Qazaqstan – Birikken Arab Ámirlikteri: Senim men yntymaqtastyq joly

Nátıjeli kelissóz

Qasym-Jomart Toqaev mártebeli meımanǵa iltıpat bildirip, onyń bul sapary Qazaqstan men Birikken Arab Ámirlikteri arasyndaǵy yntymaq­tastyqqa tyń serpin beretinin aıtty.

Prezıdenttiń aıtýynsha, Ámir­likter – elimizdiń eń basty seriktesteriniń biri. Qos memlekettiń maqsat-múddeleri bir-birimen sáıkes keledi. 2023 jyly eki el úkimetteri Strategııalyq ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrý týraly birlesken deklarasııaǵa qol qoıdy.

Kezdesýde Birikken Arab Ámir­lik­teriniń elimizdiń ekonomıkasyn­daǵy eń iri sheteldik ınvestorlardyń ondyǵyna kiretini jóninde aıtyldy. Byltyr BAÁ-niń elimizge quıǵan ınvestısııa kólemi eki esege artyp, rekordtyq kórsetkishke jetti.

Memleket basshysy atalǵan sapar aıasynda quny 5 mıllıard dol­lar­dy quraıtyn 20-dan astam kom­mer­sııalyq kelisimge qol qoıy­latynyn quptady. Olardy júze­ge asyrý elder arasyndaǵy strate­gııalyq ynty­maqtastyqty aıtar­lyq­taı ilgeri­letip, ózara tıimdi baılanystardy nyǵaıtýǵa septigin tıgizedi.

Abý Dabıdiń Taq murageri kór­setilgen qonaqjaılyq úshin rıza­shylyǵyn bildirdi. Sonymen qatar tabıǵaty kórkem, halqy jaısań elimizge erekshe qýanyshpen keletinin jetkizdi.

Haled ben Muhammed Ál Nahaıan eki el arasyndaǵy qarym-qatynas ózara senim, qoldaý jáne ortaq ıgilikke birge umtylý qaǵıdattaryna qurylǵanyn atap ótti. Bul baılanystar saýda-ınvestısııalyq yqpaldastyq sheńberinen shyǵyp, energetıka, kólik salalarynan bastap sıfrlyq ınfraqurylym men bilim berý isine deıin jalǵasyp jatqan keń aýqymdy baǵyttardy qamtıtynyna toqtaldy. Taq murageriniń aıtýynsha, qol qoıylǵan kelisimder eki eldiń bolashaqta da birlesip jumys isteýge beıil ekenin dáleldeıdi.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev pen Abý Dabıdiń Taq murageri sheıh Haled ben Muhammed ben Zaıd Ál Nahaıannyń kelissózderi aıaqtalǵannan keıin ekijaqty qujattar almasý rásimi ótti. Eki el arasynda:

1. Qazaqstan Respýblıkasy Kólik mı­nıstrligi men Birikken Arab Ámirlikteri Energetıka jáne ınfraqurylym mı­nıstr­ligi arasynda avtokólik salasyn­daǵy yntymaqtastyq týraly memorandým;
2. Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrligi men Birikken Arab Ámir­likteri Ádilet mınıstrligi arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly memorandým;
3. «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory» AQ men «Masdar» kompanııasy arasynda Qazaqstan Respýblıkasynda 2 myń MVt-qa deıin qýat saqtaý júıesi jáne 500 MVt-qa deıin táýliktik energııamen qamtý jobalaryn ázirleý boıynsha yntymaqtastyq týraly kelisim;
4. «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory» AQ men AIQ arasynda Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń munaı-gaz salasyn sıfr­lyq transformasııalaý boıynsha stra­tegııalyq yntymaqtastyq týraly kelisim;
5. «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory» AQ men «Abu Dhabi Commercial Bank» arasynda ózara túsinistik jáne yntymaqtastyq týraly memorandým;
6. Qazaqstan Respýblıkasy Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi men «Presight» kompanııasy arasynda Qazaqstan Respýblıkasynda sýperkompıýter klasterin qurý jónindegi kelisim;
7. «QazMunaıGaz» UK» AQ men «Abu Dhabi Ports Group» arasyndaǵy saýda flotyn keńeıtý boıynsha yntymaqtastyqty damytýǵa qatysty hattama;
8. «QazaqGaz» UK» AQ men AIQ arasynda munaı-gaz salasyn sıfrlandyrý baǵytyndaǵy yqpaldastyq máseleleri boıynsha strategııalyq yntymaqtastyq jónindegi kelisim;
9. Túrkistan oblysy ákimdigi men Abý Dabı damý qory arasynda Túrkistan qalasynda sheıh Muhammed ben Zaıd Ál Nahaıan atyndaǵy perzenthana qurylysyn salý jáne qarjylandyrýǵa qatysty ózara túsinistik týraly memorandým;
10. Qazaqstan Respýblıkasy Kólik mınıstrligi men «Terminals Astana Airport Limited» arasynda Astana qalasynyń Nursultan Nazarbaev halyqaralyq áýe­jaıy men oǵan irgeles aýmaqty damytý­ǵa ınvestısııa salý týraly kelisimge qol qoıyldy.

