Foto: Ashyq derekkóz
Jalpy, elimizde qysqa merzim ishinde birqatar saıası reformalar júzege asyrylyp, ekonomıka jańǵyrtylyp jáne qoǵamdyq etıka jańardy. Bul azamattyq qoǵamnyń damýyna qýatty serpin berip, azamattardyń memlekettik sheshimder qabyldaýǵa qatysý múmkindikterin edáýir keńeıtti. Atap aıtsaq, mańyzdy reformalardyń biri – 2022 jyly Qazaqstan Konstıtýsııasyna engizilgen túzetýler boldy. Olar eldiń saıası qurylymynda aıtarlyqtaı ózgeristerge alyp keldi.
Sarapshylardyń pikirinshe, osy túzetýlerdiń nátıjesinde elimizde Májilis pen barlyq deńgeıdegi máslıhattar aralas júıe boıynsha saılanyp, 6 saıası partııadan turatyn kóppartııaly Parlament qalyptasqan. Sondaı-aq aýyl ákimderin tikeleı saılaý engizilip, 45 aýdan men qala ákimderiniń pılottyq saılaýy ótkizildi. Bul ózgerister halyqtyń jergilikti saıası proseske belsendi qatysýǵa degen qyzyǵýshylyǵyn kórsetti.
Sonymen qatar, Konstıtýsııalyq keńes Konstıtýsııalyq sot bolyp qaıta quryldy. Bul azamattarǵa óz quqyqtary buzylǵan jaǵdaıda tikeleı sotqa júginý múmkindigin berdi.
Olardyń aıtýynsha, Konstıtýsııalyq sot zańdar men sheshimderdi daýlaýǵa múmkindik jasap, azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryn qosymsha qorǵaýdy qamtamasyz etip, elimizdegi quqyqtyq memlekettiń jáne zań ústemdiginiń nyǵaıýyna yqpal jasady. Bul azamattardyń úlken qyzyǵýshylyǵyn týdyryp, 2023 jyldyń alǵashqy alty aıynda shamamen 5 myń ótinishtiń túsýimen dáleldendi. Sondaı-aq, Konstıtýsııalyq sot, Balalar quqyqtary jónindegi ýákil men Adam quqyqtary jónindegi ýákil sııaqty quqyqtyq ınstıtýttardyń nyǵaıýy eldiń saıası júıesin reformalaýda mańyzdy ról atqardy.
Qazaqstanda Qoǵamdyq ınstıtýt retinde Ulttyq Quryltaı qurylyp, nyǵaıa tústi. Ol qoǵamdyq kún tártibin qalyptastyratyn negizgi ortalyqqa jáne azamattyq qoǵamdy damytýǵa yqpal etetin mehanızmge aınaldy.
«Bul quryltaı azamattar men qoǵamdyq uıymdarǵa saıası sheshimderge áser etý múmkindigin berdi. Mysaly, bıylǵy jyly Quryltaı qyzmetinde áıelder men balalardyń quqyqtaryn qorǵaýǵa baǵyttalǵan zańdardyń qabyldanýy, veıpterdi paıdalanýǵa tyıym salý sııaqty mańyzdy nátıjelerge qol jetkizildi. Sonymen qatar, vandalızmmen kúres jáne qumar oıyn bıznesin retteý máselelerine qatysty qujattarǵa qol qoıyldy. Bul sharalar azamattar úshin qaýipsiz jáne salaýatty orta qalyptastyrýǵa aıtarlyqtaı áleýmettik áserin tıgizip jatyr», deıdi sarapshylar.
Sonymen qatar, ádil ári úılesimdi qoǵamdy damytýdaǵy negizgi faktorlardyń biri – jańa qoǵamdyq etıkany ilgeriletýge kóp kóńil bólinip jatqanyn atap ótken jón. Bul úderiste mádenı jáne áleýmettik ózgeristerdi yntalandyrýǵa baǵyttalǵan bastamalar mańyzdy ról atqarady.
Memleket shyǵarmashylyq jáne ǵylymı áleýetti qoldaıtyn memlekettik syılyqtar men granttardy engizip, túrli salalardaǵy ınnovasııalardy demep otyr. Olardyń qataryna «Paryz», «Altyn sapa» syılyqtary, sondaı-aq jastarǵa arnalǵan «Daryn», «Táýelsizdik urpaqtary» memlekettik syılyqtary jáne basqalary kiredi. Bul bastamalar memlekettik deńgeıde eleýli qoldaýǵa ıe boldy.
