Rýhanı astanamyz Almatynyń tórinde sán quraǵan sáýletti murajaıdyń tarıhy tereńde jatyr. 300 myńǵa jýyq qundy jádiger saqtalǵan taǵylym ordasy halqymyzdyń tarıhı jadyn jańǵyrtyp, ultymyzdyń mádenı bolmysyn dáriptep keledi. Mýzeıdegi qor kolleksııalarynyń jınaqtalý tarıhy HIH ǵasyrdyń 30-jyldary «Orynbor ólkesiniń mýzeıinen» bastaý alady. 1921 jylǵy QAKSR basshylyq qaýlysymen Ortalyq Qazaq ólketaný mýzeıi qurylyp, oǵan Orynbor ólkesi mýzeıindegi kolleksııalardyń bir bóligi berilgen. Mýzeı 1929 jyly Qazaq Avtonomııalyq respýblıkasynyń jańa astanasy – Almatyǵa kóship kelip, Voznesenskıı kafedaraldy shirkeýiniń ǵımaratyna ornalasty. Al 1944 jyly Qazaq KSR Ortalyq Memlekettik mýzeıi dep ataldy. Mýzeıdiń qazirgi ornalasqan ǵımaraty 1985 jyly arhıtektor Iý.Ratýshnyı, Z.Mýstafın jáne B.Rzagalıevtyń arnaıy jobasy boıynsha salynyp, búgingi kúni Almaty qalasyndaǵy kórikti arhıtektýralyq ǵımarattardyń biri sanalady.
Mýzeı qabyrǵasynda tanymal tarıhı tulǵalar eńbek etti. Atap aıtar bolsaq, Ahmet Baıtursynuly, Álkeı Marǵulan, Ábilhan Qasteev, Ábýsaǵıt Jırenchın, Aleksandr Bernshtam, Iýrıı Dombrovskıı, Vladımır Dal, Nıkolaı Hlýdovtar ár kezeńderde munda jumys istegen.
Búginde mýzeı qorynda ejelgi dáýirlerden bastap táýelsiz memlekettimizdiń qazirgi tabystaryna deıingi tarıhynan syr shertetin materıaldyq jáne rýhanı mádenıet qundylyqtary jınaqtalyp, alty ekspozısııalyq zal men kórme gallereıasy arqyly kórermenderge nasıhattalyp jatyr.
2006 jyldan bastap mýzeı ǵylymı-zertteý mekemesi statýsyn ıelengen. Ǵylymı jáne qor saqtaý bóliminiń qyzmetkerleri mýzeı qoryndaǵy materıaldardy zertteý jáne dáripteýge baǵyttalǵan aýqymdy istermen shuǵyldanyp keledi. Búginde arheologııa, antropologııa jáne etnologııa, tarıh, mýzeılik derektaný jáne qoljazbalardy zertteý bólimderi jumys isteıdi. Olar mýzeı qorynyń materıaldary men ózge de otandyq jáne sheteldik mýzeılerdiń, muraǵattardyń derekkózderi negizinde túrli ǵylymı jobalardy júzege asyryp jatyr.
Memlekettik ortalyq mýzeı dırektorynyń mindetin atqarýshy Ǵalııa Temirton mýzeı ujymy Ulttyq mártebe berý týraly súıinshi jańalyqty qýanyshpen qabyldaǵanyn, bul óz kezeginde memlekettiń tarıh pen ónerge, tutas alǵanda ult mádenıetine jasaǵan qamqorlyǵy dep esepteıtinin jetkizdi.
«Memleket basshysy 2024 jylǵy 21 mamyrda Mádenıet jáne óner qyzmetkerlerin marapattaý rásiminde elimizdegi eki basty mýzeıge ulttyq mártebe beriletinin atap ótken edi. Aıtqandaı-aq mýzeıdiń Ulttyq mártebesi resmı túrde bekip, eki ǵasyrlyq tarıhy bar mádenıet ordasy laıyqty tabysqa qol jetkizip otyr. Eń aldymen Prezıdentimizge, Mádenıet jáne aqparat mınıstrine zor alǵys aıtqymyz keledi. О́tkenge salaýat aıtpaı, keleshekke kerýen tartý múmkin emes. Mádenıet pen tarıhty zerttep-zerdeleýde, halqymyzdyń rýhanı ómirinde bizdiń mýzeıdiń alatyn orny erek. Kóneden qalǵan qasterli jádigerlerdi qaz-qalpynda saqtap búginge jetkizgen, neshelegen rýhanı-tanymdyq is sharalardyń izashary bolǵan ujym ýaqyt suranysyna saı qarqyndy qyzmet etip keledi. Jyldar jylnamasynda mýzeı tek Qazaqstannyń ǵana emes, Ortalyq Azııa elderi murajaılarynyń flagmany boldy dep aıta alamyz. Mýzeı ǵylymı zertteý jáne mádenı bilim baǵyttaryn qolǵa alyp, osy kúnge deıin qyrýar jumys atqardy, elimizdegi jáne shetelderdegi mádenı is-sharalardyń bel ortasynda boldy. О́zge memlekettermen mádenı yntymaqtastyq ornatý, ǵylymı tájirıbe almasý isinde de aıtýly tabystarymyz bar. Osy jumystardyń nátıjesinde shetel qorlarynda saqtalǵan birqatar tarıhı jádigerlerdi elge qaıtarý múmkindigi týdy. Mýzeıge ulttyq mártebe berilýi qyzmetkerlerimizdiń áleýmettik ál-aýqatyna da oń áserin tıgizedi dep úmittenemiz. Ulttyq ıgiligimizdi saqtaýda mýzeı ujymynyń jumysy jandana bermek», deıdi QR Memlekettik ortalyq mýzeıi dırektorynyń mindetin atqarýshy Ǵalııa Temirton.
ALMATY