Budan bólek, qujat almasý rásiminde el Úkimeti men Birikken Arab Ámirlikteri Úkimeti arasynda jel elektr stansasy jobasyn iske asyrý týraly kelisimniń ra­tı­fıkasııalanǵany týraly habarlandy.

Jeti baǵytqa den qoıǵan mektep

Aqordadaǵy kezdesýden soń Prezıdent pen Abý Dabıdiń Taq murageri sheıh Haled ben Muhammed ben Zaıd Ál Nahaıan elordadaǵy sheıh Halıf ben Zaıd Ál Nahaıan atyndaǵy №84 mektep-lıseıdi aralady.

Qazirgi kezde atalǵan oqý oshaǵynda 2 800 bala bilim alyp, 159 pedagog eńbek etedi. Bıylǵy oqý jylynda «Sıfrly mektep» jobasy daıyndalyp, jaratylys­taný jáne matematıka pánderi 7 baǵytta, atap aıtqanda, IT STEM, FAB LAB, robotty tehnıka, qoldanbaly matematıka, bıoınjenerııa, matematıkalyq modeldeý, bıohımııa salalaryna bólip oqytylǵan.

Qasym-Jomart Toqaev pen sheıh Haled ben Muhammed ben Zaıd Ál Nahaıan arab tili kabınetin kórdi. Mektep oqýshylary arab tili men ádebıetin meńgerýde jetken jetistikterin tanytty. Sondaı-aq oqý­shylar Memleket basshysy men Abý Dabıdiń Taq muragerine mektep mýze­ıin tanystyrdy. Onda eki eldiń yntymaq­tastyǵy men dostyǵyna arnalǵan kórme uıym­das­tyrylǵan. Ekspozısııaǵa ejelgi dáýir­den búginge deıingi arab álemi jónin­d­e syr shertetin kitaptar, ulttyq kıim úl­gileri men tarıhı jádigerler qoıylǵan.

Kapıtal naryǵyndaǵy múmkindikter nyǵaıyp keledi

Budan soń Qasym-Jomart Toqaev pen sheıh Haled ben Muhammed ben Zaıd Ál Nahaıan «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵyna bardy. Onda mártebeli meımandar Qarjy ortalyǵynyń jetistikterimen tanysyp, AHQO Soty, Qarjy qyzmetin retteý komıteti, bırja jáne Halyqaralyq tórelik ortalyǵynyń erekshelikterin tamashalady.

AHQO basqarýshysy Renat Bekturov Memleket basshysy men Abý Dabıdiń Taq muragerine ınvestısııalyq yntymaqtastyqty damytý múmkindikteri jóninde málimet berdi.

Búgingi tańda Birikken Arab Ámirlikteriniń 46 kompanııasy AHQO rezıdenti retinde tirkelgen. Olar qarjy jáne saqtandyrý, aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııa, saýda, kólik, óńdeý jáne taý-ken ónerkásibi sekildi túrli salada qyzmet etedi.

Budan bólek, elimiz ben BAÁ kapıtal naryǵy arasynda baılanys nyǵaıyp keledi. Máselen, bıyl 7 mamyrda Nasdaq Dubai jáne Astana International Exchange (AIX) bırjalary ortalyq depozıtarııleriniń arasynda tikeleı baılanys ornaǵanyn jarııalady. Byltyr AIX Abý Dabı bırjasy (ADX) qurǵan Tabadul sıfrlyq bırja habyna qosyldy.

Investısııalyq baılanys tereńdeıdi

Sondaı-aq Prezıdent pen Abý Dabıdiń Taq murageri «Qazaqstan – BAÁ» bıznes-forýmyna qatysty.

Memleket basshysynyń aıtýynsha, kelissózder barysynda taraptar saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq yntymaqtastyqty odan ári tereńdetýge nıetti. Qol qoıylǵan qujattardyń jalpy somasy 5 mlrd dollarǵa jýyq. Bul ekonomıkanyń negizgi sektorlaryn qamtıtyn kommersııalyq kelisimder seriktestik aıasyn keńeıtýge septigin tıgizedi.

Qasym-Jomart Toqaev atalǵan ýaǵda­lastyqtardyń tolyq júzege asyrylýyna eki eldiń bıznes jáne korporatıvtik sektor ókilderi eleýli úles qosatynyna senim bildirdi.

