Foto: egemen.kz
Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri Amanǵalı Berdalınniń aıtýynsha, etti mal sharýashylyǵynda asyl tuqymdy túrlendirýdi qoldaý maqsatynda jyldyq mólsherlemesi 5% bolatyn jańa jeńildetilgen nesıelik ónimi ázirlengen. Bul fermerlerge ónimdilikti, et sapasyn jáne tól alý kórsetkishin arttyrý úshin asa mańyzdy asyl tuqymdy analyq mal satyp alýǵa múmkindik beredi.
Sondaı-aq osyǵan uqsas sharttarmen et kombınattary men bordaqylaý alańdaryna aınalym qarajatyn tolyqtyrý úshin nesıelik ónim usynylyp otyr. Nesıe alý úshin iri qara maldyń keminde 70%-yn otandyq et kombınattaryna ótkizip, óńdeýshi kásiporyndardyń tereń óńdeý jelisi bolýy kerek.
Ákimdikter, «Atameken» UKP jáne veterınarııalyq qyzmetpen birlesip, júrgizilgen komıssııalyq tekserý nátıjesinde 128 bordaqylaý alańynyń ishinen 28-i (jalpy syıymdylyǵy 148 myń bastan asa), al, 36 et kombınatynyń ishinen 24-i talaptarǵa saı dep tanylǵan.
«Osylaısha, sharýashylyqtan bastap, bordaqylaý alańdaryna, odan ári et kombınattary men eksporttyq naryqtarǵa deıingi óndiristik tizbek qalyptasýda. Árbir kezeńde aınalym qarajatynyń qoljetimdi bolýy joǵary qosylǵan quny bar ónim óndirýge múmkindik beredi», dedi Amanǵalı Berdalın.
2025 jylǵa aýstralııalyq tájirıbeni etti mal sharýashylyǵyna engizýdiń basym 10 jobasy aıqyndalǵan. Jobalardyń jalpy quny – 27,4 mlrd teńge. Aldyn ala esepteý boıynsha, bul jobalar 50 myń tonnaǵa deıin et eksporttap, 500 mlrd teńge kóleminde tabys ákeledi.
Sútti mal sharýashylyǵy: ımportty almastyrýǵa basymdyq
Sút baǵytyn damytý da basym baǵyttardyń biri bolyp otyr. 2023 jyly 69 taýarly sút fermasyn salýǵa 100 mlrd teńge bólingen. Olardyń óndiristik qýaty - 423,7 myń tonna sút. Qazirgi tańda 39 ferma paıdalanýǵa berilgen, al qalǵan 30-y jyl sońyna deıin aıaqtalady.
Veterınarııa: indetterdiń tómendeýi jáne eksporttyq áleýettiń artýy
Elimizde mal aýrýlarynyń aldyn alý sharalary nátıjesinde, 2023 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda epızootııalyq jaǵdaılar (brýsellez, qutyrý, qarasan, kúıdirgi boıynsha) 68,1%-ǵa tómendegeni anyqtaldy. Jalpy sońǵy úsh jylda mal aýrýlary 49,1%-ǵa azaıǵan.
Veterınarııalyq jumystyń tıimdiliginiń nátıjesinde álem elderi otandyq ónimge qatysty salynǵan tyıymdardyń kúshin joıyp keledi. Máselen:
- Qytaı – qus tumaýy men aýsyl boıynsha tyıymdy alyp tastaǵan;
- Reseı – ońtústik-shyǵys aımaq boıynsha aýsylǵa baılanysty shekteýdi joıǵan;
- EO – 1,5 jyldyq kelissózderden keıin bal eksportyna ruqsat bergen;
Iranǵa teri, Grýzııaǵa tiri iri qara mal eksporty ashylyp, Qytaımen qus eti boıynsha hattamaǵa qol qoıylǵan.
Mamyr aıynda Qazaqstan Grýzııa, Iranmen veterınarııalyq sertıfıkattarǵa qol qoıǵan.
«2026 jyly Dúnıejúzilik janýarlar densaýlyǵy uıymy tarapynan Qazaqstannyń soltústik-batys jáne ortalyq aımaqtaryn aýsyldan taza aımaq retinde moıyndaý maqsatynda aýdıt kútilýde. Osyǵan baılanysty barlyq óńir ákimdikteri veterınarııalyq nysandardyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn halyqaralyq standarttarǵa saı deńgeıge jetkizýi qajet», dedi A. Berdalın.
Eksport geografııasyn da keńeıtý jumystary jalǵasyp jatyr. Atap aıtqanda, Qytaımen (IQM terisi boıynsha), Túrkııamen (et boıynsha), Aýǵanstan jáne Pákistanmen (et jáne sút ónimderi boıynsha) kelissózder júrgizilip jatyr.
Serik Jumanǵarın jeńildetilgen nesıege úmitker barlyq jobany belgilengen talaptarǵa sáıkestigi turǵysynan muqııat taldaýdy tapsyrdy. Sonymen qatar shujyq ónimderi, irimshikter, qyshqyl sút ónimderi sııaqty ımportqa táýeldi taýarlarǵa erekshe nazar aýdarý qajet ekenin atap ótti.
