵan jón? Osy ara­lyq­ta bul turǵyda aımaqtarda qan­daı jo­balar júzege asty? Son­daı-aq, el ındýs­trııasyn órge bas­ty­rýdyń jańa kókjıekteri qandaı bolmaq? Mine, osyndaı ózekti máse­le­­ler Memleket basshysy men res­pýblıka Úkimetiniń udaıy naza­rynda bolyp keledi. Bul kezeń tıisti mınıstrlikter men vedomstvolardyń qyzmetine de úlken jaýapkershilik pen tyń mindetter júktemek. Osyn­­­daı órshil ahýal aýany Inves­tı­sııalar jáne damý mınıstri Áset Isekeshevtiń Batys Qazaq­stan oblysyna jumys sapa­ryna da tán boldy desek, qatelespeımiz. Elimizdegi jetekshi mınıstrlik basshysy munda eń aldymen Ba­tys Qazaqstan mashına jasaý kom­panııasyna atbasyn tirep, osy óndiristik qurylymnyń negi­zinde óńirdegi údemeli ın­dýs­trııa­lyq-ınnovasııalyq da­mý baǵ­darlamasynyń jaı-kúıimen ­tanysty. Atalǵan ujym óz qyz­metin ártaraptandyrý ba­ǵytyn qolǵa alǵan. Bul otandyq kompanııa lısenzııalyq tehnologııa negizinde qondyrǵylardy jáne avtomattandyrý júıesin jóndeıtin Ortalyq Azııadaǵy birden-bir óndiris orny bolyp tabylady. Zaýyt elimizdegi munaı-gaz salasymen aınalysa­tyn barlyq kásiporyndarmen ty­ǵyz baılanysta jumys isteıdi. Qazir munda qosymsha jumys oryndar­yn ashý isi qolǵa alynǵan. Basqosý kezinde Batys Qa­zaqstan oblysynyń ákimi Nurlan Noǵaev mınıstrge oblysta 2010-2014 jyldary ınnovasııalyq damý baǵdarlamasyna sáıkes alǵa qoıylǵan mejeler men mindetter tolyqtaı júzege asqany jóninde baıandap berdi. Naqtyraq aıtqanda, óńirde Elbasynyń tikeleı tapsyrmasyna sáıkes óndiristiń barlyq salalary boıynsha ósimge qol jetkizildi. О́tken jyldyń on bir aıynda syrtqy saýda aınalymy 9,99 mıllıard AQSh dollaryn qurady. Bitken istiń ishinde shaǵyn jáne orta bıznes pen jol qurylysynyń jáne kólik qyzmetiniń úles salmaǵy joǵary. О́ńir óndirisshilerimen kezdesý kezinde Á.Isekeshev bas­ty maqsat aımaqtaǵy elimizdi tutastaı ındýstrııalandyrýǵa úles qosyp júrgen kásip­oryn­dardyń tyń jobalarymen tanysý ekendigin atap kórsetti. Ári olarǵa óz taraptarynan tıisti qoldaý jasalatynyn jetkizdi. Buǵan jaýap retinde óndiris jetekshileri de artyq shyǵyndardy azaıtyp memleket qarjysyn únemdeýge úles qosýlary kerek, dedi budan ári Áset О́rentaıuly. Jıynda oblys ákiminiń orynbasary Marat Kárimov mınıstrge Oral óńirindegi ındýstrııalandyrý isiniń damý qarqyny jóninde baıandap berdi. Onyń pikirinshe, munda Indýstrııalandyrý kartasy sheń­berinde jalpy somasy 303,5 mıllıard teńgeniń 38 jobasy júzege asyrylýda. Osy joba­lar tolyqtaı iske qosylǵan kezde jańadan 5,2 myń jumys orny ashylmaq. 2010-2014 jyldar aralyǵynda 258,6 mıllıard teńgeniń 34 jobasy márege jetip, sonyń nátıjesinde 2 myńǵa jýyq jumys kózin ashýǵa múmkindik týdy. Al bıylǵy 2015 jyly 43,7 mıllıard teńgeniń eki jobasyn júzege asyrý jos­parlanyp otyr. Bul rette taǵy júzge jýyq turaqty jumys orny ashylmaq. Sonymen birge, Batys Qa­zaq­stan mashına qurastyrý kom­panııasynda ótkizilgen jıynda Oral áýejaıynyń ókili sóılep, mundaǵy ushý-qoný jolaǵyn jóndeýden tolyq ótkizip bolǵan soń áýejaı jumy­synyń aýqymyn keńeıtýdi jos­parlap otyrǵandaryn aıtty. Máseleniń mánisi mynada. О́tken jyldyń kúzinde áýejaıdaǵy ushý-qoný jolaǵyn jańǵyrtý jumystarynyń birinshi kezeńi aıaqtalǵan soń, qarasha aıynan bastap Oral áýejaıy óz jumysyn bastady. Áýejaı ashylǵan soń ile-shala «Bek Eır» avıakompanııasy Oral qalasyna ushýlaryn jalǵastyra bastady. 