– Birikken Arab Ámirlikteri – elimiz­diń Shyǵanaq aımaǵyndaǵy jetekshi saýda jáne ınvestısııalyq seriktesi. Búginge deıin ekonomıkamyzǵa 4,3 mlrd dollardan astam ınvestısııa quıdy. BAÁ-niń 2031 jylǵa deıingi damý strategııasy bizdiń ınnovasııa, ónerkásipti damytý jáne ártaraptandyrý baǵytyndaǵy ulttyq basymdyqtarymyzben únd­e­se­di. Sondyqtan biz seriktesterimizge qolaı­ly jaǵdaı jasaýǵa nıettimiz, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysy Birikken Arab Ámirlikteriniń bıznes qaýymdastyǵy ókilderine elimizde EYDU halyqaralyq standarttary men qaǵıdattaryna saı júrgizilip jatqan ekonomıkalyq reformalar jóninde aıtty. Osy oraıda sheteldik ınvestorlarǵa, sonyń ishinde BAÁ kompanııalaryna júıeli ári jedel kómek berý úshin qurylǵan Investısııa tartý jónindegi keńes jumysy týraly málimet berdi.

– Energetıka, logıstıka, qarjy, ıntellektýaldy tehnologııalar, aýyl sharýashylyǵy jáne taǵy da basqa túrli salada yntymaqtastyǵymyzdy keńeıtýge múmkindik mol. «Masdar», «Presight», «Abu Dhabi Ports», «Terminal Holdings» jáne «Abu Dhabi Commercial Bank» cekildi seriktesterimizben birge júzege asyryp jatqan mańyzdy jobalar ózara yqpaldastyqtyń qarqyn ala túskenine aıqyn dálel. Osy jáne basqa da bastamalar ekijaqty qarym-qatynastyń dáıekti ári tıimdi damyp kele jatqanyn kórsetedi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Bıznes forým aıasynda sıfrlyq tehnologııa damýyna, qarjy, ýrbanıstıka jáne «jasyl» ekonomıka salalaryndaǵy zamanaýı trendterge arnalǵan taqyryptyq sessııalar uıymdastyryldy.

Sonymen qatar eki eldiń bıznes ókilderi B2B formatynda kezdesýler ótkizdi. Forýmǵa Ámirlikterden Abý Dabı Ekonomıkalyq damý departamentiniń, BAÁ saýda-ónerkásip palatalarynyń, sondaı-aq «Masdar», «AMEA Power», «Abu Dhabi Ports Group» jáne taǵy da basqa iri kompanııalardyń ókilderi qatysty.

«Qazaqstan-BAÁ» bıznes-forýmynda:

1. Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi men «QazaqArab Sugar» JShS arasynda Qazaqstanda qant zaýytynyń qurylysy jobasy boıynsha ınvestısııalar jónindegi kelisim;
2. Qazaqstan Respýblıkasy Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi, Astana qalasy ákimdigi men «Presight» kompanııasy arasynda málimetterdi óńdeý ortalyǵynyń qurylysy boıynsha memorandým;
3. Astana qalasy Bilim basqarmasy men «Emirates Kazakhstan Education Investment Group» arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly memorandým;
4. «Astana» Halyqaralyq qarjy ortalyǵy men «Abu Dhabi Global Market» arasynda málimetterdi qorǵaý salasyndaǵy yntymaqtastyq jónindegi memorandým;
5. «QMG Injırıng» JShS men AIQ arasynda bilim almasý jáne AIQ sheshimderin ázirleýge arnalǵan strategııalyq yntymaqtastyq jónindegi kelisim;
6. «Atameken» UKP Qazaqstannyń syrtqy saýda palatasy men «Khalifa Economic Zones Abu Dhabi» arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly memorandým;
7. «Semurg Invest» JShS men «Abu Dhabi Ports Group» arasynda «Quryq» kópmaqsatty termınalynyń qurylysy jáne ony damytý qaǵıdattary jónindegi kelisim;
8. «Aqtaý teńiz porty» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵy AQ men «Khalifa Economic Zones Abu Dhabi» arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly memorandým;
9. «Alel Agro» AQ men «LULU Group» arasynda agro azyq-túlik ónimderiniń saýdasyn ilgeriletý jáne satyp alý salasyndaǵy ózara túsinistik týraly memorandým sekildi birqatar kommersııalyq kelisimderge qol qoıyldy.

Budan keıin Qasym-Jomart Toqaev pen sheıh Haled ben Muhammed ben Zaıd Ál Nahaıan qazaq halqynyń mádenı murasyn tanystyratyn «Etnoaýyl» kórmesine bardy. Mártebeli meımandar ulttyq kıim úlgileri, qolóner, ádet-ǵuryp pen mýzykalyq aspaptar, halyq oıyndary kórsetilgen túrli taqyryptyq aımaqty tamashalady. Olar qazaq halqynyń baı tarıhy men rýhanı qundylyqtaryn tanytatyn ańshylyq jáne keskindeme ónerine tánti boldy.

Elimizge eki kúndik resmı saparmen kelgen Abý Dabıdiń Taq murageri Haled ben Muhammed ben Zaıd Ál Nahaıandy Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev elorda áýejaıynan shyǵaryp saldy.