2015 jyldyń qańtarynda «Eır Astana» avıakompanııasy eki tehnıkalyq tekseris ótkizip, tehnıkalyq emes synaq ushýyn jasady. Al 12 qańtardan bastap Almaty – Oral baǵytyndaǵy ushaq reısi turaqty túrge tústi. Qalpyna keltirý jumystarynyń ekinshi kezeńi aıaqtalǵan soń «Eır Astana» avıakompanııasy «Oral – Amsterdam» baǵyty boıynsha turaqty reısti qalpyna kel­tirýdi, sonymen birge, «Astana – Oral – Astana» baǵytynda reıs ashý múmkindigin qarastyrýda. Sondaı-aq, «Bek Eır» avıakompanııasy da Oraldan Máskeý jáne Sankt-Peterbýrgke qaraı eki reıs ashyp, óziniń ushý aýmaǵyn keńeıtýdi kózdeýde. Azamattyq avıasııa komıteti tóraǵasynyń orynbasary Serik Myqtybaevtyń aıtýynsha, bul josparlar áýejaıdaǵy jańǵyrtý jumystary tolyq aıaqtalǵannan keıin ǵana iske asyrylmaq. Oral áýejaıy bıyl ushý jolaǵyn 400 metrge deıin uzartý jáne 60 ­metrge keńeıtýdi josparlaýda. Kezdesý qorytyndysynda Investısııalar jáne damý mınıstrligi men Batys Qazaqstan oblysy ákimdigi arasyndaǵy ortaq, birlesip atqarylatyn jumys josparyna qol qoıyldy. Budan soń Á.Isekeshev ótken jyldyń aıaǵynda qurylysy aıaqtalǵan Oral transformator zaýytynyń jáı-kúıimen tanys­ty. Eýropalyq standartqa saı eń zamanaýı qural-jabdyqtarmen tolyq jabdyqtalǵan bul zaýyttyń jumysy negizinen, kerneý qýaty 6-10 kılovatt bolatyn transformatorlardy shyǵarýǵa baǵyttalǵan. Seriktestik quryl­taıshysy Saıdolla Qoja­baev­tyń aıtýynsha, bıylǵy aqpan aıynda zaýytty montajdaý jumysy tolyq aıaqtalyp, naý­ryz aıynan bastap alǵashqy ónimderin shyǵara bastaıdy. Kásiporynnyń óndiris qýaty jylyna – 12000 dana. Zaýyt tolyqtaı jumysqa kiriskende shamamen 700-deı jumys orny ashylmaq. Jańa ınnovasııalyq jobanyń eksportqa baǵyttalǵan ónim shyǵaratynyn jetkizgen óndiris jetekshisi Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq sheńberinde ónimniń 90 paıyzyn kórshi Reseı eline eksporttaýdy josparlap otyrǵandaryn aıtty. Budan soń Investısııalar jáne damý mınıstri «Oral –Kamenka» avtokólik joly baǵytyndaǵy qolǵa alynǵan jumystarmen tanysty. Osy jerde oblys ákiminiń birinshi orynbasary Serik Shápkenov pen avtomobıl joldary komıteti tóraǵasynyń orynbasary Sul­tanbek Barmaqov mınıstrge oblysta jol qurylysy boıyn­sha atqarylyp jatqan jumys­­tar jóninde baıandady. Olar­dyń sózinshe, joldardy jań­ǵyrtý jumystary jos­parǵa sáıkes júrgizilýde. Bul baǵyttaǵy jumys tolyq júzege asqan jaǵdaıda óńirdiń órisin keńeıtetin kólik-logıstıka júıesiniń qalyptasýyna múm­kindik ashylmaq. Jol qurylysy jónindegi áńgime barysynda oblys basshysy Nurlan Noǵaev Reseımen shekaralas aýmaqta eki memleketke de qaramaıtyn ıesiz joldardyń bar ekenin, ondaǵy oıqy-shoıqy joldardyń eki ortaǵa qatynaǵan jolaýshylardy qınap júrgenin jetkizdi. О́z kezeginde Áset О́rentaıuly bul máseleni sheshýdiń ońtaıly joldary qarastyrylatynyn aıtty. Jumys saparynyń sońynda Áset О́rentaıuly Jáńgir han atyndaǵy Batys Qazaqstan agrar­lyq tehnıkalyq ýnıversıteti janyndaǵy zerthanaǵa soǵyp, bekire balyǵyn ósirý baǵy­tyn­daǵy is-qımyldarǵa nazar aýdardy. Munda ýnıversıtet ǵalymdarynyń bastamasymen qolǵa alynǵan bul jobaǵa búginde jekelegen ınvestorlar tartylyp, balyq ósirýge arnalǵan kásiporyn qurylysy qarqyndy júrgizilýde. «Ordabasy» JShS ókiliniń aıtýynsha, óndiris ornynyń qurylysy bıyl shilde aıynda aıaqtalyp, paıdalanýǵa berilmek. Aqjaıyq óńirine jumys saparyn qorytyndylaǵan Inves­tısııalar jáne damý mınıstri Áset Isekeshev mundaǵy ındýs­trııalandyrý isin júrgizýge baılanysty jumystardy oń baǵalady. Temir QUSAIYN, «Egemen Qazaqstan». Batys Qazaqstan oblysy. Sýrette: Investısııa jáne damý mınıstri Á.Isekeshev­tiń Oral óńirine saparynan kórinis. Sýretti túsirgen Rafhat HALELOV.